Þōrr fōr fram ā leið ok þeir fēlagar, ok gekk fram til miðs dags; þā sā þeir borg standa ā vǫllum nǫkkurum, ok [sęttu hnakkann ā bak sēr aptr], āðr þeir fengu sēt yfir upp; ganga til borgarinnar, ok var grind fyri borg-hliðinu, ok lokin aptr. Þōrr gekk ā grindina, ok fekk eigi upp lokit; en er þeir þreyttu at komask ī borgina, þā smugu þeir milli spalanna ok kōmu svā inn; sā þā hǫll mikla, ok gengu þannig; var hurðin opin; þā gengu þeir inn, ok sā þar marga męnn ā tvā bękki, ok flesta [œrit stōra]. Þvī næst koma þeir fyrir konunginn, Ūtgarðaloka, ok kvǫddu hann, en hann leit seint til þeira, ok [glotti um tǫnn], ok mælti: 'seint er um langan veg at spyrja tīðinda, eða [er annan veg en ek hygg, at] þessi svein-stauli sē Ǫkuþōrr? en meiri muntu vera en mēr līzk þū; eða hvat īþrōtta er þat er þēr fēlagar þykkizk vera við būnir? Engi skal hēr vera með oss sā er eigi kunni nakkvars konar list eða kunnandi um fram flesta męnn.' Þā sęgir sā er sīðast gekk, er Loki heitir: 'kann ek þā īþrōtt, er ek em al-būinn at reyna, at [engi er hēr sā inni er] skjōtara skal eta mat sinn en ek.' Þā svarar Ūtgarðaloki: 'īþrōtt er þat, ef þū ęfnir, ok [freista skal] þā þessar īþrōttar;' kallaði utar ā bękkinn at sā er Logi heitir skal ganga ā gōlf fram, ok freista sīn ī mōti Loka. Þā var tękit trog eitt, ok borit inn ā hallar- gōlfit, ok fylt af slātri; sęttisk Loki at ǫðrum ęnda, en Logi at ǫðrum, ok āt hvārr-tvęggja sem tīðast, ok mœttusk ī miðju troginu; hafði þā Loki etit slātr alt af beinum, en Logi hafði ok etit slātr alt ok beinin með, ok svā trogit; ok sȳndisk nū ǫllum sem Loki hęfði lātit leikinn. Þā spyrr Ūtgarðaloki hvat sā inn ungi maðr kunni leika. En Þjālfi sęgir at hann mun freista at ręnna skeið nǫkkur við einn-hvęrn þann er Ūtgarðaloki fær til. Hann sęgir, Ūtgarða]oki, at þetta er gōð īþrōtt, ok [kallar þess meiri vān at hann sē] vel at sēr būinn of skjōtleikinn, ef hann skal þessa īþrōtt inna; en þō lætr hann skjōtt þessa skulu freista. Stęndr þā upp Ūtgarða- loki, ok gęngr ūt, ok var þar gott skeið at ręnna ęptir slēttum vęlli. Þā kallar Ūtgarðaloki til sīn sveinstaula nakkvarn, er nęfndr er Hugi, ok bað hann ręnna ī kǫpp við Þjālfa. Þā taka þeir it fyrsta skeið, ok er Hugi þvī framar at hann snȳsk aptr ī mōti honum at skeiðs ęnda. Þā mælti Ūtgarða- loki: 'þurfa muntu, Þjālfi, at lęggja þik meir fram, ef þū skalt vinna leikinn; en þō er þat satt, at ekki hafa hēr komit þeir męnn er mēr þykkja [fōthvatari en svā].' Þā taka þeir aptr annat skeið, ok þā er Hugi er kominn til skeiðs ęnda, ok hann snȳsk aptr, þā var langt kōlf-skot til Þjālfa. Þā mælti Ūtgarðaloki: 'vel þykkir mēr Þjālfi ręnna; en eigi trūi ek honum nū at hann vinni leikinn, en nū mun reyna, er þeir ręnna it þriðja skeiðit.' Þā taka þeir ęnn skeið; en er Hugi er kominn til skeiðs ęnda ok snȳsk aptr, [ok er Þjālfi eigi þā kominn] ā mitt skeiðit; þā sęgja allir at reynt er um þenna leik. Þā spyrr Ūtgarðaloki Þōr, hvat þeira īþrōtta mun vera er hann muni vilja birta fyrir þeim, svā miklar sǫgur sem męnn hafa gǫ̈rt um stōrvirki hans. Þā mælti Þōrr at hęlzt vill hann þat