Wo will't us aarmen Kinners na wual es gaunen met'r Gaaren un Linnentucht? — Daar kümmt't auck wual nich wier met up'n aulen Foot un de gooe Winnst, de Riikdoom uuser leewen Landslüüe is stump verschüttket[95]. — Mi ducht de Landmann schiöle sick man bi Tiien up wat Anners verleggen; to'm Bispell up de Hoppen-, Kiömel-, Karden-, Immen- un Siiden-Tucht, Strauflechten, und andre Saaken, daar siine Laage sick to regeert un daar he de Tiidt nützlick met verschliiten un wat met uut'r Pütten haalen kann. Vor allen Dingen mogde abers wual mehr up 'n Holtwas, man nau mehr up de Vehtucht toschlagen weeren, dann de schmit uapenbaar den meesten un siekersten Winnst vor den Landmann af. Man wann wi us daarto giiwen willt, miöte wi eerst uuse Wisken un Weeden un uäwerall uuse Ackergründe, den'n wi in'n Allgemeenen vull mehr afwinnen kiönet, as wi sinthier e daunen hebbet, bieter inrichten un nutzbaarer to maaken sööken. Hewwe wi man eerst gooe Weeden, dann woll't dach met'n Düüwel togaunen, dat wi bi us nich jüst sau goot Ossen, Schwiine, Schaupe u. s. w. fett kriigen konnen, as in annern Giigenden un Lännern, daar wi to'm Deele dat viele düüre Geld vor uuse Schlachtelwierk hendriäget. 'T moste dach Schaae sienen, wann wi nich baule sülwent saviel Veh mästen konnen, as wi vor us sülwent van doon'n hebbet[96], abers ick huape't met Gatt na to beliewen, dat den Buuren de Augen recht uapen gaaet un dat se'r allen Fliit bi ansettet, dat uuse vielen vernaulässigeden Gresbrinke un Weedegründe in den Tostand kuomet, dat wi jüst sau goot as Ann're de fetten Ossens driftswiise to Markede schicket un bito sülwent auck'n bieter Stücke Schlachtelwierk in 'n Pott to doonen kriiget, as wi't bes daarto harren. Jungens, Jungens! wat wi' wi us dann in't Schmier leggen! Ick lickmüülke'r vorwahr nu al nau un't Waater löpt mi'r al bi ümme de Tiäne, wannk'r man an denke, wat wi dann vor Schmullen in de Schötteln kriigen weeret. Lachet Ju dat nich an, as Fierkenschnüütkes in'n Suurkaul?

't Eene folget uut'n Annern, as't Kalw uut'r Koh, pleggt me wual to seggen. He-ji mehr Veh, he-ji mehr Mielke, Battern un Kaise un Meß, un he-ji mehr Dünger, he-ji auck mehr un bieter Käären, un heft me wat, dat Minskenkinner dagdäglicks begiehret un bruuket, dann — sau is't auck allümmer an'n Mann to bringen un to Gelde to maaken, aparte in uuser hüütigen Tiidt, waar Allens, 't sie auck wat't si, vull lichtferriger un geschwinder p'r Dampf na allen Kanten der Welt bracht werd.

Wi liewet nu eenmal in der Damptiidt, deswiegen werd't us auck wual met e daunen, dat wi'r us, 'n Jedder in siiner Wiise, auck to angiewet, dat wi nich an'n Wiege liggen bliiwet un dat schall sick auck wual riigen[97], dann't is wual 'n glöönig Miöten. — De Weltgeschichte wiiset't van allen Tiien hier nau, dat de Weltloop un Kunstereegnisse met den allgemeenen Hanteerungen un Bedriiwe Hand in Hand gaaet; dat het met annern Wäärden, dat wi in 'n Kleenen sawual as Annere in 'n Grauten simmeleeren miötet, dat wi Söckes winnet, wat de Damp up't leeweste schluckt. De aule Trant hält us den Kopp vorwahr nich mehr uut'r Waake. Met'n Dampe mot Jeddermann vuörwes; de aulen Iisels genööget nich mehr ....

