14-15 decempedis metata privatis = measured with ten-foot rods for private owners. In old days the porticūs were always publicae.

17 fortuitum caespitem = the chance-cut (handy) turf.

20 novo saxo = with fresh-hewn stone, i.e. hewn on purpose.—W.

Parallel Passages. Livy xxxix. 6. 40. 41; Sallust, Catiline 12, 13.

‘Cato saw the greatness of Rome in the olden time, and he endeavoured without success to bring this old time back.’—Ihne.

[C46]

THIRD MACEDONIAN WAR, 171-168 B.C.
Pydna (Aemilius Paulus), 168 B.C. (1)

Movebat imperii maiestas, gloria viri, ante omnia aetas, quod maior sexaginta annis iuvenum munia in parte praecipua laboris periculique capessebat. Intervallum, quod inter caetratos at phalanges erat, implevit legio, atque aciem hostium interrupit. A 5 tergo caetratis erat, frontem adversus clipeatos habebat: chalcaspides appellabantur. Secundam legionem L. Albinus consularis ducere adversus leucaspidem phalangem iussus; ea media acies hostium fuit. In dextrum cornu, unde circa fluvium 10 commissum proclium erat, elephantos inducit et alas sociorum; et hinc primum fuga Macedonum est orta. Nam sicut pleraque nova commenta mortalium in verbis vim habent, experiendo, cum agi, non quemadmodum agatur edisseri oportet, sine ullo 15 effectu evanescunt, ita tum elephantorum impetum sustinere non poterant, et commenta Macedonum nomen tantum sine usu fuerunt. Elephantorum impetum subsecuti sunt socii nominis Latini, pepuleruntque laevum cornu. 20

Livy, xliv. 41.