[192] Nitzsch Die Gracchen p. 16.

[193] Nitzsch op. cit. p. 17.

[194] Cic. de Off. ii. 25. 89. So in Cato's more reasoned estimate (R.R. i. 7) of the relative degrees of productivity, although vinea comes first (cf. p. 80) yet pratum precedes campus frumentarius.

[195] App. Hannib. 61.

[196] App. l.c.; Gell. x. 3. 19.

[197] Nitzsch Die Gracchen p. 193 So zerfiel denn Mittelitalien in zwei scharf-getheilte Hälften, den ackerbauenden Westen und den viehzuchttreibenden Osten; jener reich an Häfen, von Landstrassen durchschnitten, in einer Menge von Colonien oder einzelnen Gehöften von Römischen Ackerbürgern bewohnt; dieser fast ohne Häfen, nur von einer Küstenstrasse durchschnitten, für den grossen Römer der rechte Sitz seiner Sclaven und Heerden. Cf. p. 21. For the pasturage in Calabria and Apulia see op. cit. pp. 13 and 193.

[198] Liv. xxviii. II; cf. Luc. Phars. i. 30.

[199] Dureau de la Malle (Économie Politique ii. p. 38) compares the precept of the Roman "Quid est agrum bene colere? bene arare. Quid secundum? arare. Tertio stercorare" with the adage of the French farmer "Fumez bien, labourez mal, vous recueillerez plus qu'en fumant mal et en labourant bien".

[200] See Dreyfus Les lois agraires p. 97. Varro (R.R. i. 12. 2) is singularly correct in his account of the nature of the disease that arose from the loca palustria:—Crescunt animalia quaedam minuta, quae non possunt oculi consequi, et per aera intus in corpus per os ac nares perveniunt atque efficiunt difficilis morbos. The passage is cited by Voigt (Iwan-Müller's Handbuch iv. 2. p. 358) who gives a good sketch of the evils consequent on neglect of drainage.

[201] Nitzsch Die Gracchen p. 228.