Duos tamen cum eo pudor tenuit, Sp. Larcium ac T. Herminium, ambos claros genere factisque. Cum his primam periculi procellam et quod tumultuosissimum pugnae erat, parumper sustinuit; deinde eos quoque ipsos, exigua parte pontis relicta, revocantibus, 5 qui rescindebant, cedere in tutum coegit. Circumferens inde truces minaciter oculos ad proceres Etruscorum nunc singulos provocare, nunc increpare omnes: servitia regum superborum, suae libertatis immemores alienam oppugnatum venire. 10 Cunctati aliquamdiu sunt, dum alius alium, ut proelium incipiant, circumspectant. Pudor deinde commovit aciem, et clamore sublato undique in unum hostem tela coniciunt. Quae cum in obiecto cuncta scuto haesissent, neque ille minus obstinatus ingenti 15 pontem obtineret gradu, iam impetu conabantur detrudere virum, cum simul fragor rupti pontis, simul clamor Romanorum alacritate perfecti operis sublatus, pavore subito impetum sustinuit. Tum Cocles ‘Tiberine pater,’ inquit, ‘te sancte precor, haec arma 20 et hunc militem propitio flumine accipias.’ Ita sic armatus in Tiberim desiluit, multisque superincidentibus telis incolumis ad suos tranavit, rem ausus plus famae habituram ad posteros quam fidei.
Livy, ii. 10.
7 ad proceres = on the chiefs. For prŏcer cf. procērus = tall.
8-9 provocare . . . increpare. Historic Infinitives = Indic.
9 servitia = the slaves = servos. Abstract for concrete, freq. in Livy. Cf. Hor. Od. ii. 8. 18. (servitus = servi.)
14 obiecto = presented, i.e. to the enemy.
15-16 ingenti gradu = with mighty (heroic) stand. Cf. ‘firm as a rock.’
18 alacritate perfecti operis = from joy at the completion of the work.
24 plus famae . . . fidei = destined to win more fame than credit with posterity.
‘Oh Tiber! father Tiber!