IV.
ORIGINAL DOCUMENTS.
A.
Patent of Legitimation of Ogier Ghiselin.
Charles, etc., sçavoir faisons à tous présens et advenir nous avoir recue lhumble supplication de Ogier, filz illégitisme de George Ghiselin, escuier, seigneur de Bousbecque, et de Catherine Hespiel jeune fille, lors non mariez, contenant que ledit Ogier de son jeune eaige a esté entretenu aux estudes à Louvain et ailleurs, où il sest conduict et gouverné bien et honnestement comme celluy qui a désir de parvenir à estatz honnourables avec volunté et bonne affection de bien faire vivre et de mourir soubz nous et en nostre obéissance, se nostre plaisir estoit le légittimer et sur le deffaulte de sa nativité luy impartir nostre grace si commil dit, dont il nous a très humblement supplié. Pour ce est-il que ce considéré nous icelluy Ogier suppliant inclinans favorablement à sadite supplication et requeste, avons, de nostre certaine science auctorité et plaine puissance, légittimé et légittimons, et ledit deffault de sa nativité aboly et effacé abolissons et effacons de grâce speciale par ces présentes, luy octroiant et accordant par icelles et de nostre dite grâce quil puist et poira comme personne légittime et habile succéder en tous les biens meubles et immeubles et aultres quelzconques esquelz de droit et selon la coustume et usaige de noz pays et seignouries, il debveroit et pourroit succéder sil estoit né et procrée en léal mariaige et venir aux successions de sesdits père et mère et aultres que luy compétent et compéteront cy aprez, pourveu toutesvoyes que à ce se consentent ses plus prochains parens de lignaige et que aucun droict ne soit desja acquis à aultres et en ce cas qu’il puist avoir et tenir pour luy, ses hoirs et successeurs à tousiours tous les biens que[293] lui adviendront et escherront desdites successions et aultrement et qu’il a acquis et acquerra et diceulx biens ordonner et disposer et les laissier ou légater par testament ou aultrement ainsi que bon luy semblera; et qu’il soit doresnavant receu selon sa vocation à tous honneurs, estatz, offices, dignitez et aultres faiz légittimes quelzconques et tenu et réputé doresnavant pour personne légittime, tout ainsi que s’il estoit né en léal mariaige et aussi que après son trespas, ceux de son lignaige procréez ou à procréer en léal mariaige luy puissent succéder par droit d’hoirie en tous sesdits biens, meubles, héritaiges, possessions et aultres choses quelzconques acquises et à acquérir ou à luy venuz et escheuz, ou que luy viendront et escherront cy aprez, tout ainsi et par la forme et manière qu’il eusse fait et peut faire et pourroit se il estoit né et procrée en léal mariaige si aultre chose ne luy répugne que ladite deffaulte de procréation légittime, saulf que à cause de bastardise et illégittimation, nous ou noz successeurs y puissons ou doyons quereller ou demander aulcun droit ou temps advenir, nonobstant quelzconques constitutions, ordonnances, statuz, droiz, coustumes et usaiges à ce contraires, parmy et moyennant toutesvoys que à cause de ceste nostre présente légittimation, ledit suppliant sera tenu payer certaine finance et somme de deniers pour une fois à nostre prouffit, selon la faculté et qualité de ses biens à larbitrage et tauxation de nos amez et féaulx les président et gens de noz comptes à Lille, que commectons à ce. Si donnons en mandement auxdits de nos comptes que ladite finance et somme de deniers par eulx tauxée, arbitrée et par ledit suppliant payée à celluy de noz receveurs qu’il appartiend, lequel sera tenu en faire recepte et rendre compte et reliqua à nostre prouffit avec les aultres deniers de sa recepte. Ils, nostre gouverneur de Lille, les président et gens de nostre conseil en Flandres et tous noz aultres justiciers et officiers quelzconques, présens et advenir, cui ce peult et pourra touchier et regarder leurs lieutenans et chacun deulx en droit soy et si comme à luy appartiend, facent seuffrent et laissent ledit suppliant, ensamble sesdits hoirs, successeurs et ayans cause à tousiours procréer en léal mariaige de nostre présente grace et légittimation, et de tout le contenu en ces dites[294] présentes selon et par la manière que dit est, plainement, paisiblement et perpétuellement joyr et user, sans luy faire mectre ou donner, ne souffrir estre faict, mis ou donné ores ne ou tempes advenir, aucun destourbier ou empeschement au contraire en maniere quelconque. Car ainsi nous plaist-il. Et affin que ce soit chose ferme et estable à tousiours, nous avons faict mectre nostre scel à ces présentes, saulf en aultres choses nostre droit et laultruy en toutes. Donné en nostre ville de Gand, ou mois d’Avril apres Pasques, de nostre empire le xxie, et de noz règnes de Castille et aultres le xxve.
