Cultivator, Hiriyāla Hat-Pattu District, North-Western Province.

No. 207

The Turtle Prince

Ibi Kumārayā

Ekōmat eka nuwaraka hiṭānan̥ den̥nek gedarawal dekaka hiṭinawā. E in̥nakoṭa e hiṭanan̥ den̥nāṭa dēwīn̥nān̥selā den̥nakut hiṭinawā. E in̥na atara eka dēwīn̥nān̥sē kenek gǣnu daruwō hat denek wæduwā anik dēwīn̥nān̥sē pirimi daruwō haya denakut ibbakut wæduwā. Etakoṭa ema hiṭānō den̥nā katā-kalā “Massinē obē daruwōyi mage daruwōyi piṭaṭa kasāta no-bæ[n̆]da api apima denu ganu karagamu” kīwā. “Ehenan̥ waeḍimal daruwō den̥nā kasāta ba[n̆]dimu” kiyā kasāta bændā. Deweni daruwō den̥nat kasāta bæn̥dā. Tun̥weni daruwō den̥nat kasāta bæn̥dā. Hatara-weni daruwō den̥nat kasāta bæn̥dā. Pasweni daruwō den̥nat kasāta bæn̥dā. Haweni daruwō den̥nat kasāta bæn̥dā. Hatweni daruwō den̥nā kasāta ba[n̆]din̥ṭa hæṭiyak næta. E næti kāriya nan̥ “Massinē magē duwa bohōma alan̥kāra æti duwa. Ema nisā obē bāla daruwā nan̥ ho[n̆]da næta” kīwā. “E ho[n̆]da næti kāriya nan̥ mokadǣ kīwōt obē daruwā ibbā ema nisā bǣ” kīwā. Etakoṭa anik massinā kiyanawā “Massinē ehēma kiyalā bæ. Magē bāla daruwā wana ibbā kiyanawā ‘Mama appucciyē maṭa ē magula næt nan̥ mama li[n̆]daṭa payinawā noyekut perali-karanawā’ kiyalā ibbā kiyanawā. Ema nisā obē daruwāma kasāta ba[n̆]din̥ḍa ōnǣ” kiyanawā. “Ehema bæri nan̥ daru kīpa denā­gema kasāta kaṭu-gāmu” kiyanawā ibbāgē appā. Etakoṭa kiyanawā “Ehe nan̥ massinē kasāta kaṭu-gǣmen̥ kamak nǣ māgē duwa ibbaṭa denawā” kīwā. Ē dīlā kasāta bæn̥dā. E kasāta bæ[n̆]dalā in̥nakoṭa ema nuwara rajjuruwan̥nen̥ yedunā “Rāssayǣ gedara in̥na gini kukulā genat den̥ṭa kāṭa puḷuwan̥da” kiyā yedunā. Ema rajjuruwan̥nen̥ genat dun̥nu kenekun̥ḍa noyek tānān̥tara denawā kiyā an̆ḍa-bera gæsuwā. Deweni “Māgē rājjayat denawā” kiyā yedunā. E wacanē ibbaṭa dænī “Ammē oba gosin̥ kīyāpan̥ rajjuruwō dækkin “Magē putā wana ibbaṭa puḷuwani” kiyalā kiyāpan̥ “gini kukulā genat den̥ḍa.” Etakoṭa rajjuruwō kīwā “Obē putāṭa en̥ḍa kiyāpan̥ heṭa ude” kīwā. Pasuwa dā ude ema ibbā gosin̥ kiyanawā “Maṭa gini kukulā genat den̥ḍa puḷuwani saddawasaṭa.” Etakoṭa rajjuruwō kīwā “Ibbā tiyā kawuru genat dun̥nat tānān̥tara saha māgē rājjayat denawā.” Ibbā gedara æwit ibbāgē gǣnīṭa kīwā “Maṭa bolan̥ bat geḍiyak uyalā genen̥” kīwā. Etakoṭa ibbāgē gǣnī æsuwā “Obaṭa bat geḍiya mokaṭadǣ” kiyā æsuwā. “Maṭa rajjuruwan̥nen̥ yedunā rāssayæ gedara in̥na gini kukulā genat den̥ḍa yedunā. Ema nisā bat geḍiya uyāpan̥” kīwā. Etakoṭa “Bat geḍiya uyalā den̥ḍa nan̥ puḷuwani oba kohomadæ æn̥na