811 pavidos Cilicas maris = the Cilicians scared from the sea.—Jebb. Pompeius effecit ut piratae timerent maria quibus ipsi ante grassabantur (= they sailed at will).—Schol.

813-814 dic semper . . . togam, e.g. after his triumph over Spain 71 B.C., and over Mithridates and the East in 61 B.C.

814-815 ter curribus . . . triumphos = (tell how) content with thrice driving the (triumphal) car he made a present to his fatherland of many triumphs, i.e. he did not claim them when he might have done so.

817-818 Non ordine tanto Fastorum = storied with no majestic annals.—Jebb.

819 arcus = triumphal arches, orig. temporary structures of wood, but under the Empire built of marble, e.g. of Septimius Severus.

821 Depressum . . . rectus = sunk low upon a tomb, which the stranger cannot read without stooping (rectus).—Haskins.

[B62]

CIVIL WAR, 49-45 B.C. (13)
Atrox Animus Catonis, 46 B.C.

Complures interim ex fuga Uticam perveniunt. Quos omnes Cato convocatos una cum trecentis, qui pecuniam Scipioni ad bellum faciendum contulerant, hortatur, ut servitia manumitterent, oppidumque defenderent. Quorum cum partem assentire, partem 5 animum mentemque perterritam atque in fugam destinatam habere intellexisset, amplius de ea re agere destitit, navesque eis attribuit, ut in quas quisque partes vellet proficisceretur. Ipse, omnibus rebus diligentissime constitutis, liberis suis L. Caesari, 10 qui tum ei pro quaestore fuerat, commendatis et sine suspicione, vultu atque sermone, quo superiore tempore usus fuerat, cum dormitum isset, ferrum intro clam in cubiculum tulit, atque ita se traiecit. Qui cum anima nondum exspirata concidisset, et, 15 impetu facto in cubiculum ex suspicione, medicus familiaresque continere atque vulnus obligare coepissent, ipse suis manibus vulnus crudelissime divellit, atque animo praesenti se interemit.