XI. The last and most important of Dr. O'Melrian's letters is dated the 29th October, 1584. It is addressed to Cardinal de Como, and besides many particulars connected with the Archbishops of Cashel and Tuam, and the Bishops of Emly, Ferns, Ossory, Ross, and Limerick, we also gather from it that our bishop, before his promotion to Killaloe, had held some other see, probably that of Kilmacduagh:
“Illustrissime Domine,
“Decem sunt anni elapsi ex quo Sua Sanctitas me creavit Episcopum: tamen postquam me contuli ad Hiberniam nullum ingressum habui ad meum Episcopatum qui occupatus a quodam Pseudo-Episcopo Reginae qui dumtaxat colligit reditus, minime gerens curam animarum, totoque hoc tempore neque ingressum unius diei in Episcopatum, neque obolum ex meis redditibus potui habere [pg 475]neque spero me habiturum nisi post mortem Reginae, aut nisi classis a S. Sanctitate et Majestate Catholica mittatur cum qua eo irem. Itaque hactenus cum Comite Desmoniae caeterisque nobilibus sibi adhaerentibus mansi in Hibernia in castris Catholicorum, me praebens ut decuit praeclarum exemplar omnium virtutum improbos labores et inediam sustinens, praedicando, exhortando, admonendo, severitatem aliquoties cum lenitate adhibendo in corrigendis vitiis, et persuadendo semper quae expediebant saluti hominum progressuique belli contra rabidissimos atque feroces Ecclesiae hostes Anglos. Placuit tandem comiti Desmoniae generali Catholicorum, caeterisque proceribus me mittere huc, fretum auctoritate Ambasciatoris ut cum Sua Sanctitate atque Majestate Catholica agerem de classe vel subsidio mittendo ad Hiberniam quod cum omni diligentia cum Sua Sanctitate litteris egi ut probe novit sua Dominatio Illma.; verbo voce et praesentia egi cum sua Majestate Catholica vixque extorsi naviculam unam cum armis et pecuniis, quae antequam appulerat Hiberniam, repererat comitem Desmoniae interfectum esse in bello, caeterosque suos dilapsos esse adeo ut mentio belli minime habebatur: tunc rursum idem subsidium rediit huc, quod ego integrum restitui ministris suae Majestatis Catholicae. Jam nihilominus solerter ago cum sua Majestate ut dignetur classem vel saltem subsidium mediocre mittere ad Hiberniam cum Domino Mauritio Geraldino consobrino comitis Desmoniae qui his diebus causâ implorandi subsidium tum a S. Sanctitate tum a Rege Catholico evolavit ex Hibernia huc. Vehementer etiam rogo suam Dominationem Illustrissimam ut dignetur agere cum Sua Sanctitate ut hinc subveniatur ac ut S. Sanctitas mox dignetur ea de re agere cum sua Majestate; quia iste est vir strenuus, nobilis et expertissimus in rebus bellicis, qui in bello hoc praeterito comitis Desmoniae nonnullas victorias principales habuit contra Anglos: Sua enim Sanctitas plurimum tenetur Geraldinis qui se suumque statum exposuerunt periculo semper perdendi in servitio Suae Sanctitatis. Caeterum sua Dominatio Illustrissima intelligat me hic Ulissiponae morari prope nova Hiberniae et sollicitando continue cum sua Majestate ut mittat subsidium alicujus momenti vel classem ad Hiberniam....
“Creatio Episcoporum jam, nisi mittatur classis nedum est inutilis sed nociva quia hoc tempore aegre possunt creari atque prodesse in Hibernia vel in Anglia (praeter partes Ultoniae in Hibernia) quia utrobique non habent nisi latere et incedere vestitu saeculari vel militari strictis cinctisve gladiis et pugionibus sine tonsura aut corona, sine habitu clericali sine reditibus et obedientia a suis: et ita adhuc si convincantur episcopos esse poena capitis vel perpetui carceris plectentur et eorum parentes vel consanguinei apud quos versabantur secrete, omnia bona sua et terras per edictum Reginae fisco perdent....
“Archiepiscopus Cashellensis gloriosissime et constantissime martyrium perpessus est Dublinae, qui quamvis acerrimis poenis agitabatur nullo pacto poterat duci, ut iniquis legibus Reginae obtemperaret; qui ex primo die quo se contulit ad Hiberniam in habitu saeculari (aliter enim non potuit) versabatur, donec erat comprehensus ut [pg 476]explorator, qui quidem cum erat percontatus si erat Ecclesiasticus necne, fassus est se Archiepiscopum esse et in fide constantissime et gloriosissime mortuus est. Sed, quod doleo, jam non publice sed secreto et sine plebe martyrio coronantur, quem ad modum iste archiepiscopus a tribus dumtaxat militibus erat suspensus ne alios incitaret aut inflammaret ad Christianam religionem.
“Episcopus vero Imolacensis constans in fide carceribus Dublinae detinetur cui jam preparant ocreas plumbeas ut adhibito igne (quem ad modum fecerunt prius Archiepiscopo) in tormentis fidem deneget. Episcopus vero Feruensis, prius consentiens Anglis, poenitentia ductus ultro se obtulit pro fide qui jam teterrimis carceribus sine foramine lucis detinetur. Archiepiscopus Tuamensis non aliter erat in Hibernia quam in habitu saeculari, qui postquam rediit ad Hispaniam, diem clausit extremum. Thomas vero Ossoriensis Episcopus mansit in Hibernia aliquot mensibus in habitu saeculari, tandem contulit se ex Hibernia ad Hispaniam. Episcopus Limericensis et Episcopus Rossensis postquam venerant Roma in curia Regis Hispaniarum degunt.
“Videat Dominus meus Illustrissimus quod horum Episcoporum creatio magis obest quam prodest, quamvis illic affirmarunt se posse prodesse; proinde alii non sunt audiendi qui petunt promoveri ad Episcopatus, quum obesse potius possunt quam prodesse. Valeat Dominus meus Illustrissimus in Christo Jesu.
“Ulissiponae, 29 Oct. 1584.
“Illustrissimae ac Reverendissimae Dominationis V.
“addictissimus servus,