[176] See N. C. vol. iii. p. 161.

[177] Ord. Vit. 666 D. “Rex Guillelmus, ut vidit suos in terra sua contra se pessima cogitare, et per singula crebrescentibus malis ad pejora procedere; non meditatus est ut timida vulpes ad tenebrosas cavernas fugere, sed ut leo fortis et audax rebellium conatus terribiliter comprimere.”

[178] Will. Malms. iv. 306. “Nec minori astutia Rogerium de Monte Gomerico, secum dissimulata perfidia equitantem, circumvenit.”

[179] Ib. “Seorsum enim ducto magnam ingessit invidiam; dicens, Libenter se imperio cessurum, si illi et aliis videatur quos pater tutores reliquerat. Non se intelligere quid ita effrænes sint: si velint, pecunias accipiant pro libito; si augmentum patrimoniorum, eodem modo; prorsus, quæ velint, habeant. Tantum videant ne judicium genitoris periclitetur: quod si de se putaverint aspernandum, de se ipsis caveant exemplum; idem enim se regem, qui illos duces fecerit. His verbis comes et pollicitationibus incensus, qui primus factionis post Odonem signifer fuit, primus defecit.” Roger of Wendover (ii. 33) adds the words “pœnitentia ductus.”

[180] Orderic a little later (667 B) says, “Rogerus Merciorum comes, multique Normannorum, qui cum rege foris obsidebant, clam adminiculari quantum poterant inclusis satagebant.”

[181] Orderic (680 C) puts the creation of this earldom somewhat later, at the Gemót held just before the invasion of Normandy in 1090. He adds that the new earl died soon after (“quem paulo post mors nulli parcens e medio rapuit”), and records his burial at Lewes, and adds his epitaph. There is no better authority than that of the Hyde writer (298) for placing the creation at this time or for placing the Earl’s death a little later (see below, [p. 76]). But his narrative is so minute that one would think that he must have had some kind of ground for it. His words are; “Rex Willelmus … videns igitur principes regni nutantes et exercitum a se dilabi, sapienti usus consilio, Willelmum de Warennia, virum bellicosum, animo ferum et corpore strenuum famaque præclarum, in amicitia Asarum [what this may mean I have no notion, but the editor vouches that such is the reading of the MS.] comitis honore sublimat, multa impendit multaque promittit.”

[182] See N. C. vol. ii. p. 251.

[183] Ord. Vit. 667 C. “Omnes episcopi Angliæ cum Anglis sine dolo regem juvabant, et pro serena patriæ pace, quæ bonis semper amabiles est, laborabant.”

[184] The appeal to the English is strongly marked in the Chronicle; “Ða þe cyng undergeat ealle þas þing and hwilcne swicdom hi dydon toweard his, þa wearð he on his mode swiðe gedrefed. Sende þa æfter Englisce mannan, and heom fore sæde his neode and gyrnde heora fultumes.” Simeon of Durham gives a free translation quite independent of Florence; “Hoc audito, rex fecit convocare Anglos, et ostendit eis traditionem Normannorum, et rogavit ut sibi auxilio essent.” But the appeal comes out no less strongly in Orderic (666 D); “Lanfrancum archiepiscopum cum suffraganeis præsulibus, et comites, Anglosque naturales convocavit, et conatus adversariorum, ac velle suum expugnandi eos indicavit.” The writ comes from William of Malmesbury, iv. 306; “Ille, videns Normannos pene omnes in una rabie conspiratos, Anglos probos et fortes viros, qui adhuc residui erant, invitatoriis scriptis accersiit.” It is singular that Florence mentions the English only in an incidental way a little later; “Congregato quantum ad præsens poterat Normannorum, sed tamen maxime Anglorum, equestri et pedestri, licet mediocri, exercitu.” Does the precious document spoken of by William of Malmesbury still lurk in any manuscript store?

[185] Chron. Petrib. “And behet heom þa betsta laga þe æfre ær wæs on þisan lande, and ælc unriht geold he forbead, and geatte mannan heora wudas and slǽtinge.” William of Malmesbury (iv. 306) translates, “Bonas leges et tributorum levamen, liberasque venationes pollicens.” Florence is less literal; “Statuens leges, promittens fautoribus omnia bona.” Simeon gives another version; “Eo tenore, ut si in hac necessitate sibi fideles existerent, meliorem legem quam vellent eligere eis concederet, et omnem injustum scottum interdixit, et concessit omnibus silvas suas et venationem. Sed quicquid promisit, parvo tempore custodivit. Angli tamen fideliter eum juvabant.”