PĒNSUM. A. Dēclīnā: nauta bonus, haec cēna, hoc vitium, ille puer. B. Respondē: (i) Quandō ē lēctō surgis? (ii) Quandō tē in lēctum iacis? (iii) Quandō tē somnō dās? (iv) Quandō prandēs? (v) Quandō cēnās? (vi) Quandō linguam Latīnam discis? (vii) Quid māne discis? (prīmō, deinde, postrēmō.) (viii) Quis prīmā hōrā cantat? (ix) Quandō tū cantās? (x) Quid māne facis? Quid merīdiē? Quid noctū? C. Quid cottīdiē facis?
QUĪNTA ET VĪCĒNSIMA LĒCTIŌ.
Tempus Praeteritum Imperfectum.
Diēs Puerī Rōmānī.
Puer Rōmānus prīmā hōrā ē lēctō surgēbat; deinde in oppidum ad lūdum ībat, ubi magister eum Latīnam linguam et Graecam linguam et scientiam mathēmaticam docēbat. Nōnnunquam puer īgnāvus erat; tum magister eum feriēbat, sed puer Rōmānus nunquam lacrimābat. Post lūdum domum redībat; merīdiē prandēbat. Post prandium in Campō Mārtiō lūdēbat aut in silvīs agrīsque errābat. Silvae in summō clīvō erant, agrī in īmō. Prīmā vigiliā post cēnam in lēctum sē iaciēbat somnōque sē dabat.
Nōnnunquam etiam diē fēstō puer Rōmānus ōtium agēbat neque in lūdum ībat. Tum tōtus populus ad templa deōrum conveniēbat, virī fēminaeque aderant, puerī puellaeque cantābant et deōs laudābant. In templō dīs sacrificābant et multās victimās caedābant. Post sacrificium victimās sacrās edēbant.
PĒNSUM. A. Dēclīnā tempus imperfectum: laudō, doceō, lūdō, iaciō, feriō, eō, sum. B. Complē sententiās: e.g. Hodiē labōrō; herī labōrābam. (i) Hodiē ad lūdum venīmus. (ii) Hodiē in hāc sellā sedēs. (iii) Hodiē Mārcus prīmā hōrā surgit. (iv) Hodiē domum redeō. (v) Hodiē ille in lēctō manet. (vi) Hodiernum pēnsum longum est. (vii) Hodiē tempus praesēns dēclīnātis. (viii) Quid facitis hodiē, Ō puerī? (ix) Hodiē nōs in silvīs errāmus. (x) Hodiē puerī Latīnam discunt. C. Respondē: (i) Quandō puerī Rōmām ōtium agēbant? (ii) Quō tōtus populus conveniēbat? (iii) Quis aderat? Quis cantābat? Quem puellae laudābant? (iv) Quot victimās Rōmānī caedēbant? (v) Quis eās edēbat? Quandō? (vi) Quem magister Rōmānus feriēbat?
SEXTA ET VĪCĒNSIMA LĒCTIŌ. Tempus Futūrum.
Ōtium Puerī Britannī.
Crās ōtium agēmus. Quō ībitis? Mārcus per agrōs silvāsque errābit, ibique multa vidēbit. In agrīs appārēbunt taurī, vaccae, āgnī, asinī, equī. Taurōs autem vītābit Mārcus, quia saevī sunt, sed vaccae appropinquābunt diūque eum spectābunt. Āgnī eum fugient, quia timidī erunt, et in extrēmō agrō salient. Equī asinīque, sī Mārcus nōn clāmābit, appropinquābunt, quia cibum accipere volent. Sī cibum Mārcus habēbit, illīs dare poterit. Tum caelum obscūrum erit; Mārcus silvam intrāre nōlet. Sī autem silvam intrābit, quid ibi audiet? quid vidēbit? Hoc, sī manēre volētis, posthāc aliquandō vōbīs dīcam, cum alteram fābulam nārrābō. Mārcus tamen silvam nōn intrābit, sed ex agrīs exībit domumque redībit. Ibi cēnābit et in lēctum sē iaciet.
PĒNSUM. A. Dēclīnā, tempus futūrum hōrum verbōrum: errō, habeō, dīcō, fugiō, saliō, redeō, possum, volō. B. Complē sententiās XXV B., e. g. Hodiē labōrō: crās labōrābō. C. Respondē: (i) Quis mox in Ōceanō pūgnābit? (Britannī.) (ii) Quid aliquandō vōbīs nārrābō? (iii) Quid crās in lūdō discētis? (iv) Quis vōs in lūdō crās docēbit? (v) Quandō tē in lēctum iaciēs? (vi) Quandō crās ad prandium dēscendēs? (Vii) Volēsne crās bene labōrāre? (viii) Quid aperiēs, cum cameram intrāre volēs? (ix) Quid sūmēs, cum scrībere volēs? (x) Ubi errābis, cum ōtium agēs? (xi) Quis trāns Ōceanum crās ībit? (multī nautae.) (xii) Quid aliquandō audiēs?
SEPTIMA ET VĪCĒNSIMA LĒCTIŌ.
Cum–praepositiō. Cum–coniūnctiō.
Pūgna.
Ōlim Rōmānus cum Hispānō Massiliam ībat: subitō ex silvā duo Gallī exsiliunt eōsque longīs hastīs oppūgnant. Rōmānus et Hispānus statim gladiōs stringunt et dēfendere sē incipiunt. Alter Gallōrum Hispānum in fluvium propinquum hastā trūdit; ille mortuus ad īmum fluvium cōnsīdit. Rōmānus, quia nunc sine sociō pūgnābat, circum sē spectābat: haud procul aberat parvus mūrus: hūc currit, sē post murum pōnit, Gallōs exspectat. Tum prīmus appropinquat, et, cum hastam trūdit, Rōmānus eam vītat et Gallum gladiō ferit. Statim ille mortuus cadit. Deinde alter Gallus, cum socium mortuum videt, tergum vertit. Rōmānus clāmat et sine morā super mūrum salit. Mox Gallum sinistrā capit et gladiō caedit. Ita sōlus ambōs Gallōs occīdere poterat.