O ALALALAA
Si é que escoitades cando ó sol morre,
Cando á ovelliña no monte bala,
Un canto tenro, vago e subrime
Que commovida vos deixa a yalma;
Un canto brando pero queixoso
Que de pasados recordos fala,
E o mellor canto da nossa terra,
E o alalalaa.
Cántan-o as mozas que o gando coidan,
Cántan-o os homes que os eidos labran,
Cantando os nenos que san da escola
Van isa cántiga...
¡Ay que feitizos eiqui en Galicia
Ten ó alalalaa...!
Cand'os gallegos morren de coitas
Entr'os misteiros d' as suas montanas,
Entoan ó canto con moita forza,
Y-enton semellan, nas enramadas,
Ises gorxeos dos roulsinores
Cando saudan á lus da yalba,
Ises murmuxos que ten-o rio,
Ises concertos que fan as auras...
Dempois qu' o entoan con moita forza
Con toda a forza da sua yalma,
Van-o baixando pouquiño a pouco
Hastra que logo na gorxa esmaya,
Como unha queixa que leva o vento,
Cal un sospiro qu'o peito garda.
¡Ay! non m' esquenzen d' aquella tarde
As oxe mortas legrias santas,
Cando eu ouvia por ves primeira,
Aló no monte, lonxe, o alalalaa!...
¿Qué canto e ise?—eu perguntéille
A unha garrida xóven aldeana
Qu' un feixe d' erba, na sua cabeza
Chea de negros rizos, levaba,—
Y ela miróume co aquilos ollos
Qu' a duas estrellas s' assemellaban,
E co-a sonrisa nos roxos lábios,
Asina dixo con moita gracia:
«A cantiguiña qu' astra nos chega
Conmovedora, doida, branda,
E o feitizo d'istas ribeiras,
A compañeira da nossa yalma,
E o consolo das penas fondas,
O pano limpo que enxuga as vágoas,
O millor canto da nossa terra,
E o alalalaa!...
O meu cortexo veira da fonte,
E n' unha noite de lua crara,
Vendo que estaba cantando, estraida,
Sonando amores, un alalalaa...
Díxome logo qu' enchin á ola
E cando ó pobo m' encamiñaba:
—«Por Dios che rogo que cando estemos
Os dous soliños, miña Mariana,
Si é que non queres me volva tolo,
Non mais entoes ise alalalaa...;
Seica che deron iman as meigas,
Seica che deron sua voz as fadas;
Tí fasme dano, si é que me queres
Miña xoiña, non cantes, cala.—»
¡Meu Dios! ¿qu' estrano é que se volvan
Loucas d'amores as aldeanas,
Si ti puxeches no chao gallego
As melodias d' un alalalaa?...
Ise lenguaxe do sentimento,
Isa amorosa doida cántiga,
Forte ó comenzo, tenra no tono,
E lastimeira, cando s' apaga:
E necesairo non ter no peito
Un sentimento nobre, nin alma
Pra que indifrente pódea escoitar-se
Aló nas noites de lua crara
Nista adourada bendita terra,
Un alalalaa...
Cando se queixan os paxariños,
Cando murmuxan as frescas augas,
Cando os prefumes do val s' esparxen,
Cando sospiran as ledas auras,
E cando as tristes campás d'a irexia
Dobran ás animas,
¡Ay! que feitizos eiqui en Galicia
Ten o alalalaa...
Valentin L. Carvajal, Espiñas, follas e frores, p. 5. Ourense, 1876.