Á CARTA D' A GUERRA
Unha probiña xente d'unha aldea,
Sempre agardando carta d'un rapaz
Que camiñou para a guerra, vindo as noites,
Xa non fay outra cousa que chorar.
Os coitadiños pensan que chorando
Danll'a xoya que garda ó seu amor
Ises consolos tenros que non teñem
Os que levan ferido o curazon.
Chega por fin ó cobizado dia,
Ven o carteiro, dálles o papel,
E sin perda de tempo, todos xuntos
As sospiradas letras van leer:
«Meus quiridiños pais: fólgome moito
Si vostedes s'atopan oxe bos
Cal desexo para min, (comenza asina,
Di asina ó primeiro ringuilon.)
Saberán que n'a guerra d'as Provincias
Non hay mais que roinas e door
E mortos, xa se ve unhos e outros.
Vão sementando a morte c'os cañós.
(Chegando eiquí, á nai toda afrixida
A leutura d'a carta fay parar;
Dinlle que cale..., ¡Pero quen afoga
Os tristes sentimentos d'unha nay!)
Siguen leendo: «Cando camiñamos
Xa de dia ou de noute, sempre vou
C'o pensamento n'isa pobre aldea
Ond'a miña frorida edá pasou;
Os soutos que no vrao lle prestan sombra,
Seus regatos e montes vexo eiquí,
Os ecos d'as campás d'aquela Igresia,
Tránm'os ventos da terra onde nacin.
Meus queridiños pais... ¡con que lenguaxe
Os recordos me veñen á falar
D'unhas cousas que falan d'outras cousas
Que non podo nin sei adiviñar!
.......................................
Meus quiridiños pais, si é que m'esquece
D'escribirlle á Sabela de Pitin,
Díganlle que me queira é non me deixe,
Díganlle que me queira é non me deixe,
Que viva e teña amor soilo pra min.
¡Ay! aldeiña... ¡Cantas veces poño
En ti o pensamento e curazon...,
Eydos, montes e soutos de Caldelas,
Lonxe de vos, eu morro de door!
Adios, quiridos pais, que teño presa;
Si poidera subir á xeneral,
Cantas cousas lies dera o seu filliño
C'oxe, coitado d'il, non pode dar.
Adios, quiridos páis, hast'outro dia,
A cantos lle pergunten que é de min,
Diganlle qu'estou bó, denlle recordos,
Canto queiran vostés ¡Adios!—Xoaquin.»
(Unha carta d'a guerra, ó un tesouro
Pr'a coitada xentiña d'o rapaz,
Carta que dempois leen os veciños,
O maestro y-o crego d'o lugar.)
Valentin L. Carvajal, Espinas, follas e frores, p. 30.