Oedd bwlch llafn yn llaw gynnefin,
Oedd gwaedlyd pennau, gwedi gwaedlin rhwy,
Yn rhedeg am ddeulin.
Llewelyn, ein llyw cyffredin,
Llywiawdr berth hyd Borth Ysgewin,
Ni ryfu gystal Gwstennin ag ef,
I gyfair pob gorllin.
Mi im byw be byddwn ddewin,
Ym marddair, ym mawrddawn gyssefin,
Adrawdd ei ddaed aerdrin ni allwn,
Ni allai Daliesin.
Cyn adaw y byd gyd gyfrin,
Gan hoedyl hir ar dir daierin,
Cyn dyfnfedd escyrnwedd yscrin,
Cyn daear dyfnlas, arlessin,
Gwr a wnaeth o’r dwfr y gwin,
Gan fodd Duw a diwedd gwirin,
Nog a wnaethpwyd trais anwyd trin,
Ymhrefent ymhrysur orllin:
Ni warthäer hael am werthefin nos,
A nawdd saint boed cyfrin.
IV. CANU
I Lewelyn fab Iorwerth. Einiawn fab Gwgawn ai cant.
Cyfarchaf o’m naf, am nefawl Arglwydd,
Crist Celi culwydd, cwl i ddidawl,
Celfydd leferydd o le gweddawl,
Celfyddydau mau ni fo marwawl:
I brofi pob peth o bregeth Bawl,
I foli fy rhi, rhwyf angerddawl,
Rhyfel ddiochel, ddiochwyth hawl,
Llewelyn heilyn, hwylfeirdd waddawl,
Llawenydd i ddydd, i ddeddf ai mawl,
Llewychedig llafn yn llaw reddfawl,
Yn lladd, dy wrthladd iwrth lys Rheidiawl,
Gweleis a gerais ni gar mantawl,
Gwelygordd Lleission llyssoedd gweddawl,
Lluoedd arwoloedd ar weilw didawl,
Llawrwyr am eryr yn ymeiriawl,
Llewelyn lleyn, llyw ardderchawl,
Lluriglas, gwanas, gwanau a hawl,
Gwenwyn yn amwyn am dir breiniawl Powys,
Ae diffiwys, ae glwys a glyw ei hawl,
Ef dynniad ynghad; Eingl frad freuawl,
Ef dandde rhuddle Rhuddlan is gwawl,
Gweleis Lewelyn, eurddyn urddawl,
Yn urddas dreigwas dragywyddawl,
Eil gweleis i dreis dros ganol Dyfrdwy,
Yn y trei tramwy llanw rhwy, rhwydd hawl
Gweleis aer am gaer oedd engiriawl,
Talu pwyth dydd gwyth, canyseawl,
Ni ryweleis neb na bo canmawl,
O’r ddau y gorau a fo gwrawl.
Mi ath arwyre, ath arwyrein myfyr,
Eryr yn rhywyr, prifwyr Prydein.
Prydfawr Lewelyn pryd dyn dadiein,
Prydus, diescus, escar ddilein.
Escynnu ar llu ar lle Ewein,
Ysgymmod gorfod, gorfalch am brein,
Ysgymmyn gwerlyn, gwerlid gofiein,
Ysgymydd clodrydd, Kulwydd a Llwyfein,
Lluddedig edmyg, meirch mawrthig mein;
A lluoedd yngwiscoedd yn ymoscrein,
Ar llinyn ar dynn ar du celein,
A llinon rhag Bron rhag bro Eurgein,
Tyrfa Clawdd Offa clod yn hoffiein,
A thorfoedd Gwynedd a gwyr Llundein,
Cyfran tonn a glan, glafdir gwylein,
Golud mowr ystrud, ysgryd Norddmein,
Llewelyn terwyn, torf anghyngein,
Biau’r gwyr gorau, bachau bychein,
Priodawr mwynglawr Môn glod yscein,
Areul golud pentud, Pentir Gwychein.