yan̥nē” kīwā. Etakoṭa ibbā kīwā “Bat mallakaṭa damalā maye piṭē tiyalā bæ[n̆]dapan̥ maṭa æn̥na gihǣkī” kīwā. Piṭē tiyalā bæn̥dæn̥ passē ema ibbā gamana gosin̥ magadin̥ mahamidi gæsicci rodakaṭa giyā. E gosin̥ bat geḍiya unā ibi hæṭṭaya galawā tiyā bat geḍiya kǣwā. Kālā ahak-welā ibi hæṭṭaya han̥gā gamana giyā. E gamana yanakoṭa magadī rǣ welā kanawæn̥dun̥ ammāge gedara giyā. E gosin̥ “Ammē maṭa nawā-tænak den̥ḍa ōnǣ” kīwā. Etakoṭa kanawæn̥dun̥ amman̥ḍi kīwā “Nawā-tænak nan̥ den̥ḍa puḷuwani” kīwā “kan̥ḍa den̥ḍa deyak nǣ.” “Ehe nan̥ kǣmen̥ kamak nǣ nawā-tæna witarak dun̥not ati” kīwā. Etakoṭa kanawæn̥dun̥ an̥man̥ḍi æsuwā “Oba kohēdǣ putē yan̥nē” kiyalā æsuwā. Etakoṭa kīwā “Rāssayæ gedara mini kukulā pārē yanawā” kīwā. Kanawæn̥dun̥ amman̥ḍi etakoṭa kīwā “Putē oba karabā­gana gamaṭa palayan̥. Bohō rāsi gananak senaga metana nawā-tænē hiṭalā gini kukulā pārē giyā. Giyā misa gini kukulā æn̥na āwē nǣ. Ema nisā oba yan̥ḍa epā. Etakoṭa kīwā “Oba amme koccara kīwat mama nan̥ yan̥ḍama ōnǣ. “Mayē kīma no salakā oba yanawaṭa passē mē man̥ uyāpu kuḍu-hunusal ṭikak kālā palayan̥.” Etakoṭa kīwā, “Ada oba kuḍu-hunusal iwuwā misa aye obaṭa kuḍu-hunusal uyan̥ḍa han̥ba-wen̥nē nǣ” kiyalā kīwā. Ema wahama kækuḷu hāl mæwunā. “Putē oba dun̥nu warama wāgē mamat obaṭa waramak den̥ñan̥. Oba rāssayǣ gedara gosin̥ ena welāwaṭa rāssayā nawatāgana eyi. E etakoṭa mē gal-kæṭē æn̥na gosin̥ ‘Cī kan̥da mæwiyan̥’ kiyalā damāpan̥ kan̥da mæweyi. Rāssayā kan̥da diga ihalaṭa gosin̥ pahalaṭa bahinakoṭa obaṭa etakoṭa hun̆gak tæn̥ gi-hǣkī.” Etanīn̥e warama æragana yan̥ḍa yanakoṭa magadin̥ rǣ unā. Rǣ unæn pasu ayet kanawæn̥dun̥ an̥man̥ḍi kenekunn̥gē gedaraṭa giyā. Kanawæn̥dun̥ an̥man̥ḍi æsuwā “Kohedǣ putē oba mē rǣ unu māna yan̥nē.” Etakoṭa kīwā “Mama rāssayǣ gedara gini[1] kukulā pārē yanawā” kīwā. “Oba oye gamana yan̥ḍa epā gini[1] kukulā pārē yana senaga yanawā misa en̥nē nǣ.” “Kohetma e waga maṭa nan̥ kiyan̥da epā mama nan̥ gini[1] kukulā pārē yan̥dama ōnǣ. Mama mehe āwe nawā-tænak ōnǣ wēlā.” “Nawā-tæna nan̥ den̥da puḷuwani. Kan̥ḍa den̥ḍa deyak nǣ” kiyalā kanawæn̥dun̥ an̥man̥ḍi kīwā. “Kǣmen kamak nǣ maṭa nawā-tæna dun̥not æti” kīwā. Nawā-tæn̥ kārayā balāna iddin̥ kan̥ḍa bǣri han̥ḍā kuḍu-hunusal uyāpuwæn̥ ṭikak kan̥ḍa dun̥nā. “Ammē obaṭa kuḍu-hunusal ada iwuwā misa aye uyan̥ḍa han̥bawen̥nē nætuwa mama waramak den̥ñan̥” kiyalā “Kækuḷu hāl mæwiyan̥ kiyalā kīwā. “Ehe nan̥ putē obaṭa man̥ waramak den̥ñan̥ kiyalā men̥na mē una kōṭuwa æn̥na gosin̥ rāssayā oba pārē