APPENDIX E.—No. II.
Comparative Vocabulary of the Sanscrit, Kawi, and Pali.
| ENGLISH. | SÁNSCRIT. | KÁWI. | PÁLI. |
|---|---|---|---|
| One | eka | eka | ek-ka. |
| Two | dui | dui | do. |
| Three | tri | tri | tri. |
| Four | chátur | chátor | chatwa. |
| Five | pancha | pancha | pancha. |
| Six | shash or shat | sat | cho. |
| Seven | sapta | sapta | sap. |
| Eight | ashta | asta | at-tha. |
| Nine | náva | náwa | no-wa. |
| Ten | dása | dása | thotsa. |
| Man (homo) | manúshya or manúsha | manúsa | manut. |
| Man (vir) | jána, purúsha | jána, purúsia | burútsa. |
| Woman | strí, varángána | istri, waranggána | —— |
| Father | pita or pitri | pita | bida. |
| Mother | máta or mátri | máta | manda. |
| Head | mastáka | mastáka | két. |
| Eye | nétra, akshi, cháksu | sótia | nét. |
| Nose | nása, ghrána | grána | —— |
| Hair | késa | késa | késa. |
| Teeth | danta | dánti | thanta. |
| Belly | garbha, udára | gerba | úthon. |
| Hand | hasta | asta | hat-tha. |
| Foot | páda | páda | bát. |
| Blood | lohita, sonita, rudhira, &c. | rah, ludira | lóhit. |
| Day | dina, divása, &c. | dina, méra | —— |
| Night | rátri | rátri, kúlam | rátri. |
| Sleep | nidra | nindra | nitsa. |
| Dead | préta, párata, mrita | parátra | muai. |
| White | sita | séta | —— |
| Black | kála | kála, krísna | —— |
| Bad | dushkrita | dústa | —— |
| Fire | agni | agni, bráma, geni | ak-khi. |
| Water | jála, ápa, &c. | jalánidi | khongkha. |
| Stone | sila | séla | sinla. |
| Hog | varáha, sukára | wráhas, sukára | súkon. |
| Bird | paksha | paksi | paksa, paksi. |
| Egg | anda | endog | —— |
| Fish | mín, massya | mína, matsia | min. |
| Sun | súrya, prabáhkara, áditya | súria, prabang-kára, raditia | súria, áthit. |
| Moon | chandra, sitángsu | chandra; sitángsu | pera-chan. |
| Stars | tára | tára | dara. |
| God | iswára (Lord), déva (a god) | déwa (a god) | pra, pra-chao. |
| Eating | bhojanam | bója | swoi, chhan. |
APPENDIX E.—No. III.
Vocabulary of Kawi Words, with the meaning attached to them by the Panambahan of Sumenap.
| ENGLISH. | KAWI. |
|---|---|
| God | sang yang-jágat-ke-rána, sang-yang-suksma, yang-wídi, murbeng buána, yang-táya, sang-yang-wisésa, sang-yang-jágat, ráya, sang-yang-mánon, yang'ing-jágat, mur-ba wi-sésa, hong. |
| Make, do; or work | ang'dé, andé, ayása, kirtia, panéron, amáng'un. |
| The work; what is made or done | wináng'un, inámer, iniket. |
| Pen | tanáser. |
| Paper | delánchang. |
| A vessel; pot; receiver | tapéla, pranji, gáta. |
| Heaven | súra láya, indra-kila, súra-lóka suréndra, kayáng'an. |
| Situation, place, office | sing'ng'angsána, pa-paláng-kan, patma-sána. |
| World | rat, buána, marcha-páda, jamánda, yatri. |
| Place | patmánda, kahánan, sána, láya, astána, lóka, panápa. |
| Hell | tambra-gomúka, ya-máni, tambra-múka, yáma, pápasána. |
| Sky | gagána, diu, baráka, antariksa, ambar-tála, marútoam, marutpála, margawútma, nasúnia, sam-bára, biuma, aksa, 'ngáh. |
| Atmosphere (between the sky and the earth.) | wiat, madia-gantang, táwang, láyang. |
| Light | prába, kúmut-deú-jiu, tesa, téja, máya. |