Gwawr Dehau gorau, gwyr yn dyrein,
Gwenwyn a gwanar y ddau gar gein,
Ae lyw cyferyw, cyfwyrein a thrin,
A thrychieid gwerin Caer Fyrddin fein,
Ni sefis na thwr, na bwr, bu crein,
Nag argoed, na choed, na chadlys drein,
A rhag pyrth bu syrth Saeson ynghrein.
Oedd trist maer, oedd claer cleddyf heb wein,
A chan llu pannu, pen ar ddigrein,
A chan llaw lludwaw Llan Huadein,
Cil Geran achlan, a chlod goelfein,
A chlwyr ar dyhedd, mawredd mirein,
Yn Aber Teifi tew oedd frein uch benn,
Yn yd oedd perchen parchus gyfrein.
Oedd tew peleidr creu, creuynt gigfrein,
Calanedd gorwedd gorddyfnassein,
Llewelyn boed hyn boed hwy ddichwein,
No Llywarch hybarch, hybar gigwein.
Nid celadwy dreig, dragon gyngein,
Nid calan cyman gwr y gymein,
Hydwf yngnif ai lif o lein,
Hyd ydd el yn rhyfel hyd yn Rhufein,
Ai raglod ai rod o riw Feddgein,
Hyd i dwyre haul hyd y dwyrein.
Ys imi rwydd Arglwydd, argleidrad,
Argledr tir, a gwir a gwenwlad,
Ys imi or cyngor cyngwasdad,
Cywesti peri peleidrad,
Ys imi ri ryfel ddiffreiddiad,
Diffryd gwyr, eryr ardwyad,
Ys imi rwydd Arglwydd, erglywiad
A glywir o’r tir gar Tanad,
Ys imi glew, a llew a lleiddiad
Yn rhyfel a rhon orddyfniad,
Ys imi wr a wared i rad,
I reidus, galarus, geilwad.
Ys imi ner yn arwyn ddillad,
Yn arwein ysgin ysgarlad,
Ys imi Nudd, hael fudd, Hueil feiddiad,
Ar Lloegr ryllygrwys heb wad.
Ys imi Rydderch, roddiad aur melyn,
Molitor ymhob gwlad.
A mawrdud olud olygad,
A Mordaf am alaf eiliad,
Ys imi Run gatcun gytcam rad,
Cydgaffael, a hael, a hwyliad
Ef imi y meddwl difrad,
Mi iddaw yn llaw yn llygad,
Ni henyw o afryw afrad,
Mi hanwy o henwyr ei dad,
Llachar far, aerfar, erfynniad,
Llachar fron o frydau Gwriad.
Lluchieint gweilch am walch gynnifiad,
Fal lluchynt estrawn wynt Ystrad.
Hunydd nen perchen parchus fad,
Parch arfawr, Arfon angoriad.
Llewelyn dreis, erlyn drwssiad,
Dros dehau angau oth angad,
Angor mor y mawr gymynad,
Angawr llawr llurig Duw am danad.
Rhy chyngein Prydein yn ddibryder,
I Briodawr llawr yn llawn nifer.
Llewelyn gelyn yn i galwer
I gelwir am dir am dud tymer.
Llawenydd lluoedd llew ymhryder,
Llywiawdr ymmerawdr mor a lleufer,
I ddylif cynnif cynhebyccer
I ddylann am lann, am leissiaid ffer.
Terfysc tonn ddilysc ddyleinw aber:
Dylad anwasdad ni osteccer.
Terwynt twrf rhywynt yn rhyw amser,
A rhialluoedd lluoedd llawer.
Torfoedd ynghyoedd ynghyflawnder
Tariannau golau mal i gweler:
Ry folant anant, anaw cymer,
Ry molir i wir i orober,
I wryd yn rhyd yn rheid nifer,
I orofn gwraf yn ydd eler,
I orfod gorfod glod a glywer,
I wyr am eryr ni amharer,
I warae orau pan waräer,