Triäet deswiegen der Saake es 'n bieten neiger, dooet ju in 'n Buurskuppen tohaupe, stieket de Köppe bi eene, legget Liäsezirkels an un vergaadert ju's Sönndaages Uänerns to Bespriekungen uäwer dat wat ji häärt of liäsen hewwet. Gooe Bööker gift't in allen Deelen in Uäwerfloot un se kostet auck graut's nin Geld mehr, dann de weeret reefaarts auck al met Damp e maaket un Liäsen leert je hüüte Gattlaf! auck de minnste Schwiine-Junge. De hüütiges Daages wat beschicken un met vuörwes will, draf vorwahr nich mehr vor sick alleine hen drawweln un mot allerweggens herümme lunkahren; wat de Eene nig 'n weet, weet de Annre; deswiegen stiftet landwirthschaftlicke Vereine un uäwerlegget un belehret ju unner'n anner, bi'n Piip vull Taback, wo ji't intorichten hebbet, dat ji in uuser striiwsken[98] Tiidt met buawen bliiwet. De Tiidt un Ümmestände sind ju sau günstig as'r to. De Marken sind e delt, 'n Jedder heft't Siine vor sick un kann 'r met doonen un lauten wat he will; de Gootsheere deelet nich mehr met ju un is ju auck süß nich mehr to'r Last un in'n Wiege met Fohren un Denste; wat ji winnet, winne ji vor ju sülwenst; deswiegen kann de Buur, wann he nich heel in 'n Schlaupe geht un sick man ichtens räugen un met'r Tiidt vuörwes will, vorwahr lichtferriger haups häuger kuomen as vor 'n Düssen. Dat, ducht mi, kann 'n Kiind begriipen un 't moste dann dach Schaae sienen, wann miine van Aulens hier al vor upkläärt un striiwsam haulenen Landslüüe 't nich auck insehnen un'r sick met aller Macht an to giewen schiölen un mosten se'r auck 't Wammes bi aftrecken un af un an in de Füüste spiggen un He! seggen, dat se eeren Eegendoome afwinnet, wat'n uuse leewe Herrgatt sau geeren un riikelk günnet. Wen woll wual vor'n Handtast Aarbeet grüwweln, wann he den Laun sick alle Daage vermehren süht. — 'n ault Jeddewaart seggt: De na'n Waagen ringet, krigt to'm minnsten eenen Lüns af.

»Baw'r zeuch voraus die Strassen,
»Zeige uns den Wegk etc.«

steht in 'n aulen S'ldautenleede. Dat ist hier auck to bruuken; dann geht de Buur man met gooen Inrichtungen un Verbieterungen voran, staaet de Hüürlüüe achter 'n Gluurbuske[99] un kiönet eer Spiiten wual nich lauten, man antleste folget se em sachte nau un uäwerlegget vor sick, dat se de aulen Schlüürtuffeln[100] dach auck wual an de Kante schmiiten miöten ... Nau is't Tiidt, deswiegen spigge es reselute in de Füüste, Michel! un räuge di, woll 'k di man seggen, dann is'n alltohaupe holpen.

To düt Capittel heww 'k auck sa'n lütk Leedken maaket, dat liäset es wann Ji düt alle hebbet, un segget mi es bi Geliegenheet, wo Ju dat gefallen heft un wat'r Ju van ducht, af't nich hen un wier todrept. Schlaaet man 'n Stiige Bliär vuörwes, dann schiöl Ji 't wual siinen; 't het »de Vorgänger.«

Dat 't met'r Siidentucht hier to Lanne auck wual gaunen scholl, wann wi'r us man recht to giewen wollen, heww'k in Niggenkierken bi Melle sehnen. Daar winnet un wuörket se reefaarts al half- und ganz siiden Tüüg, dat sick vorwahr wual sehnen lauten mag un daar Börgermesters un Domheerens wual 'n Kamsöölken van e driägen konnen, daar eere Schmier-Pänskes verentig wual inne glemmen un'r 'n Ansehnen van kriigen schollen. Un wat is de Siidentucht nich vor 'ne nüdl'ke, rentl'ke, bedierwe Hanteerunge, daar söcke Rackerigge un Unseligheit gaaruut nich bi vorfällt, as bi 'n Flässen[101] un bi'r Linnentucht: Linnendrücksel willt de Fruuslüüe je alldach nich recht mehr driägen un dat dünne, engelske, kattuunene Spinnewiewentüüg is 't Neggen baule nich es werth; deswiegen haule ick vor't Beste, dat wi us man faarts siiden Schliitelwierk[102] toreet[I].

Lautet Ju de Saake es recht düür de Koppe gaunen un uäwerlegget 't es met wualerfahrenen Lüüen; dann, rieke ick, schiölen Ji 'r wual Sinnigheet an e kriigen. De Bedriif is miiner Seele sau undoonelk nich, dat he sick bi us to Lanne nich jüst sau goot leeren un düürsetten lööte, as in annern Lännern, daar wi dat viele Geld vor de düüren Siidenwaaren henbringet. Kinner kiönet'r't meeste Wierk alleine bi doonen un'r is vorwahr 'n netten Daaler Geld anne to winnen.