XIII

Pod wioską Prostki, na pruskiéj granicy,

Szwed już z dziedziny sarmackiéj wygnany

Leżał obozem — a dwa polskie pany,

Dwaj macierzystéj ziemi najezdnicy:

Książę koniuszy Bogusław Radziwiłł

I podkanclerzy polski Radziejowski,

Nowe Szwedowi podawali wnioski,

By wrócił w Polskę i kraj uszczęśliwił,

Że tamta ziemia ku niemu stęskniona

Znowu poddańcze wyciągnie ramiona.

Elektor pruski, obecny naradzie,

Co swoje hufce ze Szwedem połączył,

Co rad by z Polską na zawsze już skończył,

Przyrzeka pomoc i warunki kładzie.

Radzono długo... noc była już ciemna,

Były tam plany i spory, i swary;

Wreszcie nastała ugoda wzajemna,

Przebito dłonie, podano puchary: —

I cichy toast okrążył trzy razy:

«Niech żyje zguba Kazimierza Wazy!»

Szeliga z wartą księcia Bogusława

Stał przy namiocie tuż za samém płótnem,

Słyszał, jak gwarna toczyła się wrzawa,

Słyszał toasty z ich proroctwem smutném;

Ale mu serce nie zadrgało zgrozą,

Zaśmiał się — szepnął: «Giń Rzeczpospolita!

Gdy starą Polskę na marach powiozą,

Toć nowy w świecie porządek zaświta.

Szwedzkim stronnikom już zręczność się poda

Wypłynąć na wierzch, bo ich teraz pora...

Już nie starosta, jak marzyłem wczora,

Lecz będę hetman, kanclerz, wojewoda;

Wezmę urzędy, których nie dościga

Nawet Radziwiłł, nie tylko Szeliga.

A dusza ojca, stary duch woźniczy,

Co patrzy na mnie ze zgrozą rozpaczy,

Kiedy me wszystkie honory policzy,

Jakże mi chętnie odstępstwo przebaczy!

I w drugim świecie nagany mi nie da,

Że szlachcic polski był stronnikiem Szweda».

Ledwie to wyrzekł, aż oto z łoskotem

Trąbka zagrała przed samym namiotem,

I spieszny goniec zapytał u straży:

Czy tu król szwedzki? czy ucha udziela?

I czy z listami tu się wejść odważy?

A listy pilne od wojska Forgela.

(Ów zasię Forgel był szwedzki jenerał,

Który szedł kilku tysiącom na czele,

Był dwakroć jeńcem, ale teraz śmiele

Znów się do Polski za Wisłę przebierał).

Wpuszczono gońca — a na wielkiéj radzie

Siła108 zapytań razem109 go osypie.

Niedobre wieści: bo przy wiosce Lipie

Czarniecki dopadł Wandalów w nieładzie;

Krwawemi strugi110 zalało się pole,

Trupem poległo Szwedów dwa tysiące;

Nim się poranne ukazało słońce

Jenerał w polską dostał się niewolę.

Król szwedzki zgrzytnął i zatupał nogą,

Elektor pruski cóś zamruknął z cicha,

Pan Radziejowski pogląda złowrogo,

Książę koniuszy blednieje i wzdycha.

Goniec złéj wieści wymknął się z namiotu

I kędyś zniknął w obozowém kole.

Szeliga otarł wielką strugę potu,

Co mu gorąco płynęła po czole,

I dziecko Litwy niespokojne szczerze,

Że jego naród swe tryumfy bierze.