| Sun | baskára, raditia, pra tangga-páti, arúna, hári, karába, tála, súbandagni, angka, náku, kanúman, asúman, diankára, dáta-páti, niwása, súria, sasra-súman. |
| Moon | chándra, sadára, sas-ángka, idupáti, sú-ma, sasálan-chána, nisáka, sitángsu, si-tarasmi, sási, ráti, basánta, indung. |
| The first day of the month (moon) | sukla-paksa. |
| The sixteenth day of the moon | krisna-paksa. |
| Names of the months | tití-mása, púspita-war-si, kusúma-wichitra, puspa-darsina, dar-ma kusúma, anta warsi, rahúwandáni, warsan dáni, chakra kulána, sandáya kráma, dirga moriang, renji sári, rasmin-dran déni. |
| Neither east nor west | sunia darsári. |
| Day | mahira. |
| Sunday | riti or dite. |
| Monday | sóma. |
| Tuesday | ang'gára. |
| Wednesday | budha. |
| Thursday | raspáti. |
| Friday | sukra. |
| Saturday | sanischára. |
| Star | tranggána, úyut, turá-sa, tindra, úchu, tá-rang, manggárang. |
| Wind | marúta, sámi-rána, prábanchána, anila, báyu, lisus, indria, pancha, waráyang, sabda-gáti, aníla, ganda-wasta, nása-mira, sarsa, práli wawálar, sindung. |
| Clouds | widi-yúta, sadáli, da-wáta, ambúsun, am-báka, samíta, gána, toyáda, páyuwáha, trangga, ambu-mor-cha, ima-ima, jála-dára, jaláda, imang kamúra, imaláya. |
| Rain | warsa, jáwah, truh, trah, riris, wresti. |
| Dark | anda, taméra, áwuk. |
| Cold | mertia, sátis, átis. |
| Hot | usna, tiksna, landap. |
APPENDIX E.—No. IV.
Specimen of the Mystical Meaning, attached to the Letters of the Alphabet, &c. according to the Interpretation of the Panambahan of Sumenap.
| LETTERS of the ALPHABET, &c. | MEANING ATTACHED IN | |
|---|---|---|
| JAVAN. | ENGLISH. | |
| Ha | áh | |
| Na | anáne | it is or it was. |
| Cha | etcha-nána | the test of. |
| Ra | wádon | woman. |
| Ka | iku | that. |
| Da | tatkála | when. |
| Ta | sira | thou or thee. |
| Sa | káya | alike or as a. |
| Wa or va | wong | man. |
| La | lanji | remove. |
| Pa | pasti | certainly. |
| Dha | ásor | low. |
| Ja | kárep | wish (to). |
| Ya | panedáne | request. |
| Nia | —— | |
| Ma | tanárep | do not want, or do not wish. |
| Ga | asmára | love, or to love. |
| Ba | káduk | cannot help. |
| Ta | ála | bad or badness. |
| Nga | sira | thee or thou. |
| Ha-na | wonten | it was, there was, or were a. |
| Cha-ra | satria | a nobleman. |
| Ka-da-ta | aráne Aji sáka | named Aji sáka, or his name was Aji sáka. |
| Sa-wa-la | wuskóchap jero túlis | was mentioned in the writing, or among the letters. |
| Pa-da-ja | sáking núsa jáwa | on the Island of Jáwa, or in the city of Jáwa (hi). |
| Ya-nia-ma. | dádi-bujángga | became a great writer. |
| Ga-ba | ing buána | in the world or of this world. |
| Ta-nga | kang kedep | who know, or whose eyes are open. |
| Hang | ápa | what. |
| Nang chang | tinálinan | to tie or make fast. |
| Rang kang | gódong'i Pandan | leaf of the Pandan. |
| Dang tang | kangginúba | which is made. |
| Wang | dening wong | by the people. |
| Lang | dadíne | it became. |
| Pang | ápang | branches. |
| Pang | muláne | because. |
| Sang | tudúhe | it is pointing. |