Sur le ploy estoit escript par l’empereur et signé du secrétaire, Bourgois, et sur le ploy estoit encoires escript ce que sensuit. Cette chartre est enregistrée en la chambre des comptes de l’empereur, nostre sire a Lille, ou registre des chartres y tenu commenchant en avril xve quarante-neuf, folio iie xvi, et apres que Messrs. les president dicelle chambre ont esté bien et deuement informez des faculté et puissance des biens de l’impetrant, la finance dicelle a par eulx esté tauxée a la somme de neuf vings dix livres de xi gros monnoye de Flandres la livre: ordonnée estre payée es mains de Jehan Hovine, conseiller de l’empereur nostre dit Sire, me en la dite chambre et commis a la recepte de lespargne des pays ortissans en icelle chambre lequel sera tenu en baillier sa lettre et en faire recepte avec les aultres deniers de son entremise. Et au surplus ladite chartre a este expediée en ladite chambre selon sa forme et teneur, le xxiiie jour de novembre xve quarante. Ainsi signe moy present.
A. Gilleman.
B.
Patent of Knighthood of Ogier de Busbecq.
Ferdinandus etc., etc., nobili fideli a nobis delecto Augerio a Busbeck, equiti aurato, Consiliario nostro gratiam nostram Cæsaream et omne bonum.
Cum nihil sit inter mortales sublimius Imperiali Majestate et celsitudine, quam Deus Optimus Maximus cæteris humanis dignitatibus eminere voluit, ut micantissimis radiis suis terrarum orbem et commissum Imperium illustret, par equidem est, ut, quem Deus ad fastigium hoc evexit, is etiam dignitatem et munus sibi demandatum ita administret, ut, quantum fieri potest, in hac vita quam proxime accedat ad exemplum divinæ ejus Majestatis a cujus nutu tota hujus mundi machina dependet, nullisque finibus clementiam et liberalitatem suam teneat circumscriptam, sed in omnes eam exerceat, præcipue, quos summa virtus, prudentia, doctrina, integritas ac rerum usus aliæque ingenii et animi dotes, nec non præclara in Rempublicam Christianam merita præ cæteris claros reddidere, omnem in eo operam et diligentiam adhibendo, necubi virtutem debitis premiis destituisse videatur. Etsi enim virtus se ipsa facile sit contenta neque magnopere indigeat alienæ laudis adminiculo, quam alioquin etiam honos, amplitudo et gloria ut certissima premia sponte plerumque sequuntur, fit tamen, ut si quando illa summorum Imperatorum ac Regum judicio atque decreto comprobetur, multo illustrior et clarior evadat et alios quoque non tam ad admirationem quam ad imitationem et studium accendat.
