No. 216
The Story of Goḷu-Bayiyā
Goḷu Bayiyæ Kathāwa
Eka raṭaka siṭiya ḷu Gonaka Bokkā kiyalā minihek. E Gōna Bokkage malayo dasa denek siṭiya ḷu. Malayo dasa dena kathā-karalā “Apaṭa Gona Bokkā ayiyagen apaṭa kisi prayojanak næta. Apaṭa wæḍapala karana apaṭa amāruyi. Ēkaṭa api dasa denāṭama eka magulak genamu” kīyā hiṭa “Oṭannāpahuwa kiyana gamaṭa yan̥” kiyā gamaṭa bāla malayā giyā ḷu. Ē Oṭannāpahuwaṭa magulak ahanṭa giyāya. Īṭa passe anik nawa dena kathā-karanawa ḷu “Ape ayyāṭa ‘Gōna Bokkā’ kiyanakoṭa apaṭa gēna gæni kiyayi bola Gōna Bokkā ki[ya]na nama wan̥sa næti ewunṭayi kiyā. Apaṭa gēna gæni yayi. Ekaṭa Goḷu Bayiyā kiyamu” kiyā. “Apē Goḷu Bayi ayaṭat apē [na]m makanṭa demu” kiyā kathā-karagana innawa ḷu. Etakoṭa kīpa dawasak maga gewāgena hæmaṭama bāla malayā æwit hiṭa kīwa ḷu “Ayiyanela Oṭannāpahuwe mama ahanṭa giyā Gænī nan̥ wan̥śe ho[n̆]dayi. ‘Bāla pæṭiyakuṭa magul denne kawudæ. Wæḍimal sahodarayinṭa ekkenakunṭa enṭa kiyāpan̥’ kiyā-ewwāya.” Īṭa passē e daha dena kathā-karaṇawa ḷu “Api dasa denāṭa wæḍimal Goḷu Bayi ayiyā magul ahanṭa arimu” kiyalā kathā-karanawāya. Itin̥ ē Goḷu Bayiyā kiyana ættā maha moḍayek ḷu. Īṭa passē ara dasa dena “Ayye api kiyana dēṭa obat enawā nam api ekolohama eka magulak kændāgana inṭa obat warenna” kiyalā katā-karaṇawā ḷu. Īta passē Goḷu Bayyā kīwa ḷu “Ho[n̆]dayi mama yaññan̥” kiyā. Bat geḍi[ya]k uyawāgana piṭat-welā giyā ḷu. Yanawā yanawā. Pāra no-dannā nisā gihun̥ galak uḍa wanantare i[n̆]dagana bat geḍiya kæwāya. Kālā innakoṭa wenin̥ raṭaka gæniyak duppat welā enṭa enawā ḷu pāra diga. Æwit e Goḷu Bayiyā inna gala gāwā i[n̆]da-gattāya. In pasu gæni ahanawa ḷu “Oba koyi raṭeda koyi gameda” kiyā gæeni miniyagen æsuwāya. In pasu miniyā kīwā ḷu “Mama magulak ahanṭa Oṭannāpahuwaṭa yanawāya” kiyā kīwāya. Īṭa pasu gæni kiyanawā ḷu “Anicchan̥ dukkhan̥ e game æsū gæni mamayi. Mama māge de-mawu-piyo wæræddak-welā pænnuwāya. E nisā mama kanṭa bonḍa dena tænakaṭa yanawaȳa” kiwuwāya. In pasu Goḷu Bayiyā “Gæni ho[n̆]da nisāt palamu ahalā tiyena nisāt mama Oṭannāpahuwaṭa no-gohinma kændāgana yanḍa ōnæya” hitā e pa̱rēdi ham̆ba-wunu gæni kændāgana gamaṭa āwāya. Æwit malayalāṭa kiyanawā “Mama Oṭannāpahuwaṭa giyāya. Malawāli onna gæni” kiyā “siyallaṭama kændāgamu” kiyalā kīwāya. Īṭa pasu anik dasa dena nu-duṭu nisā edā paṭan gæni pāwāgana hiṭiyāya. Pawāgana kīpa dawasak inna atara ē bāla dasa denā kathā-karanawā ḷu “Ape magul ayiyā tanikarēma kisi kenekma nætuwa kændāgana āwāya. Apē ayiyā kalē ho[n̆]da hapan̥kamayi. Ē nisā api siyaḷu wæḍapala karamu. Apē gǣni nilantarayen apē Goḷu Bayi ayiyāṭa rakinṭa bāradī api wæḍapala karamu. Ayiyā gæni rækapan̥” kīwāya. “Ho[n̆]dayi mama rakimi” kiyā gæni yana ena tænaṭa ādī hǣma tænakaṭa gǣni yā nan̥ ē Goḷu Bayiyāt yanawāya. Ē atara ek dawasak wela[n̆]dāmaṭa ek miniyek ē gamaṭa āwāya. Ē miniyāge nama Gæṭapadayayā. Ē Gæṭapadayā kīpa dawasak ema gedara wela[n̆]dām kara kara ema gedara maḍuwe siṭiyāya. Siṭina ataradī ema Gæṭapadayā kiyana miniyāṭa me Goḷu Bayiyage gæni ek-unāya. Ē inna atara palamū kī dasa dena wæḍaṭa giya dawasakadī pera kī Goḷu Bayiyaṭa Gætapadayā kiyannē “Mama ada hīnayak duṭuwāya. Mokada. Asawal tæna pāre gōnek mærilā innawā duṭuwāya.” Ēka balalā enṭa Goḷu Bayiyāṭa Gæṭapadayā kīwāya. Goḷu Bayiyā e gōnā balan̥ḍa gi atara Gæṭapadayā gǣnit ænna gedara tibū baḍut æna dennama palā-giyāya. Goḷu Bayyae katāwa.
