APPENDIX C.
CONTROVERSY BETWEEN THE FRIARS PREACHERS AND FRIARS MINORS AT OXFORD, A. D. 1269.
This curious treatise, here printed for the first time, is preserved in Vol. 3119 (ff. 86-88) of the Phillipps MSS. at Thirlestaine House. The MS., a folio with two columns on each page, is written in a clear upright hand of the late 13th or early 14th century. The work, which appears to have been unknown to Wood, is attributed by Bale and Pits to Eccleston, probably merely because it is bound up with a copy of Eccleston’s Chronicle: the MS. itself gives no clue as to the author, and the style bears no close resemblance to that of Eccleston. It is clearly the work of an Oxford Minorite who was an eyewitness of, and probably a participator in, the events which he records. The treatise is interesting as affording a glimpse from the inside into the life of the Oxford friars, and as showing the shifts and quibbles to which the Franciscans were compelled to have recourse in order to establish their claim to be professors of ‘perfect poverty.’
Impugnacio fratrum Minorum per fratres Predicatores apud Oxoniam.
A. D. MCCLXIX circa quadragesimam venerunt fratres predicatores de conventu Oxon’, viz. Salomon de Ingeham et Robertus de novo Mercato[1955] pro quibusdam negociis expediendis ad domum fratrum Minorum Oxon’. Cumque tractarent de negociis suis cum tribus fratribus minoribus, viz. Waltero de Landen, Willelmo Cornubienci, Alano de Wakerfelde, nacta quacumque occasione, dixit frater Salomon: ‘Vos fratres Minores peccuniam recipitis per interpositas personas sicut nos in personis propriis.’ Respondens frater Alanus dixit: ‘Noli, frater, ita dicere, quia nobis est verbum hoc verbum scandali et religioni nostre cedit in derogacionem et nobis omnibus in manifestam offensionem; cum non recipiamus nec recipere possimus, et certi sumus de nostra veritate quod non recipimus.’ Ffrater Salomon cum impetu sponte[1956] (?) manum suam ad crucem in pariete depictam juravit dicens: ‘In crucifixo juro quod vos recipitis;’ et adjecit: ‘Ergo non sum magnus clericus nec homo magne litterature, et tamen constanter hoc affirmo, et in presencia pape, si necesse fuerit, affirmabo.’ Et cum esset pluries increpatus ut taceret, sepius idem replicans affirmabat. Hec in presencia duorum predicatorum et trium Minorum quos supra memoravimus facta sunt, ideo certam probacionem habent.
Post hec fratres Minores, hiis non obstantibus, caritatis obsequia predictis predicatoribus exhibuerunt, et accepto caritatis indicio, versus domum suam conduxerunt. Cumque starent in porta fratrum Minorum, frater Alanus ait, qui solus ibi tunc aderat cum predicatoribus: ‘Ffrater Salomon, rogo in lege fraterne caritatis, ut verbum istud offensionis et scandali de cetero de ore tuo non procedat, quia plane tibi facio constare, quod non recipimus peccuniam per nos nec per alios; nec de professione nostra recipere possumus.’ Respondit frater Salomon: ‘Ex verbis tuis sic arguo: vos de non recipiendo peccuniam votum fecistis; hec est major; assumo—et recepistis; ac concludo; ergo vos estis in statu dampnacionis.’ Ad hec frater Alanus respondit: ‘Majorem concedimus, minorem negamus, quia simpliciter falsa est; et ideo non est mirum si conclusio sit falsa.’ Hiis dictis recesserunt fratres. Ad hec non modicum fratres turbati, tum propter imposicionem tum propter imponendi modum. Habita ergo deliberacione diligenti, de consilio discretorum, missi sunt duo de minoribus ad predicatores, rogantes humiliter errata corrigi et delinquentem regulariter emendari. Post modicum temporis spacium, missi sunt duo de predicatoribus ad minores pro pace reformanda, viz. frater Vincencius le Sauvage et frater Robertus de novo Mercato; qui fratribus minoribus in unum convocatis hoc inicium proposuerunt. ‘Ffratres nostri petunt, quod vos doceatis fratrem Salomonem errasse et falsum vobis imposuisse, et extunc fratres nostri manum correctionis apponent et delinquentem juxta peccata regulariter emendabunt.’
Ex parte minorum fuit responsum sic: ‘Vos affirmatis nos peccuniam recipere, et ideo partem affirmativam tenetis; nos negamus, et negativam tenemus. Unde, si ad probacionem accedendum sit, vestrum est probare, non nostrum; quia affirmative, non negative, incumbit probacio.’ Quo dicto tacuerunt predicatores. Hec de substancia nuncii.
Extra ordinarie proposita fuerunt ista verba, dicente fratre Roberto de novo Mercato: ‘Videtur sic posse persuaderi quod vos recipitis peccuniam per interpositas personas ad minus. Pono quod aliquis moriatur et in testamento suo unam summam peccunie vobis leget. Quero cujus sit illa peccunia. Defuncti non est, quia nichil proprietatis in ea aut in re alia defunctus habet aut habere potest; vivencium enim et non moriencium est jus et proprietatem in rebus habere, et in eis dominium vendicare. Executorum non est, constat. Ergo aut omnino nullius erit, aut vestra erit.’