“The Sarawak Land Dyak is in the dialect of the Sentah tribe. The ū of this tribe is changed into “o” in the other tribes of the river Sarawak. Sentah River is a tributary of the southern branch of the Upper Sarawak.
“The Sadong Dayak is the dialect spoken by the tribes on the river Kadup, a tributary of the Upper Sadong.
“The Lara is a tribe of Upper Sambas, part of which now resides on the Upper Lundu.”
| “ē | = English a. |
| e | = English e in met. |
| ū | = French u. |
| ŭ | = English u in cub. |
| au | = ow in now. |
| ai | = English i. |
| ei | = English ay in lay. |
| ō | = aw in law. |
| ch final | = German ch.” |
| —— | SARAWAK. | SADONG. | LARA. | SIBUYAU. |
| Able | shaūn | inshaūn | kaän | bulih |
| Across (river) | kadipa | sisa | pahja | sebrang |
| Acquainted with | kŭnyet | ŭmpuon | nŭmparu | tau |
| Afraid | taru | teroun | buut | takut |
| Agree | bepaiyu | janggi | bepusun | berjanji |
| Alligator | buai | buoi | buro | gaiyaŭ |
| Ant | subi | subi | subē | semut |
| Angry | boji | deroch | baji | hing-at |
| Arise from sleep | bura | mungkat | kias | dani |
| Ataps, leaf mats | ilaŭ | iraŭ | aro | atap |
| Above | sombu | sombu | samo | atas |
| All | perūg | samoa | sŭman-man | samoa |
| Ask (beg) | mite | minta | mahi | minta |
| Ask (enquire) | sikyen | pŭsik | masikan | tanya |
| Bathe | mamuch | ngumon | mamu | mandi |
| Below | ribo, sogan | sigan | saroch | dibahōa |
| Before | diŭ | taiyŭ | uru | dulu |
| Behind | di kŭnang | di kŭnang | buntot | dudi |
| di sundich | di sundich | |||
| Beads | tumbis | tumbis | tumi | marēk |
| Black | singŭt | bihis | sungut | chelum |
| Bird | manuk | manok | manuk | burong |
| Blood | dēya | dēya | daya | daha |
| Blind | kerak | bŭkap | buta | buta |
| Break (in two) | pŭtah | pŭtah | patah | patah |
| Breathe | ngashūng | ngashūng | misingat | sipuat |
| Burn | mupun | nyahu | nyahu, ninu | tunoh |
| Bad | arap | bēek | jahē | jai |
| Boy | anak kŭnya | anak kŭnya | kangot | anak biak |
| Bachelor | bujang | bujang | bujang | bujang |
| Brave | pogan | pogan | pagan | brani |
| Bridge | teboiyan | ŭnyan | titi | andaŭ |
| BODY (HUMAN) | pŭrūng, tibu | tibo | ungan | tuboh |
| Head | ubak | bak | abak | pala |
| Forehead | arū | dēich | kaning | dai |
| Cheeks | pŭnding | pŭmpi | koko | koyu |
| Eye | betuch | matuch | matu | mata |
| Eyebrow | buruch kŭning | buruch kŭning | burun rimin | bulu kanīang |
| Eyelash | buruch kirat | kilat matuch | burun matu | bulu mata |
| Nose | unugn | undung | dudugn | idong |
| Nostrils | rubang unugn | rubang undung | rubang dudugn | lubang idong |
| Mouth | boba | boba | boba | mulut |
| Teeth | jipuch | jipun | japu | gigi |
| Tongue | jura | jilē | rata | dila |
| Throat | gunggong | tegunggong | gangogn | batang hukōang |
| Ear | kojit | kŭping | rajak | pundīang |
| Chin | seraka | raäng | rang | dagu |
| Hair of head | ubōk | buruch | abōk | buak |
| Neck | tungō | kukō | jangok | hukōang |
| Side | tigang | tigahang | silet | husua |
| Shoulder | kowin | kowi | kaī | bauh |
| Breast | sudō | ishuk | sadō | dada |
| Back | punok | jaju | rutuk | blakang |