Tom-tom Beater, Hiriyāla Hat-Pattu District, North-Western Province.
No. 225
The Wax Horse
Iṭi Aśwayā
Ekamat eka raṭaka raja kenekuṭa putrayek upannā ḷu. Brāhmaṇayin genwā mē kumārayāgē han̆dahana liyawanṭa bāradun wiṭa kumarāyā wæḍi-wiya pæmununāma raṭa æra-yanṭa tibena bawa rajjuruwanṭa dænun dunnāma rajjuruwō kumārayāwa uḍu-mahal-talē kāmarayaka itā su-rækiwa inṭa sælæssuwā ḷu. Mē ladaru kumārayā taramak loku wī keḷi-sellam ādiyehi yedī dawas yawana kālayēdī wīthiyē wikunanṭa geṇa-yannāwu iṭi aśwayek dæka ūwa aragaṇa denṭa kiyā piya-rajjuruwanṭa sæla-kala kalhī piya-rajjuruwō aśwayāwa mila dī rægeṇa tama putrayāṭa dunnā ḷu. Mē aśwayā piyāpat dekakin yuktawu guwanehi igilenṭa puḷuwankama æti ekek wīya. Mē aśwayā gattāṭa pasu swalpa kālayak siṭa kumārayā taramak loku wunāma kisiwek-haṭawat no-han̆gawā iṭi aśwayāgē upakārayen igilī yanṭa giyā ḷu. Itin śāstrakāra-Brāhmaṇayingē kīmat sæbǣ wiya. Kumārayā aśwayāgē balayen igillīgaṇa gos tawat raja kenekungē māligāwaṭa mal amunā dena mahaḷu ammaṇḍi kenekugē gedaraṭa giyā ḷu. Mehidī iṭi aśwayāwa kotanada san̆gawā mal-ammagē gedara siṭimin raja gedara toraturu siyallama mal-ammageṇ asā dæna-gattā ḷu. Mesē dænagaṇa ṭika kalak siṭa rajjuruwangē diyaniyan siṭina uḍu-mahal-talē kāmara ādiya dænagaṇa lakṣanawu kumārikāwak siṭina kāmarayakaṭa rātri kālayēdī iṭi aśwayāgen gos kumārikāwaṭa genat tibuna kǣma bīmādiya kā bī kīpa dawasakma no-han̆gawā yanṭa giyā ḷu. Kumārikāwada kāmarayaṭa ǣ nidā-gattāṭa pasu kawuru-namut æwit gihin tibena bawa dæna pasuwa dā no-nidā balā siṭiyā ḷu. Ewiṭa kumārayā æwit kǣma bīmādiya anubhawa karaṇa-koṭa kumārī kaḍuwa eka atakin aragaṇa kumārayāwa eka atakin alwāgeṇa “Topa kawudæyi” kiyā æsuwā ḷu. Kumārayāt raja pawulakaṭa ayiti kenek bawa danwā ǣ samaga kathā-bas-koṭa yāḷu-wī ǣwa kara-kāra ban̆dinṭat giwisagaṇa īṭa pasuwa dawaswaladīt enṭa paṭan-gattā ḷu. Itin mē kumārīwa sǣma dawaswalama udēṭa kiraṇa siritak tibunā ḷu. Kumārayā enṭa wunāṭa pasuwa dawaswaladī kumārīgē bara kramayen wæḍi-wēgaṇa gos ǣ baḍa-gæbbarin siṭi bawa rajjuruwō dænagana kumāri samaga amātyayāgē mitra-satthawayak ætæyi sitā amātyayāwa maranṭa niyama-kaḷā ḷu. Amātyayāda itā sōkayaṭa pæmina siṭina kālayēdī rajjuruwangē anikut dūru æwi[t] “Itā sōkayakin siṭinnē mandæyi” kiyā amātyayāgen æsu wiṭa siyaḷu toraturuma owunṭa dænun dunnā ḷu. Ē kumārikāwan ræs-wī æmættayāwa galawana piṇisa mesē upakramayak yeduwā ḷu enam amātyayāgē nam dōṣayak næta kawuru-namut piṭa-kenek mona upakramayakin namut kumārī samīpayaṭa enawā ætæyi sitā nāna suwan̆da pæn oruwē wisa damā raja wāsala doraṭuwē tibena pokunē mura tibbā ḷu. Kumārayā æwit kumārigē kāmarēṭa yanṭa prathama suwan̆da pæn nǣwāma ohuṭa