taka til, at þreyta drykkju við einnhvęrn mann. Ūtgarðaloki sęgir at þat mā vel vera; ok gęngr inn ī hǫllina, ok kallar skutil-svein sinn, biðr at hann taki vītis-horn þat, er hirðmęnn eru vanir at drekka af. Þvī næst kömr fram skutilsveinn með horninu, ok fær Þōr ī hǫnd. Þā mælti Ūtgarðaloki: 'af horni þessu þykkir þā vel drukkit, ef ī einum drykk gęngr af, en sumir męnn drekka af ī tveim drykkjum, en engi er svā lītill drykkju- maðr, at eigi gangi af ī þrimr.' Þōrr lītr ā hornit, ok sȳnisk ekki mikit, ok er þō hęldr langt, en hann er mjǫk þyrstr; tękr at drekka, ok svelgr allstōrum, ok hyggr at eigi skal þurfa at lūta optar [at sinni] ī hornit. En er [hann] þraut örindit, ok hann [laut ōr horninu], ok sēr hvat leið drykkinum, ok līzk honum svā, sem all-lītill munr mun vera at nū sē lægra ī horninu en āðr. Þā mælti Ūtgarðaloki: 'vel er drukkit, ok eigi til mikit; eigi munda-k trūa, ef mēr væri sagt frā, at Āsaþōrr mundi eigi meira drykk drekka; en þō veit ek at þū munt vilja drekka af ī ǫðrum drykk.' Þōrr svarar engu, sętr hornit ā munn sēr, ok hyggr nū at hann skal drekka meira drykk, ok þreytir ā drykkjuna, sem honum vannsk til örindi, ok sēr ęnn at stikillinn hornsins vill ekki upp svā mjǫk sem honum līkar; ok er hann tōk hornit af munni sēr ok sēr, līzk honum nū svā, sem minna hafi þorrit en ī inu fyrra sinni; er nū gott beranda borð ā horninu. Þā mælti Ūtgarðaloki: 'hvat er nū, Þōrr? muntu nū eigi sparask til eins drykkjar meira en þēr mun hagr ā vera? Svā līzk mēr, ef þū skalt nū drekka af horninu inn þriðja drykkinn, sem þessi mun [mestr] ætlaðr; en ekki muntu mega hēr með oss heita svā mikill maðr sem æsir kalla þik, ef þū gǫ̈rir eigi meira af þēr um aðra leika en mēr līzk sem um þenna mun vera.' Þā varð Þōrr reiðr, sętr hornit ā munn sēr, ok drekkr sem ākafligast mā hann, ok þreytir sem lęngst ā drykkinn; en er hann sā ī hornit, þā hafði nū hęlzt nakkvat munr ā fęngizk, ok þā bȳðr hann upp hornit, ok vill eigi drekka meira. Þā mælti Ūtgarðaloki: 'auð-sēt er nū at māttr þinn er ekki svā mikill sem vēr hugðum; en vill-tu freista um fleiri leika? Sjā mā nū, at ekki nȳtir þū hēr af.' Þōrr svarar: 'freista mā ek ęnn of nakkvara leika, en undarliga mundi mēr þykkja, þā er ek var heima með āsum, ef þvīlīkir drykkir væri svā lītlir kallaðir. En hvat leik vili þēr nū bjōða mēr?' Þā mælti Ūtgarðaloki: 'þat gǫ̈ra hēr ungir sveinar er lītit mark mun at þykkja, at hęfja upp af jǫrðu kǫtt minn; en eigi munda-k kunna at mæla þvīlīkt við Āsaþōr, ef ek hęfða eigi sēt fyrr at þū ert miklu minni fyrir þēr en ek hugða.' Þvī næst hljōp fram kǫttr einn grār ā hallargōlfit, ok hęldr mikill; en Þōrr gekk til, ok tōk hęndi sinni niðr undir miðjan kviðinn, ok lypti upp, en kǫttrinn beygði kęnginn, svā sem Þōrr rētti upp hǫndina; en er Þōrr seildisk svā langt upp sem hann mātti lęngst, þā lētti kǫttrinn einum fœti, ok fær Þōrr eigi framit þenna leik. Þā mælti Ūtgarðaloki: 'svā fōr þessi leikr sem mik varði; kǫttrinn er hęldr mikill, en Þōrr er lāgr ok lītill hjā stōr- męnni þvī sem hēr er með oss.' Þā mælti Þōrr: 'svā lītinn sem pēr kallið