Reliquum est Deo summo gratias agere quo auctor huic operi, iam bis armis et pestilentia Pisis intermisso, Georgius Natta, iuris utriusque doctor, ciuis Astensis ac illustrissimi et excellentissimi Marchionis Montisferrati consiliarius, multis additis et priori ordine in aliquibus mutato, extremam manum imposuit anno dominice natiuitatis Millesimo.cccc.lxxxii, quo tempore pro memorabili Guilielmo Montisferrati Marchione ac ducali capitaneo generali Mediolani oratorem agebat apud illustrissimum Io. Galeam Mariam Sfortiam uicecomitem Ducem sextum, Ludouico patruo mira integritate gubernante, quippe qui Mediolanensium res iam tunc adeo gnauiter ampliabat et oranti Italie pacem adeo largiter elargiebatur ut nec superior etas optabiliorem habuerit nec nostra uiderit prestantiorem. Profecto mira res quod diuinus ille preses Marti pariter et Minerue satisfaceret.
Impressum Papie per Christoforum de Canibus Anno a natiuitate domini. M.cccc.lxxxxii. die xv septembris.
Georgius Natta. Repetitiones. Pavia: C. de Canibus, 1492.
It remains to give thanks to the Most High God, by whose grace the author, Georgius Natta, doctor of both laws, a citizen of Asti and councillor of the most illustrious and most excellent Marquis of Monferrat, to this work, which had been twice interrupted by war and plague at Pisa, with many additions and some changes in the former arrangement, put the finishing touch in the year of the Lord’s nativity 1482, at which time, on behalf of the memorable Guglielmo, Marquis of Monferrat, and ducal captain-general, he was acting as ambassador at Milan, at the court of the most illustrious Viscount Giovanni Galea Maria Sforza, sixth duke, whose uncle Lodovico was governing with wondrous uprightness, inasmuch as he was already so skilfully enlarging the fortunes of the Milanese, and so liberally imparting peace to Italy which craved it, that neither did any earlier age present a more enviable person nor did our own behold one of greater excellence. Wonderful indeed was it that that heroic ruler gave their due alike to Mars and to Minerva.
Printed at Pavia by Cristoforo degli Cani in the year from the Lord’s nativity 1492, on the fifteenth day of September.
Less contented with his lot, Henricus Bruno, in his lectures “Super Institutionibus” published at Louvain, after writing the formal colophon takes up his pen anew to give eloquent expression to the woes of the professional man who devotes his leisure not to rest but to literature.
Ad laudem et honorem summi ac omnipotentis deique marie matris sue intacte Explicit Henricus de piro super Institutionibus Per Egidium van der Heerstraten in alma Louaniensi uniuersitate Impressus duodecima die Nouembris. Nouissime domini et fratres dilectissimi reminiscite queso ac tacite in animis vestris cogitate quantis laboribus quantisque capitis vexationibus Ego Henricus Brunonis alias de Piro de Colonia inter legum dectores [sic] minimus hoc opusculum ex scriptis aliorum pro vestris beniuolenciis atque augmentatione huius nouelli studii Louaniensis expleuerim Qui singulis diebus post lectionem fftorum mihi a publico deputatam in continenti hoc opus quasi intollerabili onere assumpsi. Quare fratres humanissimi si quicquid erroris vel dignum correctionis inueneritis oro, rogo atque obtestor vestros immortales animos vt illud benigne non mordaciter, caritatis zelo non liuoris aculeo, corrigendum ac emendandum curetis. Ad laudem summi dei qui viuit et regnat in secula benedictus. Amen.