89. The relations which prepositions express may be of various kinds. As in English, a certain number of prepositions primarily expressing place may also express time-relations. Such prepositions are antaŭ, ĉirkaŭ, de, en, ĝis, inter, post, and je (whose use in other than time-relations will be explained later):
Mi foriros ĉirkaŭ junio, I shall depart about June.
De tiu horo mi estis via amiko, from that hour I was your friend.
Li ne parolis al mi de tiu semajno, he did not speak to me since from) that week.
En la tuta monato ne neĝis, it did not snow in (at any time within) the entire month.
Mi dormis ĝis malfrua horo, I slept until (up to) a late hour.
Ĝis nun li ne vidis vin, until now he did not see you.
Inter marto kaj junio mi iros tien, between March and June I shall go there.
Je malfrua horo li foriris, at a late hour he went away.
Mi iros tien je dimanĉo, I shall go there on Sunday.
Je tiu horo li vokis min, at that hour he called me.
Ŝi ne restis tie post julio, she did not stay there after July.
Post ne longe mi vokos vin, soon (after not long) I shall call you.
90. When a definite date or point in time is expressed, antaŭ means "before." When used with an expression of an amount of time, it is to be translated by "ago" following the expression (not by "before" preceding it):
Antaŭ dimanĉo mi foriros, before Sunday I shall go away.
Mi vidis lin antaŭ tiu horo, I saw him before that hour.
Li skribos ĝin antaŭ la nova jaro, he will write it before New Year.
Antaŭ multaj jaroj mi trovis ĝin, many years ago I found it.
Mi rompis ĝin antaŭ longa tempo, I broke it a long time ago.
Antaŭ tre longe vi legis tiun libron, you read that book very long ago.
Li venis antaŭ ne longe, he came recently (not long ago).
Antaŭ malmultaj jaroj li forkuris, a few years ago he escaped.
As already shown, kun expresses accompaniment, per expresses instrumentality, pro expresses cause, kontraŭ expresses opposition, anstataŭ expresses substitution, sur, apud, sub, etc., express place, dum expresses time, etc.
Vocabulary.
|
dimanĉo, Sunday. energia, energetic. frosto, frost. je, at, on (89). kota, muddy. labori, to work, to labor. laca, tired, weary. lundo, Monday. mardo, Tuesday. |
mateno, morning. promeno, walk, promenade. rakonto, story, narrative. ripozi, to rest, to repose. semajno, week. tempo, time. tiel, thus, so (88) tro, too, too much. vespero, evening. |
EN SEPTEMBRO.
Antaŭ multaj jaroj ni preferis resti en nia malgranda domo trans la rivero, dum la tuta aŭtuno. Sed nun ni restas tie nur ĝis oktobro. De aŭgusto ĝis oktobro la vetero estas tre agrabla tie, sed baldaŭ post tiu monato la fortaj ventoj blovas, kaj la folioj komencas fali. La frosto kovras la teron, kaj baldaŭ neĝas tre ofte. Ju pli nudaj estas la arboj, des pli malbelaj ili ŝajnas. La vetero antaŭ novembro ne estas tro malvarma, sed post tiu monato ni opinias ke la urbo estas pli agrabla ol domo inter kampoj kaj arboj, trans larĝa rivero. La frosto, neĝo kaj glacio kovras la teron en decembro, januaro kaj februaro. Sed la monato septembro ŝajnas tre agrabla, pro siaj multaj plezuroj. La viroj laboras energie en la kampoj, de la mateno ĝis la vespero. Ili rikoltas la flavan grenon, kaj kolektas la fruktojn. Sed je dimanĉo oni ne laboras tiel energie, sed dormas ĝis malfrua horo, tial ke je tiu tago oni ripozas. Je lundo oni komencas labori tre frue, kaj je mardo oni ankaŭ laboras energie. En septembro la vojoj ne estas tro kotaj, kaj longaj promenoj estas ofte agrablaj. Ju pli ofte mi promenas kun miaj amikoj, des pli multe mi ŝatas tiajn promenojn. Sed hieraŭ mi estis tre laca post la promeno, tial mi ripozis sur granda mola seĝo. Antaŭ ne longe la patro promenis kun mi, sed ni ne estis tiel lacaj je tiu tago. Ŝajnas ke ju pli ofte ni promenas, des malpli lacaj ni estas post la promenoj. Post ne longe mi estos pli forta.
SENTENCES FOR TRANSLATION.