»Uut der Sprauke, uut 'n Liewent,
Sii dat Fruömde heel verbannt«
'T is mi al sint 'ner Riige van Jahren sau af un an düür'n Kopp e dwaalet[1], wat dach wual an'tleste uut uuser gooen, aulen, plattdüütsken Sprauke un Wiise weeren schiöle, de dach alle Beede sau leige[2] nich sind, dat me se sick to schiämen hewwe, un daar de grundgeleerde graute Schoolmester Friedr. Gedicke to Berlin vor langen Jahren al van schreif: »Ach wöör 'n uuse Lüüe dach bi'n Plattdüütsken bliiwen! etc.« Deswiegen heb 'k't auck nich lauten konnt, in düssen Bööksken allerhande Saaken düür to niemen, daar ick van wünske, dat se, sau Gatt un de Lüüe willt, 'r Aart[3] to bidriägen müügen, dat de aule Bedriif un aparte de deftige[4], trüühartige plattdüütske Sprauke nich heel unner de Fööte kweimen, un fange miine Wäärde met 'n Capittel vor Alle, dat het vor Buur un Börgersmann an.
Mogten de Landlüüe un Alle, den 't süß to kümmt, dach eere aule ehrlicke Moorsprauke nich heel verläugnen willen un fliitig gooe plattdüütske Bööker liäsen, dann schollen se wual insehnen, dat se 'r bieter anne dääen bi eerer angebuarenen natüürlicken Prauterigge to bliiwen, as sick'r met to elennigen[5], Hauge un Platt un auck wual gaar annere uutländske Tuutertaaterigge düür'n Eene to quaasken[6], dat 'ne vorwahr sau wunnerlick n lut[7], dat 'r 'n anner ehrlick Minske de'r 't Anlustern[8] van het, siin Schmüüstern[9] nich bi lauten kann un dat se sick faaken[10] sülw's auck wual nich verstahet un sick alle in Eene hen fraugen miötet: Wat siäest du daar? Wo hett dat? Wat verstehst du unner de niggelken[11] Wäärde? u. s. w. Ick rieke[12], 't schiöle auck na wual wier in Upnahme kuomen, just sau goot as unner de Vorneimen hüüt to Daage de aulen Mooden nich sawual in 'n Tüüge alleine, as auck in 'n Huusgeraae, Stöölen, Schäppen, Schreenen etc. wier vor'n Dag kuomet. Dann wann me de Afbeldungen van de hunnertjährsken Antke-Aulen süht un de jetzige Kleidaage 'r tiigen hält, kümmt 't baule nett[13] uäwereens wier uut un söck ault Huusingedöönte[14] werd upstunds uut allen Hööken[15] un Rumpelkaamern nau e socht un sau unwiise düür betaalt, dat 'k mi wual wünsken mogte, dat'k 'r man 'n Paar Heu-Balkens van vull liggen harre; dann woll 'k vorwahr wual 'n riiken Keerl weeren un den besten Buuren fraugen: Wat wullt du vor diine Stiie[16] hebben. — Dat heetet se den Rokokko-Geschmack. — Wann me se dann in eere aulen Dragt, man[17] sünner Puuderköppe un Zöppe in der Nacken, de se sick dach schiämet, in de aultfränksken Fuulstööle[18] sitten süht un häär't se daarbi, das zarte zimperzierliche Hochteutsch sprieken, dann fallet eene de Aarm's an'n Liiwe daal, dat me nich weet, wat me 'r to seggen schall. 'T liik't[19] miiner Seele auck nett tohaupe, as Fuust up't Auge un Rüüter up de Suugen; dann schall de Rokokko vullstännig sien, sau häärt'r, schlau mi de Donner! auck' ne riekene Schnuut' vull echt ault Plattdüütsk to, süß is un blift 't alldach man 'ne halfböördige[20] Geckerigge.
Ick, vor miinen Kopp, kann nich anners ordeelen, as dat 't Plattdüütske 'ne leeflicke, trüühartige, bidoon'ske[21] Sprauke vor alle dejenigen sii un bliiwen miöte, de se recht binnen hewwet un begriipet; de sick auck jüst in eerer aulen, reggenen Natüürlickheet un unverfälskeden Wiise, un anners nich, vor de ehrlicken Düütsken up 'n Besten schicket; un dat heb't 'r upstunds mehr klooke Lüüe insehnen, deswiegen giewet 'r sick de Gelehrden auck met Macht anto, dat se se geeren wier up de aulen Hacken bringen willt. Dat is na miinen Begriepe auck nütte[22] un goot, dann ick mot liike uut[23] seggen, dat 'n Buuren dat Nauaapen un aparte de hüütige wunnerlicke, verfumfeyede[24] Mengel-Küürerigge nich 't minnste kledt.