wisa pattu-wī duwagana gos pokunē pænnāma murakārayō ohuwa allā-gattā ḷu. Mē kumārayāwa alwāgaṇa gos rajjuruwanṭa kāraṇa tērum kara-dunnāma æmættayāwa bērā kumārayāwa maranṭa niyama-kalā ḷu. Kumārayāwa wada-karuwō geṇayana wiṭa “Magē wastuwak tibenawāya ēka topaṭa aragaṇa dennan (sic)” kiyā gahakaṭa nægī ehi kola aturehi paḷamuwen tabā san̆gawā tibuna iṭi aśwayāwa aragana igillī-diwwā ḷu. Mesē madak dura gos næwatī rātri kālayehī næwatat raja wāsalaṭa æwit kumāriyawat an̆ḍa-gasāgaṇa mahā wanāntarayak mædin yanakoṭa kumārīṭa bada-rudāwa sædunāma bimaṭa bæsa ǣwa nawatwā īṭa ōnǣ karaṇa behet ādi upakaraṇa geṇa ena piṇisa swamīpa grāmayakaṭa gos iṭi aśwayāwa kaḍayak lan̆ga tabā tawat kaḍēkaṭa gihin enakoṭa kaḍē lan̆ga gindarak tibī iṭi aśwayāwa diya-wī gos tibunā duṭuwā ḷu. Iṭi aśwaya næti-wunāyin pasu kumāriya siṭi tænaṭa mē kumārayāṭa yanṭa bæri-wunā ḷu. Kumārīda wanāntrayēdī putrayek wadā “Asat-puruṣawu kumārayāgē putrayāwat maṭa epāya” kiyāla daruwāwat damā gam samīpayakaṭa ǣ giyā ḷu. Mē kumārīgē piyā wanāntarayē daḍayamaṭa giya kālayēdī mē ladaruwāwa sambhawī raja gedaraṭa genat æti-kalā ḷu. Mē ladaruwāgē maw wana kumārīkāwī kanya paṅtiyakaṭa bæn̆dī wāsaya-karaṇa kālayēdī mē æti-karagatta lamayā wæḍi-wiya pæmiṇa saraṇayak soyā gos tamāgēma mǣniyō dæka ǣwa kāra-kāra ban̆dinṭa adahas kaḷā ḷu. Mesē sitā tun dawasakma saraṇa wicāranṭa yanṭa piṭat-wuna wiṭa mārggayēdī bādā wī tun dawasēdīma hæri āwā ḷu. Eka dawasak aśwayā piṭa nægī saraṇa wicāranṭa yana gamanēdī kurul pæṭaw wagayak aśwayāṭa pǣgī kirillī kumārayāṭa mesē bænnā ḷu enam “Mū mugē mō ganṭa yanawā madiwāṭa magē pæṭaw ṭikat marā-dæmmāya” kiyā bænnā ḷu. Mē dawasēdī bādā wuna nisā āpasu hæri æwit īṭa pasuwa dā giyā ḷu. Edā yanakoṭa eḷu pæṭiyekwa aśwayāṭa pǣgī eḷudenat “Mugē ammā ganṭa yanawā madiwāṭa apē pæṭaw marā-dæmuwāya” kiyā bænnā ḷu. Tunweni dawasēdīt yanakoṭa pera sēma bādā wunā ḷu. Mē kumārayā mesē kanya paṅtiyenma saraṇayak sewwē ohu hadāgat puruṣayek nisā kisikenek saraṇa no-dena bæwinya. Mīṭa pera eka dawasak sellampalēdī “Awajātakayāyayi” anikut lamayin wisin kīwāma ohuwa æti-karagatta rajjuruwangen ohugē de-maw-piyō koyidæyi asā wanāntarayē siṭa ohuwa genat hadāgat bawa dænagana tibunā ḷu. Itin tunweni dawasēdīt bādā welā ē gæṇa no-salakā saraṇa wicāranṭa gos tamāgē mǣniyō bawa madakwat no-dæna ǣgē utpattiyē siṭa kanya paṅtiyaṭa ā kālaya dakwā waga tu[n̆]ga asā “Wanāntarayē ahawal palātēdī samba-wī tibennē māwa tamayi ē nisā mē magē mǣniyo tamayi” kiyā. Dænagana āran̥ci karagaṇa gos tamāgē piyāwat soyāgana æwit ohugē sīyāwū hewat ohugē mǣniyangē piyā wana rajjuruwangē ǣwǣmen rājjayaṭada pat-wī raja pawulakin kara-kāra bæn̆da yahatin kal yæwwā ḷu.