nawatana en̥ḍa enakoṭa ‘Cī una mæwiyan̥’ kiyalā una kōṭuwa damāpan. Etakoṭa una wæṭa mæweyi. Una pa[n̆]dura diga rāssayā ihalaṭa gosin̥ pahalaṭa enakoṭa obaṭa hu[n̆]gak tæn̥ ǣ-haeki.” Etanin̥ pasuwa dā yan̥ḍa yanakoṭa magadī rǣ unā. Rǣ welā ayet kanawaen̥dun̥ an̥man̥ḍi kenekun̥nē gedarakaṭa giyā. E gosin nawā-tænak illuwā. “Me rǣ wunu māna oba kohedǣ yan̥nē” kiyalā æsuwā. Etakoṭa kīwā “Mama rāssayǣ gedara gini kukulā genen̥ḍa yanawā” kīwā. “Kola dās mala dās yanawā misa e giya ættō giyā misa āwē nǣ. Ema nisā oba yan̥ḍa epā.” “Mama nan̥ gini[1] kukulā pārē yan̥ḍama ōnǣ. Maṭa metana in̥ḍa nawā-tæna den̥ḍa ōnǣ.” Etakoṭa kīwā “Den̥ḍa nan̥ puḷuwani kan̥ḍa den̥ḍa denḋa deyak nǣ.” “Maṭa kǣmen̥ kamak nǣ maṭa nawā-tæna dun̥not æti.” Kanawæn̥dun̥ an̥man̥ḍi wisin̥ kuḍu-hunusal ṭikak uyalā kan̥ḍa dun̥nā. “Ammē obaṭa aye kuḍu-hunusal uyan̥ḍa læben̥nē nǣ mama ho[n̆]da waramak den̥[ñ]an̥.” Kækuḷu hāl mæwen̥ḍa waramak dunnā. “Oba dun̥nu waramaṭa waḍā mama den̥ñan̥ waramak. Rāssayāge gedara gosin̥ gini kukulat æn̥na enakoṭa rāssayā kan̥ḍa duwagana eyi. E enakoṭa men̥na me a[n̆]guru kæṭē æn̥na gosin̥ ‘Cī gini mæwiyan̥’ kiyalā damāpan̥, gini wæṭa mæweyi. Etakoṭa rāssayā æwit gin̥daraṭa panī. Karabana hemihiṭa gedara waren.” E æwadin̥ ibi hæṭṭaya tiyana tænaṭa gosin̥ ibi hæṭṭaya æ[n̆]gaṭa porawāgana gamaṭa āwā. Ē æwadin̥ rajjuruwan̥ḍa gini kukulā bāra-dun̥nā. E denakoṭa rajjuruwō kīwā “Ada hiṭan̥ māgē raṭa saha wastu samaga toṭa bārayi.” “Oyiṭa waḍā wastu maṭa tiyanawā maṭa epa” kīwa. Ema rajjuruwō wisin̥ e wastu pujā-karan̥ḍa banak niyama-kalā. E bana ahan̥ḍa ibbāgē [gǣ]ni saha tawat gænu bana ahanḍa yanakoṭa anik ena gǣnu kiyanawā “Ibbæ gǣniyē bana ahan̥ḍa yan̥ḍa wara.” E gihin̥ bana ahana­koṭa ibbā ibi hæṭṭaya galawalā bana ahan̥ḍa giyā. Etakoṭa ibbi gǣni kalpanā-kalā “Maye minihāmayi me” kiyalā. Kalpanā-welā gedara æwadin̥ bæḷu kala ibi hæṭṭaya tiyanawā dækalā ekē tibba wastuwa æn̥na ema hæṭṭaya lipaṭa damā bana ahan̥ḍa giyā. Ibbǣ gǣnige minihā gedara æwit bæḷukoṭa ibi hæṭṭē nǣ. Geṭa welā karabana hiṭiyā. Ibbæ gǣnī sellamen̥ gedara āwā. Wena gǣnu “Ibbǣ gǣnīgē ada occara tiyana sellama mokadǣ” kiyā æsuwā. “Mage sellama gedara gihāma dæneyi.” Ibbǣ gǣnit samaga wena gǣnu e wacanē balan̥ḍa ibbæ gǣnīgē gedara āwā. Æwadin̥ bæḷukoṭa ibbæ gǣnigē minihā raja kenek samānayi. Mē kaṭan̥taraya hiṭānawaru den̥nāgē.

Tom-tom Beater, Hiriyāla Hat-Pattu District, North-Western Province.

[1] Corrected in MS., from Mini; apparently either word is correct. [↑]