| Belly | tain | putong | putugn | pahut |
| Posterior | kŭnang | pŭmpi kŭnang | rabat | buhīat |
| Loins | kupong | kupong | apagn | punggōang |
| Arm–shoulder to elbow | pupung | pumpong | barangu | buah langan |
| Do.–elbow to wrist | birēng | brungō | baregn | langan |
| Elbow | sukuch | sikuch | siku | siku |
| Hand | tŭngan | tŭngan | baregn | jahi |
| Fingers | trinyu | buah tŭngan | trinyo | tunjōi |
| Nails | siruch | siruch | siru | kuku |
| Wrist | brungō | ŭng-gŭm | ladak | angg-am |
| Thumb | sindu tŭngan | indu tŭngan | indu baregn | tunjōa indu |
| Thigh | pūūch | pūūch | pa | pa |
| Calf | bitēs | bitēs | batis | betis |
| Foot | kŭja | kŭja | kŭja | kaki |
| Ancle | buku siōk | tulang kelali | matu dudegn | buku alē |
| Knee | bak karŭb | bak tuod | tukugn | pala patōang |
| Heel | tiga | peniga | tigak | tumit |
| Palm | pura tŭngan | pŭpach tŭngan | parapa baregn | tapa jahi |
| Lips | bibich | bibich | bibich | mulut |
| Flesh | ishin | isi | inshin | isi |
| Bones | turang | tulang | turang | tulang |
| Navel | pŭshid | pŭshid | pusat | pusat |
| Knuckle | buku tŭngan | bukuck tŭngan | raka | buku tunjōa |
| Sole | pura kuja | pupach kuja | parapa kuja | tapa kaki |
| Skin | kurit | kulit | kurit | kulit |
| BEASTS:– | ||||
| Deer (rusa) | paiyu | paiyu | anyung | rusa |
| Monkey (kra) | oyung | kara | kara | kara |
| Dog | kŭshōng | kosho | kashu | asu |
| Cat | bushing | sengau | uching | maiau |
| Pig, domestic | aiyō | pongan | uwē | babi humah |
| Pig, jungle | pongan | laba | lauk | babi kampong |
| Rat | babu | babu, jupor | tikus | tikus |
| Cough (to) | mokūd | mungkud | mukut | batōak |
| Come | menūg | monūg | utung | datei |
| Cold | mŭdud | bŭbi, madud | sangu | chilap |
| Cry out | nai kiak | siak | ngampak | nyawa |
| Cry (weep) | sien | nŭngis | munse | nyabak |
| Cook | tanuk | nŭnuk | nanuk | nyumai |
| Companion | dingān | dingan | agē | pangan |
| Commit adultery | tŭngach | nyowang | bebaiyu | bambai |
| Covet | lipōng | kilek | murun | dika |
| Cut | kapūg | kapūg | mŭmagn | putus |
| Come out | ruach | luach | mungkas | pansut |
| DRESS:– | ||||
| Jacket | jipō | bojuch | jūpo | baju |
| Head-dress | bung ubōk burang | tundō | bung abak | labōang |
| Petticoat | jomuch | jomuch | jamu | kaiin |
| Trowsers | sinyang | saluar | salauar | tanchúat |
| “Chawat” | tāup | tahup | patung | sihat |
| “Tambok” | juach | juach | jua | jua |
| Do., small, worn on the side | tambōk | tungking | tokeng | tambōak |
| Pinang knife | sinda | sinda | sunda | lungga |
| Sheath of Pinang knife | randung | landong | sario | bandōang |
| Parang | bukō tŭkin | bukō | bai | isau |
| Sheath of do. | sibōng | sibōng | dohong | tangkin |
| Day | ŭnu | onu | ano | ahi |
| Dance | berejang | belangi | nari | ngigal |
| Drink | nōk | nyūhūp | man pain | nyihup ai |
| Dumb | bawa, baku | kaku | awa | bisu |
| Deaf | bongam | tebodung | būngal | mandap |
| Destroy | rusak | rusak | rusak | husak |
| Divide | kutung | bedodŭg | punugn | daman |
| Doctor, to (bilian) | būrich, nguri | ... | ... | bilian |
| Doctor, a (male) | dayah beruri | ... | ... | manang |