mik, þā gangi nū til einnhvęrr, ok fāisk við mik; nū em ek reiðr.' Þā svarar Ūtgarðaloki, ok litask um ā bękkina, ok mælti: 'eigi sē ek þann mann hēr inni, er eigi mun lītil-ræði ī þykkja at fāsk við þik;' ok ęnn mælti hann: 'sjām fyrst, [kalli] mēr hingat kęrlinguna, fōstru mīna Ęlli, ok fāisk Þōrr við hana, ef hann vill; fęlt hęfir hon þā męnn er mēr hafa litizk eigi ū-stęrkligri en Þōrr er.' Þvī næst gekk ī hǫllina kęrling ein gǫmul. Þā mælti Ūtgar- ðaloki, at hon skal taka fang við Āsaþōr. Ekki er langt um. at gǫ̈ra: svā fōr fang þat at þvī harðara er Þōrr knūðisk at fanginu, þvī fastara stōð hon; þā tōk kęrling at leita til þragða, ok varð Þōrr þā lauss ā fōtum, ok vāru þær svip- tingar all-harðar, ok eigi lęngi āðr en Þōrr fell ā knē ǫðrum fœti. Þā gekk til Ūtgarðaloki, bað þau hætta fanginu, ok sagði svā, at Þōrr mundi eigi þurfa at bjōða fleirum mǫnnum fang ī hans hǫll; var þā ok liðit ā nātt, vīsaði Ūtgarðaloki Þōr ok þeim fēlǫgum til sætis, ok dvęljask þar nātt-langt ī gōðum fagnaði.
En at morgni, þegar dagaði, stęndr Þōrr upp ok þeir fēlagar, klæða sik, ok eru būnir braut at ganga. Þā kom þar Ūtgarðaloki, ok lēt sętja þeim borð; skorti þā eigi gōðan fagnað, mat ok drykk. En er þeir hafa matazk, þā snūask þeir til fęrðar. Ūtgarðaloki fylgir þeim ūt, gęngr með þeim braut ōr borginni; en at skilnaði þā mælti Ūtgar- ðaloki til Þōrs, ok spyrr hvęrnig honum þykkir fęrð sīn orðin, eða hvārt hann hęfir hitt rīkara mann nakkvarn en sik. Þōrr svarar at eigi mun hann þat sęgja, at eigi hafi hann mikla ū-sœmð farit ī þeira við-skiptum; 'en [þō] veit ek at þēr munuð kalla mik lītinn mann fyrir mēr, ok uni ek þvī illa.' Þā mælti Ūtgarðaloki: 'nū skal sęgja þēr it sanna, er þū ert ūt kominn ōr borginni--ok ef ek lifi ok mega-k rāða, þā skaltu aldri optar ī hana koma; ok þat veit trūa mīn, at aldri hęfðir þū ī hana komit, ef ek hęfða vitat āðr at þū hęfðir svā mikinn krapt með þēr, ok þū hafðir svā nær haft oss mikilli ū-fœru. En sjōn-hvęrfingar hęfi ek gǫ̈rt þēr, svā at fyrsta sinn, er ek fann þik ā skōginum, kom ek til fundar við yðr; ok þā er þū skyldir leysa nestbaggann, þā hafða-k bundit með gres-jārni, en þū fannt eigi hvar upp skyldi lūka. En þvī næst laust þū mik með hamrinum þrjū hǫgg, ok var it fyrsta minst, ok var þō svā mikit, at mēr mundi ęndask til bana, ef ā hęfði komit; en þar er þū sātt hjā hǫll minni set-berg, ok þar sātt-u ofan ī þrjā dala fer- skeytta ok einn djūpastan, þat vāru hamarspor þin; setber- ginu brā ek fyrir hǫggin en eigi sātt þū þat. Svā var ok of leikana, er þēr þreyttuð við hirðmęnn mīna. Þā var þat it fyrsta, er Loki gǫ̈rði; hann var mjǫk soltinn, ok āt tītt; en sā er Logi hēt, þat var villi-eldr, ok bręndi hann eigi seinna slātrit en trogit. En er Þjālfi þreytti rāsina við þann er Hugi hēt, þat var hugi minn, ok var Þjālfa eigi vænt at þreyta skjōt-fœri við hann. En er þū drakkt af horninu, ok þōtti þēr seint līða,--en þat veit trūa mīn, at þā varð þat undr, er ek munda eigi trūa at vera mætti; annarr ęndir hornsins var ūt ī hafi, en þat sāttu eigi; en nū, er þū kömr til sævarins, þā mun-tu sjā