SECOND PUNIC WAR, 218-202 B.C.
Zama, 202 B.C. (1) Before the Battle.
Ita infecta pace ex colloquio ad suos cum se recepissent, frustra verba praelata renuntiant: armis decernendum esse habendamque eam fortunam, quam dei dedissent. In castra ut est ventum, pronuntiant ambo, arma expedirent milites animosque ad 5 supremum certamen, non in unum diem sed in perpetuum, si felicitas adesset, victores. Roma an Carthago iura gentibus daret, ante crastinam noctem scituros; neque enim Africam aut Italiam, sed orbem terrarum victoriae praemium fore; par 10 periculum praemio, quibus adversa pugnae fortuna fuisset. Nam neque Romanis effugium ullum patebat in aliena ignotaque terra et Carthagini supremo auxilio effuso adesse videbatur praesens excidium. Ad hoc discrimen procedunt postero die duorum 15 opulentissimorum populorum duo longe clarissimi duces, duo fortissimi exercitus, multa ante parta decora aut cumulaturi eo die aut eversuri. Anceps igitur spes et metus miscebant animos; contemplantibus modo suam modo hostium aciem, cum non oculis 20 magis quam ratione pensarent vires, simul laeta simul tristia obversabantur.
Livy, xxx. 31, 32.
1-2 Ita infecta pace . . . renuntiant, referring to Livy’s picturesque account of the personal interview between Scipio and Hannibal, and the fruitless negotiations for peace.
7-10 Roma an Carthago . . . praemium fore. ‘By the victory of Zama it was decided that the states of the ancient world should be welded into one great empire, and that this empire should be founded by Rome and not by Carthage.’—Ihne.
14 effuso = dispersed, i.e. defeated.
15 discrimen = decisive point, decision.
18 aut cumulaturi aut eversuri = either to augment (lit. heap up) or overthrow.