| Do. (female) | bŭrich | dayung pancha,.br> bŭrich | bari | ... |
| Door | tiban | jigan | pintu | pintu |
| Dead | kŭbūs | kŭbūs | kabia | mati |
| Diligent | gŭgach | rijung | gŭgah | hajin |
| Enough | raput, sedang | luput | chukup | umbas |
| Eat | man | maän | uman | makai |
| Egg | turoch | ŭntulo | tura | telo |
| Enter | murūt | murūt | maru | masōk |
| Enemy | pūngănyu | pŭngaiyu | pengaiyu | munsoh |
| Fire | opui | opui | api | api |
| Forbidden (tabooed) | pūrich | pŭrich | pari | mali |
| Fish | ikyen | ikan | ikan | lawak |
| Fly (a) | tura | tura | nyamok | lalat |
| Fly (to) | mukābur | ŭnchaling, [mobur | mibir | terbang |
| Fat | gŭmu | ... | manu | gumu |
| Fowl | siōk, siap | siōk, siap | siap | manok |
| Fall (“jatoh”) | rŭbu | rŭbu | mana | labōa |
| Forget | kambut | ngkomut | karimut | lupa |
| Father | sama | ŭmang | sama | apai |
| Firefly | bŭkarūp | ŭngkarup | kalamiu | chutlut |
| FRUIT:– | ||||
| Durian | dēan | dihŭn | dihan | hian |
| Plantain | borak | pisang | barak | pisang |
| Mangustin | sikuk | gunau | sikuk | langaiīn |
| Langsat | lishēt | lashat | sarikan | langsat |
| Go | ŭdi | oji | ana | jalei |
| Go up | maäd | nyumak | maka | niki |
| Go down | mun | muhun | disa | nuhun |
| Girl | anak dayung | anak dayung | angot | anak biak indu |
| Grown up (as brushwood, selut) | jukut | jukut | abut | sikut |
| Get | dapūd | dapud | daput | tŭmu |
| Gape (yawn) | kuab | ngkuhab | chabun | nguap |
| Good | rŭmus | paguch | lŭmus | badas |
| God | Tŭpa | Tŭmpa | Penita | Batara |
| Give | nyen, jugan | jugon | mangkan | bahi |
| Glad | raän, awang | kira, awang | rēpo | dika-hati |
| Gold | berowan | berowan amas | berawan | mas |
| HOUSE:–Outside | rŭmin | rŭmin | rŭmin | humah |
| platform | tŭnyu | tonyu | bŭntahan | tanyu |
| Common room | awach | awach | sambi | ruei |
| Private room | arūn | rŭmin | ohang | lawang |
| Garret | rŭnga | rŭnga | rŭnga | sadau |
| High | omu | sŭmu | nyŭmu | tinggi |
| Hill | derūd | darūd | munggu | bukit |
| Hide | chukān | nyukān | nukan | lalei |
| Hungry | seburūk | seburūk | seburuk | lapah |
| Hear | dinga | ngŭping | danga | dingah |
| Husband | bonūch | bonūch | banun | laki |
| Hot (“panas”) | sura | nyowa, shiru | jera | panas |
| Hot (“angat”) | paras | paras | paras | angat |
| Is | ŭgi | aduch | uni | bisi |
| Is not | meting, doi | kadū aduch | kati | nadai |
| inyap raiya | ||||
| Jump over | menyakir | melompat | nyantang | merejōak |
| merejok | ||||
| Jump down | ngŭngung | ŭmpapu | nyangugn | trajun |
| Jungle | tarun | tarun | tarun | kampong |
| Kneel | sedikang | unyuch | nungkogn | nyerunkōang |
| Keep (“pliara”) | kiugat | nagoch | ngingu | ibun |
| nguän | nyingat | |||
| Know | puän | ŭmpuon | penanē | tau, numŭ |
| Kill | siū | kenobūs | ngamis | bunoh |
| Large | bās | bahas | aihyo | besei |
| Lazy | sorut | bojag | ŭga | kelalāh |
| Lean | mănyuch | kurus | kurus | kuhus |
| Light, in weight | jangan | nyangan | nyaän | lempōang |
| Little, quantity | shīt | ichīuk | igēat | sikēat |
| Long | omu | ombuch | ŭngho | panjei |