mega, hvęrn þurð þū hęfir drukkit ā sænum.' Þat eru nū fjǫrur kallaðar. Ok ęnn mælti hann: 'eigi þōtti mēr hitt minna vera vert, er þū lyptir upp kęt- tinum, ok þēr satt at sęgja, þā hræddusk allir þeir er sā, er þū lyptir af jǫrðu einum fœtinum; en sā kǫttr var eigi sem þēr sȳndisk; þat var Miðgarðs-ormr, er liggr um lǫnd ǫll, ok vannsk honum varliga lęngðin til, at jǫrðina tœki sporðr ok hǫfuð; ok svā langt seildisk þū upp at skamt var þā til himins. En hitt var ok mikit undr um fangit, er þū fekkzk við Ęlli; fyrir þvī at engi hęfir sā orðit, ok engi mun verða, ef svā gamall er at ęlli bīðr, at eigi komi ęllin ǫllum til falls. Ok er nū þat sātt at sęgja, at vēr munum skiljask, ok mun þā bętr hvārratvęggju handar at þēr komið eigi optar mik at hitta; ek mun ęnn annat sinn vęrja borg mīna með þvīlīkum vēlum eða ǫðrum, svā at ekki vald munu þēr ā mēr fā.' En er Þōrr heyrði þessa tǫlu, greip hann til hamarsins, ok bregðr ā lopt; en er hann skal fram reiða, þā sēr hann þar hvęrgi Ūtgarðaloka, ok þā snȳsk hann aptr til borgarinnar, ok ætlask þā fyrir at brjōta borgina; þā sēr hann þar vǫllu vīða ok fagra, en enga borg. Snȳsk hann þā aptr, ok fęrr leið sina, til þess er hann kom aptr ī Þrūð- vanga.
III. Balder
Annarr sonr Ōðins er Baldr, ok er frā honum gott at sęgja: hann er bęztr, ok hann lofa allir. Hann er svā fagr ā-litum ok bjartr svā at lȳsir af honum; ok eitt gras er svā hvītt at jafnat er til Baldrs brār, þat er allra grasa hvītast; ok þar ęptir māttu marka hans fęgrð, bæði ā hār ok ā līki; hann er vitrastr āsanna, ok fęgrstr taliðr ok līknsamastr. En sū nāttūra fylgir honum at [engi] mā haldask dōmr hans. Hann bȳr þar sem heitir Breiða-blik, þat er ā himni; ī þeim stað mā ekki vera ū-hreint, svā sem hēr sęgir:
Breiðablik heita, þar er Baldr hęfir sēr of gǫ̈rva sali; ī þvī landi er ek liggja veit fæsta feikn-stafi.
IV. The Death of Balder
Þat er upphaf þessar sǫgu, at Baldr inn gōða dreymði drauma stōra ok hættliga um līf sitt. En er hann sagði āsunum draumana, þā bāru þeir saman rāð sīn, ok var þat gǫ̈rt at beiða griða Baldri fyrir alls konar hāska; ok Frigg tōk svardaga til þess, at eira skyldu Baldri eldr ok vatn, jārn ok alls konar mālmr, steinar, jǫrðin, viðirnir, sōttirnar, dȳrin, fuglarnir, eitr, ormar. En er þetta var gǫ̈rt ok vitat, þā var þat skęmtun Baldrs ok āsanna at hann skyldi standa upp ā þingum, en allir aðrir skyldu sumir skjōta ā hann, sumir hǫggva til, sumir bęrja grjōti. En hvat sem at var gǫ̈rt, sakaði [hann] ekki, ok þōtti þetta ǫllum mikill frami. En er þetta sā Loki Laufeyjar-son, þā līkaði honum illa er Baldr sakaði ekki. Hann gekk til Fęn-salar til Friggjar, ok brā sēr ī konu līki; þā spyrr Frigg ef sū kona vissi hvat æsir hǫfðusk at ā þinginu. Hon sagði at allir skutu at Baldri, ok þat, at hann sakaði ekki. Þā mælti Frigg: 'eigi munu vāpn eða viðir granda Baldri; eiða hęfi ek þęgit af ǫllum þeim.' Þā spyrr konan: 'hafa allir hlutir eiða unnit at eira Baldri?' Þā svarar Frigg: 'vęx viðar-teinungr einn fyrir vestan Val-hǫll; sā er Mistilteinn kallaðr; sā þōtti mēr [ungr] at kręfja eiðsins.' Þvī