If to these figures we add twenty-five per cent. for the missing portion of the record we shall have 644 relaxations in person and 479 in effigy as the result of a hundred and eight years of the most active period of the tribunal of Valencia.

VI.

Brief of Clement VII to Inquisitor-general Manrique, July 15, 1531, Respecting Lutheranism.

(Bulario del Orden de Santiago, Lib. I. de copias, fol. 98).

(See [p. 423]).

Dilecto filio Alfonso Manrique, Sancti Calixti presbytero cardinali, Hispalensi nuncupato, Clemens PP. VII.

DOCUMENTS

Dilecte fili, salutem et apostolicam benedictionem. Cum sicut veredica relatione ad nostri apostolatus auditum displicenter pervenit, propter libros errores Lutheranos continentes qui ad loca Castellæ et Legionis ac Aragonum regnorum et dominiorum charissimi in Christo filii nostri Caroli Romanorum imperatoris semper Augusti qui etiam Hispaniarum rex existit delati fuerunt, damnata hæresis Lutherana in aliquibus locis regnorum et dominiorum prædictorum pullulare cœperit et ad presens varia et erronea iniquitatis filii hæresiarchæ Martini Lutheri dogmata jam usque adeo invaluerunt et in dictis regnis et dominiis multi reperiantur qui hujusmodi errores et dogmata imitent et publicent ac tales libros vendant et nonnulli hujusmodi erroribus infecti sanctæ matris Ecclesiæ præcepta contemnant ac sanctorum patrum decreta parvifacienda mendaciter affirment et multas blasphemias in omnipotentem Deum ejusque gloriosam genetricem intemeratam semperque Virginem Mariam ac sanctos Dei proferant et varios hæreses introducant ac diversos errores committant in gravissimam divinæ Majestatis offensam et catholicæ et orthodoxæ fidei scandalum et auctoritatis apostolicæ enervationem ac animarum salutis perniciem et irreparabile detrimentum: Nos, quorum est pro salute gregis dominici huic nefariæ hæresi ne in deteriora procedat omni quo possumus remedio occurrere ac illius sectatores debita arctatione et correctione compescere, circumspectioni tuæ, quæ ecclesiæ Hispalensi ex concessione et dispensatione apostolica præesse dignoscitur et inquisitor generalis in partibus illis existit et de cujus prudentia et rectitudine specialem in domino fiduciam obtinemus contra quoscumque cujuscumque status, gradus, ordinis et conditionis seu præeminentiæ existant, et quacumque ecclesiastica, episcopali et archiepiscopali dignitate seu mundana etiam ducali auctoritate præfulgeant ipsius Martini et aliorum erroneorum dogmatum sectatores, sequaces, fautores et defensores aut illis auxilium consilium et favorem, directe vel indirecte publice vel occulte præstantes, auctoritate nostra inquirendi ac hujusmodi labe infectos, non tamen episcopos et archiepiscopos, capiendi et carceribus mancipandi, necnon juxta canonicas sanctiones et sanctorum patrum instituta, prout qualitas excessuum exegerit vel conscientiæ fuerit et videbitur expedire puniendi, et ad cor redire nolentes a dictæ ecclesiæ communione veluti putrida membra separatos et divisos esse ac damnationi æternæ cum Sathana et angelis ejus addictos, et perpetuo infames et intestabiles esse, et corpora eorum postquam defuncti fuerint sepultura ecclesiastica carere debere denuntiandi et declarandi; et si ad veritatis lumen redire et hujusmodi hæresim abjurare voluerint, etiam si archiepiscopi et episcopi fuerint, postquam errorem suam deposuerint ac de præmissis doluerint idque humiliter petierint, si alias relapsi non fuerint, ab omnibus et singulis excommunicationis, suspensionis et interdicti aliisque ecclesiasticis sententiis, censuris et pœnis quas præmissorum occasione quomodolibet incurrerint, et ab hujusmodi excessibus, delictis et criminibus in forma ecclesiæ consueta absolvendi et super irregularitate quomodolibet contracta dispensandi omnemque inhabilitatis et infamiæ notam sive maculam penitus absolvendi ac eos rehabilitandi et ad nostrum et sedis apostolicæ gremium necnon gratiam et benedictionem restituendi et reponendi, omniaque et singula alia quæ ad hujusmodi pestem reprimendam et radiciter extirpandam necessaria et opportuna esse dignoscuntur et ad officium inquisitoris tam de jure quam consuetudine pertinent et quæ tibi et aliis inquisitoribus generalibus in partibus illis pro tempore deputatis, tam per quoscunque Romanos pontifices prædecessores nostros quam per nos quomodolibet concessa sint, faciendi, ordinandi et exequendi ac auxilium brachii sæcularis invocandi et ad præmissa omnia et singula si et quando expedire videris viros aptos et idoneos cum simili aut limitata facultate subdelegandi et deputandi ipsosque quotiens eis opportunum videbitur revocandi ac loco ipsorum alios similiter idoneos deputandi, plenam et liberam auctoritate apostolica tenore præsentium facultatem concedimus. Nonobstantibus fe. re. Bonifacii papæ VIII, prædecessoris nostri de una et concilii generalis de duabus diætis et aliis apostolicis constitutionibus contrariis quibuscumque; aut si Lutheranis adhærentibus, fautoribus receptoribus et aliis præfatis vel quibusvis aliis communiter vel divisim a dicta sit sede indultum quod interdici, suspendi vel excommunicari aut extra vel ultra certa loca ad judicium evocari non possint per litteras apostolicas non facientes plenam et expressam ac de indulto hujusmodi mentionem et quibuslibet aliis privilegiis et litteris tam apostolicis quam regularibus sub quibuscumque tenoribus singulis præfatis concessis per quæ præsentium litterarum et vestræ jurisdictionis in præmissis executio quomodolibet impediri vel differri posset quæ quoad hoc ipsis vel alicui ipsorum nullatenus suffragari posse nec debere decernimus. Dat. Romæ apud Sanctum Petrum sub annulo piscatoris, die XV. Julii MDXXXI., Pontificatus nostri anno octavo.—Evangelista.

VII.

Letter of Charles V to Inquisitor-general Valdes from Brussels, January 25, 1550.