| “Lesong” (a mortar) | lishōng | lesong | rensungan | lesong |
| “Alu” (a pestle) | aruch | alu | aru | alu |
| Laugh | tawūch | natau | guluk | tawa |
| Lie down | guring | ngulēng | guring | gali |
| Lie (speak falsely) | kādong | mudōng | lachē | bula |
| Many | bogū | tŭbun | kara | banyau |
| Melt | ririch | lilich | luluch | anchuah |
| Merciful | masi | masi | masē | kaseh |
| Moon | buran | buran | buran | bulan |
| Mother | sindu | aiyang, ŭndu | sindo | indei |
| Morning | ishan-ishan | pagi | ngakap ano | magi-pagi |
| Mat (“klasa”) | kasa | krŭsah | bidē | bidei |
| Mat (“tikar”) | ŭmok | ŭmak | bido | klaia |
| Man | dayah, naän | nūūch, inya | soök | ohang |
| Musquito | prungang | prunggang | pŭntujok | hyamōak |
| Mud | Jijūb | jijub | lulok | hubōah |
| Night | ngarūm | ngarūm | ngarum | malam |
| New | baüch | baüch | bahu | bahu |
| Not | dūch | kadū | kati | adai, nda |
| Not (do) | ma | ba | anang | |
| Now | madin | matē | mati dia | kamaia tu |
| Name | adūn | gŭnŭn | gaän | nama |
| Noon | yun ŭnu | narang onu | tŭno ano | s’tengah ahi |
| Old, man | nyamba | nya tuüch | ŭma | tuei |
| Old, thing | ŭma | dŭmba | tuhi | lama |
| Oil | inyō | inyō | aiyan | minyak |
| Open (to) | kuka | tuhas | nukas | silak |
| Other | bŭkūn | bukūn | lain | lnin |
| Outside | disopa | luäch sopa | sato | di luäch |
| One | ni | indi | ŭsa | sa |
| Once | ni, sidach | ni, idah | nisidah | sekali |
| Parang, forge a | moba | ngoba | maba | tŭmpa |
| Posts | rōs | oros | nahi | tiang |
| Poor | cherāta | babō | papa | seranta |
| Provisions | onyad | bokol | sanga | bekal |
| Perspiration | udās | udās | adas | peloh |
| “Pinang” (betel nut) | baï | pinang, bahai | ohē | pinang |
| Put down | na | jimpan | nana | ŭngkah |
| Put by | nikūa | jimpan | mogan | simpan |
| Paddy | padi | padi | padē | padi |
| Pleasant | sidi | sidi | ahwan | nyamei |
| Quickly | likas | pantas | japat | lekas |
| Red | birē | ŭnchalak | teransak | mirah |
| Return | mŭri | maring | urē | pulei |
| Remember | ingat | tian | ingat | ingat |
| Road | ŭran | jŭran | pagala | jalei |
| “Rotan” | wi | wi | wē | hutan |
| Remove (pindah) | beringar | berpindah | pindah | pindah |
| Run away | bu | buhu | boho | lari |
| Rotten | modām | modam | modam | buhua |
| Receive | kambat | kira | nyamut | terima |
| Rice | bras | bras, boru | nahas | bahas |
| boiled | tubi | sungkoi | nasi | asi |
| Straight | tŭnggūn | bujog | tamut | luhus |
| Strike (pukul) | mukōng | nŭntong | mangkugn | palu |
| Sick | mŭnam | mŭnam | ŭnam | pedīas |
| Short | purok | kŭdūk | punok | pandak |
| Sleep | būūs | būūs | buus | tindōak |
| Sun | betuch ŭnu | matūch shiru | matu ano | mat’ari |
| Stars | bintang | bintang | bintang | bintang |
| Shut (to) | tup | punut, tutu | tutup | tutup |
| Sandfly | biās | sirap | bihas | singīat |
| Scald | rāus | rōus | batu | angus |
| See | kirich | tŭbūk | mēlē | peda |
| Sharp | roja | roja | ruja | tajam |
| Shake, to (neuter) | beguyut | guyut | begotē | beguyu |
| Speak | mīnyu, sinda | besinda | kaséna | bejako |
| Sneeze | pasin | bekuchēsh | berusun | berkasi |
| Sit down | guru | ngulu | munyung | duduk |