næst hvarf konan ā braut; en Loki tōk Mistiltein ok sleit upp, ok gekk til þings. En Hǫðr stōð utarliga ī mannhringinum, þvī at hann var blindr. Þā mælti Loki við hann: 'hvī skȳtr þū ekki at Baldri?' Hann svarar: 'þvī at ek sē eigi, hvar Baldr er, ok þat annat, at ek em vapnlauss.' Þā mælti Loki: 'gǫ̈r-ðu þō ī līking annarra, manna, ok veit Baldri sœmð sem aðrir męnn; ek mun vīsa þēr til, hvar hann stęndr; skjōt at honum vęndi þessum.' Hǫðr tōk Mistiltein, ok skaut at Baldri at tilvīsun Loka; flaug skotit ī gęgnum hann, ok fell hann dauðr til jarðar; ok hęfir þat mest [ū-happ] verit unnit með goðum ok mǫnnum. Þā er Baldr var fallinn, þā fellusk ǫllum āsum orð-tǫk, ok svā hęndr at taka til hans; ok sā hvęrr til annars, ok [vāru allir með einum hug til] þess er unnit hafði verkit; en engi mātti hęfna: þar var svā mikill griða-staðr. En þā er æsirnir freistuðu at mæla, þā [var hitt þō fyrr], at grātrinn kom upp, svā at engi mātti ǫðrum sęgja með orðunum frā sīnum harmi. En Ōðinn bar þeim mun vęrst þenna skaða, sem hann kunni mesta skyn, hvęrsu mikil af-taka ok missa āsunum var ī frā-falli Baldrs. En er goðin vitkuðusk, þā mælti Frigg ok spurði, hvęrr sā væri með āsum, er eignask vildi allar āstir hennar ok hylli, ok [vili] hann rīða ā hęl-veg ok freista ef hann fāi fundit Baldr, ok bjōða Hęlju ūt-lausn, ef hon vill lāta fara Baldr heim ī Ās-garð. En sā er nęfndr Hęrmōðr inn hvati, sonr Ōðins, er til þeirar farar varð. Þā var tękinn Sleipnir, hestr Ōðins, ok leiddr fram, ok steig Hęrmōðr ā þann hest, ok hleypði braut.
En æsirnir tōku līk Baldrs ok fluttu til sævar. Hring- horni hēt skip Baldrs, hann var allra skipa mestr; hann vildu goðin fram sętja, ok gǫ̈ra þar ā bāl-fǫr Baldrs; en skipit gekk hvęrgi fram. Þā var sęnt ī Jǫtunheima ęptir gȳgi þeiri er Hyrrokin hēt; en er hon kom, ok reið vargi, ok hafði hǫgg-orm at taumum, þā hljōp hon af hestinum, en Ōðinn kallaði til ber-sęrki fjōra at gæta hestsins, ok fengu þeir eigi haldit, [nema] þeir fęldi hann. Þā gekk Hyrrokin ā fram-stafn nǫkkvans, ok hratt fram ī fyrsta við-bragði, svā at eldr hraut ōr hlunnunum, ok lǫnd ǫll skulfu. Þā varð Þōrr reiðr, ok greip hamarinn, ok mundi þā brjōta hǫfuð hęnnar, āðr en goðin ǫll bāðu hęnni friðar. Þā var borit ūt ā skipit līk Baldrs; ok er þat sā kona hans, Nanna, Neps dōttir, þā sprakk hon af harmi, ok dō; var hon borin ā bālit, ok slęgit ī eldi. Þā stōð Þōrr at, ok vīgði bālit með Mjǫllni; en fyrir fōtum hans rann dvergr nakkvarr, sā er Litr nęfndr; en Þōrr spyrndi fœti sīnum ā hann, ok hratt honum ī eldinn, ok brann hann. En at þessi bręnnu sōtti margs konar þjōð: fyrst at sęgja frā Ōðni, at með honum fōr Frigg ok valkyrjur ok hrafnar hans; en Freyr ōk ī kęrru með gęlti þeim er Gullin-bursti heitir eða Slīðrug-tanni; en Heimdallr reið hesti þeim er Gull-toppr heitir; en Freyja kǫttum sīnum. Þar kömr ok mikit fōlk hrīmþursa, ok berg- risar. Ōðinn lagði ā bālit gullhring þann er Draupnir heitir; honum fylgði sīðan sū nāttūra, at hina nīundu hvęrja nātt drupu af honum ātta gullhringar jafn-hǫfgir. Hestr Baldrs var leiddr ā bālit með ǫllu reiði.