SECOND PUNIC WAR, 218-202 B.C.
The Battle of Lake Trasimene, 217 B.C. (2)
Ceterum prae strepitu ac tumultu nec consilium nec imperium accipi poterat, tantumque aberat, ut sua signa atque ordines et locum noscerent, ut vix ad arma capienda aptandaque pugnae competeret animus, opprimerenturque quidam onerati magis iis 5 quam tecti. Et erat in tanta caligine maior usus aurium quam oculorum. Ad gemitus vulneratorum ictusque corporum aut armorum et mixtos strepentium* paventiumque clamores circumferebant ora oculosque. Alii fugientes pugnantium globo illati 10 haerebant; alios redeuntes in pugnam avertebat fugientium agmen. Deinde, ubi in omnes partes nequiquam impetus capti, et ab lateribus montes ac lacus, a fronte et ab tergo hostium acies claudebant, apparuitque nullam nisi in dextera ferroque salutis 15 spem esse, tum sibi quisque dux adhortatorque factus ad rem gerendam et nova de integro exorta pugna est, non illa ordinata per principes hastatosque ac triarios, nec ut pro signis antesignani, post signa alia pugnaret acies; fors conglobabat et animus suus 20 cuique ante aut post pugnandi ordinem dabat; tantusque fuit ardor animorum, adeo intentus pugnae animus, ut eum motum terrae, qui multarum urbium Italiae magnas partes prostravit, nemo pugnantium senserit. 25
Livy, xxii. 5.
* Var. lect. terrentium = of those causing fear.
4 ad arma capienda aptandaque = to seize and put on for the battle their arms.—Dimsdale.
5 onerati: i.e. most were cut down in their full marching equipment.
8-9 mixtos . . . clamores = the mingled shouts of noisy triumph (strepentium) or dismay.
10 pugnantium . . . haerebant = rushed upon a knot (globo) of combatants, and became entangled with it.—Jebb.
14 a fronte, i.e. by Hannibal’s African and Spanish infantry.