(vrgl. Aristot. "de generat. animal." 2, 5, Anaxilas, Komödiendichter um 350 v. Chr. bei Athen. 14, p. 623 E., Plin. "Nat. hist." 8, 17: "vulgare Graeciae dictum: semper aliquid novi Africam afferre" und Nicephorus Gregoras [um 1350] "Histor. Byzant.", p. 805, 23, ed. Schopen).—
Aristoteles ("de anima" 3, 4) sagt: "ὥσπερ ἐν γραμματείῳ ᾧ μηδὲν ὑπάρχει ἐντελεχείᾳ γεγραμμένον" ("wie auf einer Tafel, auf der wirklich nichts geschrieben ist"). Hierzu fügt Trendelenburg das Wort Alexanders aus Aphrodisias (um 200 v. Chr.): "ὁ νοῦς ... ἐοικὼς πινακίδι ἀγράφῳ" ("die Vernunft, einer unbeschriebenen Tafel gleichend"), das Plutarch "Aussprüche d. Philos". 4, 11 (χαρτίον, "Blatt" für "Tafel" setzend) den Stoikern zuschrieb. Wir citieren lateinisch
Tabula rasa,
abgewischte Schreibtafel;
was nach Prantl ("Gesch. d. Logik") zuerst bei Ägidius a Columnis († 1316) vorkommt.
"Tabellae rasae" lesen wir zwar schon bei Ovid ("Ars Amandi" 1, 437) aber ohne jene Beziehung auf Geistiges.—
Aristoteles ("Problemata" 30, 1) fragt: "Διὰ τί πάντες ὅσοι περιττοὶ γεγόνασιν ἄνδρες, ἢ κατὰ φιλοσοφίαν, ἢ πολιτικὴν, ἢ ποίησιν, ἢ τέχνας, φαίνονται μελαγχολικοὶ ὄντες ..." "Woher kommt es, dass all' die Leute, die sich in der Philosophie, oder in der Politik, oder in der Poesie, oder in den Künsten auszeichneten, offenbar Melancholiker sind?" Hieraus bildete Seneca ("de tranquill, anim." 17, 10) den uns geläufigen Satz:
Nullum magnum ingenium sine mixtura dementiae fuit.
Es hat keinen grossen Geist ohne eine Beimischung von Wahnsinn gegeben.—