Sau vertellde mi kortens 'n Buure, de't in 'n Koppe harr, as de Gaus in 'n Knee un bi Geliegenheet auck geeren grätts'k doonen[25] mogte, dann he was 'r hauge anne un was Kierken-Pr'viiser[A] de Geschichte van Münchhuusen, as he es uäwer'n Schnei reit, de sau hauge fallen was, dat alle Hüüser 'r unner begraawen wöören, up half Hauge un half Platt... Dat hedde sau: »Münchhausen gunk es in 'n Winter uff Reesen, as 'n gewaltig hoger Schnei gefallen was, dann her[26] was von 'n guter Freund to 'n'r freundschaftliken Supfen inviteert, nett as ich heute auck bei Sie. Her reit un gallopierte alle in eine hin vuörwes, abers her kunnte unnerweggens gaaraus keen Dorf un auck nich es ein enkelt Haus andreffen, daar her inkehren dääte. Anzuletzte sag her 'n Paul[27] aus den Schneie kiiken; solcher Paul was abers nin Paul, sondern 'n Kirchzurm. Her steig von siiner Miären ab un gedachte, daar kannst du se wual 'n Bisken an binden. Solches daat her un legte sick'r nebens daal un vertiärde sein Fruhstuck. Man mit des funk das Pierd an to strunssen, dat der Schnei anfung ßu schmelten un der schmolt sau lange, bis der Heer von Münchhausen, de über das Essent und Drinkent ingeduuselt was — dann her soff sehr, as Sie wisse wol bekannt sein wird — unter bei die Kirchen achter die Geerkaamer[28] bes uff die Grund daalgesacket was un uff die kalten Steene lag. Als her ufwachte, reibte her sich die Augen un sochte sein Ferrt, man als her die Miäre buawen an 'n Kirchzurm hangen sach, besunnte her sich nich lange, zaug 'ne geladene Scheetbestollen aus 'r Tasken un schaut met'n Schnappe das Ferrt 'n Halfter bei'n Koppe ab, daß es an de Grund daal störten mußte, un daar bleibte her mit seiner Miären beliggen, bis der Schnei zuhaufe geschmolten was, daß her fortan reiten konnte. Sein Ferrt dat was so'n kiddelig Aus[29], dat sich nich gerne uffsteigen ließ und sich jümmeran eerst uff die Achterbeene[30] stellen däät, wenn her uffsitzen woll. Dann mußte her es allemal erst gute Woorte geben un sagen: Tüs, tüs[31], Wittfoot! stelle dir man nich so nabel an, züüf[32] doch 'n Bisken un gönne mich doch den Verwank[33], daß ich 'r eerst uff n komme, un wann her 'r dann anzuletzste uff n saß un 's wollte sich noch nich ßugeben, dann daskete[34] her es seinen Branntwiens-Buddel schwisken die Ohren kaput; man wann her dann herneigest 'n Tag[35] aus der Pullen duuen wollte, fung her ganz röökelause met das arme Ferrt an ßu schelten, daß her nu keinen Schluck mehr hatte un dann kiddelde her es met die langen Spuaren so unbarmhartig in de Ribben, daß es, will ick Sie versiekern, vor Straffe abers auch so lange in eenen Galoppe laufen mußte, bis her an 'n Werthshaus kam, daar her stille höölt un seine Gallen mit 'n farssen Drunke daal[36] spolde etc.«
Nu segget es uprichtig, wo lu't[37] Ju dat? Man se kiönet 't hen un wier nau na bieter, aparte wann se 'r auck na uutländske Bröckskes met tüsken[38] raaket un dann versteht me 't eerst recht nich.
A jas! a jas![39] is dat auck wat vor 'n ächten Düütsken? Bliiwet dach Düütske un vor Allen bi Juuer gooen aulen, ehrlicken plattdüütsken Moor-Sprauke[40]; dat annre, un aparte de uutländske Niggelaut[41], kledt Ju nich un häärt'r auck nich to, wann Ji den trühartigen Buuren nich stump[42] verläugnen willt.
»'n Aape is un blift 'n Aape, un drööge he auck siidene Schliepkleer un goldene Kiien un Spangen.«
»Sett't me 'ne Pogge auck up 'n golden'n Stool,
Se sprinkt alldach wier in den Pool.« —