| Stand up | mejōg | mijōg | agun | berdiri |
| Spider | tŭka | ŭngkŭka | ŭnga | tampa lawa |
| Steal | nŭku | nŭngku | nangko | chuhi |
| Sweet | nibŭnyich | sija | mamis | manis |
| Squeeze | pishū | michet | ngerachet | pichīat |
| Satiated | bisoch | bisō | baso | kenyang |
| Spacious | baiya tawash | nyowa | tawas | tawas |
| Sorry | susah-ŭtin | susah-ati | suba-latē | tusah |
| Small (size) | shīt | ichīŭk | inek | mukat, miet |
| “Sirih” | baïd | baïd | uït | sirih |
| Sky | lŭngit | langit | langit | langit |
| Snake | jipūch | nyipuch | nipa | ulah |
| Spit | ngiruja | nguruja | ngeruja | berludah |
| Spittle | ruja | rēyang | rayang | ai lioch |
| Stop (to) | rūū, mōkō | ngŭndei | madi | bado |
| Still (to be) | rūū | mŭndu | moko | diaû |
| Take | mit | tumit | tangkap | ambi |
| Touch | tŭma | tŭgūch | nyankam | jamah |
| Track | arōk, inyak | indich | tawan, aju | bakaŭ |
| To-morrow | sepagi | pagi | jakap | pagi |
| This | ati, iti, anū | siti, siech | dia | tu |
| That | ajech, inū | saäch | kako, tēan | nyun |
| Throw away | taran | bŭtan | matan | buei |
| Thirsty | bodūch ashūng | haus | karing ashung | haûs |
| Vegetables | kudōsh | ŭngkŭnūch | apu | daûn kayu |
| Wing | orad | arad | arat | sayap |
| White | buda | buda | ranagu | putih |
| Well (baik) | kena | paguch | baik | baiak |
| Walk | ponu | jalan | berjalan | bejalei |
| Woman | dayung | dayung | mahu | indu |
| Wife | sowūn | ŭshaū | saûun | bini |
| Water | piīn | umon | paīn | ai |
| Weary | kowūk | kunyoch | tukur | lelak |
| Wind (the) | sobak | mohu | nyaru | angin |
| Worms (stomach) | regyu | ŭngkiho | biar | belut |
| Work (to) | kamīnyang | kaminyang | mukut | jama |
| What? | uni, mani | ŭnich | jai | aû |
| Whither? | kamaki | gupich | kumē | kini |
| Whence? | so aki | sopich | utung adumē | arini |
| Who? | osi | osi | asi | apa |
| Young | mura | ŭngōd | angot | mudei |
| Yesterday | ŭnu mījach | ngŭndu | rami | kamahi |
| Year | sawa | sowa | sawa | taun |
| PRONOUNS:– | ||||
| I | aku | aku | ikin | aku |
| Thou | kuu | omu | ako | kōa |
| He | eiyūch | aiyech | ini | tu |
| We | kiech | ami | kaī | kami (exclusive of persons addressed.) kitei (inclusive.) |
| Ye | ŭngan | kita | akum | kita |
| They | eiyūch | aiyech | ini | tu |
| NUMERALS:– | ||||
| One | ni, ikan | |||
| Two | duūch | |||
| Three | taru | |||
| Four | pat | |||
| Five | rimūch | |||
| Six | num | |||
| Seven | juh | |||
| Eight | maï | |||
| Nine | priï | |||
| Ten | simūng |
I add now a short vocabulary, forwarded to me by the Rev. William Gomez, who has been stationed at Lundu during many years. It involves a little repetition, but is useful to compare with that collected by the Rev. William Chalmers. By Lundu, Mr. Gomez refers to the original inhabitants of that river.
Names of Ten Men and Women in the Tribe.
| Husband. | Wife. |
| 1. Kalong, O. K. | Gunja. |
| 2. Gali | Binda. |
| 3. Langi | Rinja. |
| 4. Itak | Indak. |
| 5. Samuling | Rimba. |
| 6. Nyinkong | Jeba. |
| 7. Bulang | Mingga. |
| 8. Lunsong | Burong. |
| 9. Mangga | Sara. |
| 10. Sageng | Tamo. |
Heights.