| Dang jang | kabángkit áne | his knowledge or art. |
| Yang | gusti | God or the Lord. |
| Yang | bágus | handsome or beautiful. |
| Niang | ing álap | taken up. |
| Mang | mangke | by and by, afterwards. |
| Mang | kaláyan | with or with the. |
| Gang | árum | sweet scent. |
| Bang | kambang | flowers. |
| Tang | sinéleh or sinálah | to lay upon. |
| Ngang | rambut | the hair. |
| Hi-ni | kaláwan | with or by. |
| Chi-ri | túlis pratánda | the mark or sign of writing. |
| Ki | iki | this. |
| Di-ti | áji-sáka | |
| Si | kang apásian | who have given. |
| Wi-li | wúruk | to teach or give instruction. |
| Pi-di-ji | máring rátu | to the rátu or king. |
| Yi-nyi | páda hestú-kena | every one might agree to it. |
| Mi-gi | niáta | clear, quite plain. |
| Bi-ti-ngi | úlih kagúng'an | to have property. |
| Hing | áng'ing | but. |
| Ning | ána | is, was, were. |
| Ching | ka-ting'al | appear. |
| Ring | lámun | if or if it. |
| King | lára-bránta | the pains of love. |
| Ding | dadálan | in the way. |
| Ting | sang'at | very much. |
| Sing | bárang | any thing. |
| Wing | kang wenang | suitable; proper. |
| Ling | pang'úchap | word or words. |
| Ping | ing'at | remember. |
| Ding | suára | sound or voice, noise. |
| Jing | jeng'er | see or look at. |
| Ying | bániu | water. |
| Nying | mánah | the mind or heart. |
| Ming | ewuh | don't know what to do. |
| Ging | bódo | foolish or stupid. |
| Bing | gáwok | astonished or surprised. |
| Ting | seng'it | hate or dislike. |
| Nging | sira | you or thou, thee. |
| Hu | ang'úndang | to call or bawl out. |
| Nu | ing teng'ah marga | on the way or at road. |
| Chu | pegel | quite tired. |
| Ru | ang'uláti | seeking for. |
| Ku | ingsun | me. |
| Du | kanching | buttons. |
| Tu | kalámbi | garment or jacket. |
| Su | lu-wih | more or much more. |
| Wu | ewuh | lost, confused. |
| Lu | sang'et | very much. |
| Pu | súsah | troublesome or tedious. |
| Du | srúne | crying, or the sound of crying. |
| Ju | iman or eman | pity. |
| Yu | áyu | beauty. |
| Niu | sira | thou or you. |
| Mu | tan-árep | do not wish. |
| Gu | meneng | be quiet or silent. |
| Bu | lemah | the earth or ground. |
| Tu | nguláti | behold or look at. |
| Ngu | ngupáya | seeking. |
| Hung | sembah | to make obeisance. |
| Nung | langgeng | eternal or for ever. |
| Chung | sánget | very. |
| Rung | mádep | to give up the mind to any thing. |
| Kung | asmára | thoughtful. |
| Dung | panebúti | the offering. |
| Tung | landep | sharp. |
| Sung | pápa-ring'e | his gift or present. |
| Wung | málih | more. |
| Lung | lukta | always. |
| Pung | karépi | desire, or his desire. |
| Dung | páda | the same as, or equal to. |
| Jung | prau | a boat or vessel. |
| Yung | páyung | an umbrella. |
| Niung | sira | thou or you. |
| Mung | ang'éprih | wishes. |
| Gung | águng | great or large. |
| Bung | gamlan | music. |
| Tung | úng'ele | sound or voice. |
| Ngung | sira | thou or you. |
FOOTNOTES:
[298] j. is intended to shew that the word is used in the common or Javan dialect.
b. —— that it is used in the Basa or Basa Krama, the polite language.