Qua in re sicuti olim divi prædecessores nostri Romanorum Imperatores ac Reges omnem adhibuere curam, sic nos quoque hunc eorum laudatissimum morem secuti in eandem semper curam et cogitationem incubuimus ut optimorum virorum de nobis atque Republica bene meritorum virtus a nobis condignis honoribus cohonestaretur. In quorum sane numero, cum te prefatum Augerium a Busbeck haud postremum locum obtinere compertum habeamus, æquum est profecto, ut in te ipso nostram erga tales homines clementissimam animi propensionem omnibus declaremus, et contestatam reddemus, idque ejuscemodi ornamenti genere, quod virtutibus ac meritis tuis quam maxime respondeat. Tu namque nobili et honesto loco in Belgio natus, ingenii acumen et vim, quod Deus tibi dedit præstantissimum vitæ morumque honestate, probitate ac bonarum literarum studiis, diversitate linguarum multarumque rerum cognitione et aliis plurimis excellentibusque animi dotibus ita excoluisti, ut ad gravissima et maxima quæque Reipublicæ negotia exequenda visus sis aptus esse. Quapropter quum existimaremus te aliquando nobis magno usui futurum haud gravatim te in aulam nostram recepimus, ubi quidem nostræ de te expectationi non modo cumulate satisfecisti, sed eam longe quoque superavisti. Cum enim superioribus annis nobis occurrissent ardua quædam negocia, de quibus a nobis mittendus erat ad Solymannum Turcharum Principem Orator, qui fide, prudentia, rerum usu atque industria præstaret, te ex Anglia revocatum, quo tunc temporis jussu nostro profectus fueras, ad id muneris suscepimus, quo magna tua cum laude et ingenti nostro ac Regnorum Dominiorumque nostrorum imo totius Reipublicæ Christianæ commodo octo annos functus es, confecta ad postremum inter nos et ipsum Turcharum principem octennali pace. In qua legatione quas sustinueris curas, incommoditates, molestias, quos tuleris labores, quæ vitæ pericula subieris, quam etiam ostenderis in rebus agendis ingenii vim, quam fidem, quam solicitudinem, quam solertiam, prudentiam et industriam, quam intrepidi animi constantiam, et qua denique usus sis pietate in redimendis, juvandis et fovendis miseris Christianis, qui Constantinopolim tuo tempore in fœdam captivitatem adducti fuerunt, magno etiam fortunarum tuarum dispendio, nimis longum foret sigillatim recensere. Illud profecto consecutus es, quod non omnibus qui talem provinciam suscipiunt, ne dicamus perpaucis, contingere solet, ut non modo a nobis ac Serenissimis filiis nostris et aliis sacri Romani Imperii Principibus, statibus et ordinibus summam gratiam iniveris, verum etiam ipsismet Turcis propter virtutes tuas, quas naturæ instinctu in te prospexere et admirati sunt, valde gratus exstiteris. Quare merito probandum est præclarum de te judicium Serenissimi Principis Domini Maximiliani secundi, Romanorum ac Hungariæ et Bohemiæ, etc., Regis, Archiducis Austriæ, etc., filii nostri charissimi, in eo, quod te dignum et idoneum reputaverit, quem Dapiferis Serenissimorum filiorum suorum Rudolfi et Ernesti, Archiducum Austriæ, charissimorum nepotum nostrorum cum profisciscerentur in Hispaniam præficeret. Quod si ergo olim apud veteres, qui luctu et saltu in Olympiaco stadio celebres athletæ virium suarum specimen aliquod egregium edidissent, divinis propemodum honoribus affici, qui vero in bello vel murum primi ascendissent vel civem morti seduxissent corona vel murali vel civica donari soliti fuerunt, et nostra quoque ætate, qui vel cum hoste singulari certamine congressus victor evasit vel in prelio strenuam præ ceteris operam navavit vel alias rem bellicam caute et recte administravit, auratæ militiæ titulis insignitur, quanto magis tu, Augeri, tali dignitate condecorandus fuisti, cui non cum uno homine nec uno prelio per unum aut alterum mensem res gerenda, sed totos octo annos cum gente Christiano nomini infensissima adeoque cum ejusdem gentis Principe potentissimo ac pluribus victoriis et successibus elato, cumque ipsius præcipuis consiliariis et ministris, callidissimis et versipellibus diesque noctesque acerrime dimicandum fuit, quorum potentiam et nefarios impetus tu, divino adjutus auxilio, tua prudentia, industria ac rerum agendarum dexteritate postpositis quibuslibet periculis infracto animo sustinuisti et a cervicibus Regnorum et Dominiorum nostrorum avertisti. Quæ cum ita se habeant optimo certe consilio factum est quod præfatus Serenissimus Romanorum Rex superiore mense Septembri, quando paterna voluntate nostra Rex Hungariæ renunciatus publicatus ac Regali corona insignitus fuit, te publice in spectantibus et grato applausu probantibus ac suffragantibus prælatis, proceribus, Ordinibus et Statibus ejus Regni nostri, quorum saluti et incolumitati potissimum studueras, ictu ter vibrati ensis benedicti Militem seu Equitem auratum fecerit atque creaverit, quia te et eo et alias longe clarioribus ornamentis dignum censemus. Et licet ad perpetuam gloriam tibi sufficere queat publicus ille Serenissimi filii nostri Romanorum Regis actus neque is ulla approbatione Cæsareæ et paternæ auctoritatis nostræ opus habeat, pro nostra tamen in te mirifica benignitate volumus te eam dignitatem ab Imperiali quoque culmine obtinere, quo luculentius sit in omnem posteritatem virtutis tuæ testimonium.
Itaque nos ipsi etiam te antedictum Augerium a Busbeck, Militem sive Equitem auratum fecimus, creavimus, ereximus, ac præsenti nostro Cæsareo edicto ex certa scientia et authoritati nostra Imperiali Militem et Equitem auratum facimus, creamus et erigimus et ad statum militarem assumimus militarisque cinguli et balthei decore, fascibus et titulis atque stemmate militiæ insignimus, accingentes te gladio fortitudinis et omnia ad hunc ordinem pertinentia ornamenta tibi conferentes hoc nostro Imperiali edicto statuentes, ut deinceps ubique locorum et terrarum pro vero Milite et Equite aurato habearis, honoreris et admittaris, possisque et debeas pro suscepto dignitatis equestris ornamento, torquibus, gladiis, calcaribus, vestibus, phaleris, seu equorum ornamentis aureis seu deauratis ac omnibus et singulis privilegiis, honoribus, dignitatibus, præeminentiis, franchisiis, juribus, insignibus, libertatibus, immunitatibus et exemptionibus, prærogativis et gratiis tam realibus quam personalibus sive mixtis et aliis quibuscunque militaribus actibus et officiis uti, frui et gaudere, quibus cæteri Milites et Equites a nobis stricto ense manu et verbo nostro creati ac ejusmodi ornamentis insigniti gaudent et fruuntur et ad ea admitti, ad quæ illi admittuntur, quomodolibet consuetudine vel de jure, absque alicujus contradictione vel impedimento.
Mandantes universis et singulis Principibus tam ecclesiasticis quam secularibus, Archiepiscopis, Episcopis, Prælatis, Ducibus, Marchionibus, Comitibus, Baronibus, Nobilibus, Militibus, Clientibus, Capitaneis, Vicedominis, advocatis, præfectis, procuratoribus, quæstoribus, civium Magistris, Judicibus, Consulibus, armorum Regibus, Heroaldis, Civibus, Communitatibus, et cæteris quibuscunque nostris et Imperii sacri subditis et fidelibus cujuscunque præeminentiæ, dignitatis, status, gradus, ordinis et conditionis fuerint, ut te præfatum Augerium a Busbeck pro vero milite et equite aurato habeant, teneant et reputent et in hoc militari et Equestri ordine et dignitate et notis ad eum spectantibus prærogativis et libertatibus conservent, quatenus gratiam nostram charam habuerint, ac pœnam quinquaginta Marcharum auri puri pro dimidia fisco seu ærario nostro Imperiali, reliqua vero parte tibi antedicto Augerio a Busbeck vel hæredibus tuis toties quoties contrafactum fuerit, irremissibiliter applicandam maluerint evitare.
Harum testimonio literarum manu nostra subscriptarum et sigilli nostri Cæsarei appensione munitarum.
Datum Viennæ die tertia mensis Aprilis anno Domini millesimo quingentesimo sexagesimo quarto.[297]