ŪNA ET TRĪGĒNSIMA LĒCTIŌ. III Dēclīnātiō.
Horātius pontem dēfendit.
Mārcus multa iam didicit dē clārīs antīquōrum Rōmānōrum proeliīs; hanc dē Horātiō fābulam māximē amat.
Etruscī, gēns valida, prope montēs Āppennīnōs habitābant; inter eōs et urbem Rōmam flūmen Tiberis fluēbat. Ōlim Porsenna, rēx hūius gentis, bellum contrā Rōmānōs gerēbat et ad pontem Sublicium māgnō āgmine advēnit. Cīvēs Rōmānī ad arcem, altam partem urbis, fūgērunt, sed pontem nōn frēgērunt. Nisi quis pontem franget, hostēs flūmen trānsīre portamque urbis oppūgnāre poterunt. Quis nunc ex arce dēscendere vult? Trēs ducēs hoc prō patriā facere volunt. Horātius Cocles, Spurius Lartius, Titus Herminius ad portam dēcurrērunt et contrā tōtum hostium āgmen pontem dēfendere incēpērunt. Hostēs eōs oppūgnant; illī diū resistunt. Intereā aliī mīlitēs Rōmānī partem pontis frangunt. Pōns adhūc stābat, cum Horātius duōs sociōs intrā moenia dīmīsit. Sōlus in angustō ponte contrā tria mīlia hostium pūgnābat. Subitō clāmōrem audīvit; cīvēs enim, proeliī spectātōrēs, clāmāvērunt: 'Frāctus est pōns! Dēsilī nunc, Horātī!' Ille dē extrēmō ponte in medium flūmen dēsiluit et ad moenia natāvit. Ibi multī cīvēs ducem ex aquā fūnibus trāxērunt. Hōc modō Horātius urbem servāvit.
PĒNSUM. A. Dēclīnā: gēns, urbs, cīvis, rēx, flūmen. B. Scrībe Partēs Prīncipālēs: amō, frangō, dīmittō, trahō. C. Scrībe Nōminātīvum et Genetīvum Cāsūs Singulāris Numerī et Genus: mōns, pōns, āgmen, arx, pars, hostis, moenia, spectātor, clāmor, fūnis. D. Respondē: (i) Quandō cīvis erat Rōmānus? Quandō mīles? (ii) Quō omnēs cīvēs fūgērunt? (iii) Quis ex arce dēscendere voluit? (iv) Nārrā aliquid dē Porsennā. (v) Quis nunc rēx est Britannōrum? (vi) Quā viā hostēs flūmen trānsīre volēbant? (vii) Quō Horātius sociōs suōs dīmīsit? (viii) Quō īnstrūmentō cīvēs ducem ex aquā trāxērunt? (ix) Cīvisne est pater tuus an mīles? (x) Sī quis mīlitēs ducit, quōmodo vocātur? (xi) Sī quis populum regit, quōmodo vocātur? (xii) Nārrā aliquid dē Etruscīs. (xiii) Quae proelia Cornēlius Mārcō nārrābat? (xiv) Sī mūrus validus urbem dēfendit, quōmodo vocātur? (xv) Agricola et fīlius ēius lūdōs spectant; quōmodo vocantur? E. Tū es Horātius; nārrā fābulam.
ALTERA ET TRĪGĒNSIMA LĒCTIŌ. Prōnōmen Relātīvum.
Nāvis.
Cornēlius Mārcum, quī nāvēs vidēre volēbat, Ōstium dūxit. In rīpā Tiberis stant, et mare caeruleum ante oculōs eōrum iacet. Eō tempore, quō adveniunt, nāvis ad ōstium Tiberis ā dextrā appropinquat. Rēmigēs in trānstrīs sedent, quia ventus adversus est, nāvemque lentē prōpellunt. Magister nāvis, quem in prōrā Mārcus videt, rēmigibus nautīsque iussa dat. Gubernātor, quī in puppī stat, gubernāculum vertit, et nāvis flūmen intrat. Nunc secundus est ventus; nautae igitur rēmōs pōnunt et vēla in mālum fūnibus ērigunt. Ventus vēla implet, et nāvis cito it. Tum Mārcus dē nāve, quae iam eum praeterībat, multa rogāre incēpit; cuī pater omnia ita exposuit:
Prōra est ea pars nāvis quam ā fronte vidēs.
Rōstrum est ea pars prōrae quae mare secat.
Puppis est ea pars nāvis in quā stat gubernātor.
Gubernātor est is quem in puppī vidēmus.
Gubernāculum est id quō ille nāvem gubernat.
Rēmigēs sunt nautae quī in trānstrīs sedent.
Rēmī sunt ea quibus rēmigant.
Mālus est id cuī fūnēs vela coniungunt.
Vēla sunt ea quae ventus implet.
Ventus, quī vēla implet, secundus est.
Trānstra sunt sellae ubi rēmigēs sedent.
Massilia est oppidum unde nāvis exiit.
Ōstium est oppidum quō nāvis adit.
Deinde Mārcus, nōndum contentus, rogat: 'Cūius est nāvis?' 'Is, cūius navis est, magister vocātur, sed nōmen ēius īgnōrō.' Tum Mārcus, 'Ego,' inquit, 'magister nāvis erō.'
PĒNSUM A. Dēclīnā: is, ea, id; quī, quae, quod. B. Respondē: (i) Quōmodo vocātur is quī agrum colit? is quī discit? is quī pūgnat? id quō scrībis? id quod scrībis? id quō rēmex rēmigat? pōns quem Horātius dēfendēbat? ventus quī vēla nōn implet? pars urbis quō cīvēs fūgērunt? ea quae fīliōs habet? (ii) Quōmodo vocantur membra quibus pūgnās? tēla quae Rōmanī iaciēbant? sellae ubi rēmigēs sedent? eī quī pontem cum Horātiō dēfendēbant? hostēs contrā quōs pūgnābant? eī quī dūcunt? eae quae frātrēs habent? ea quae agricola et fīlius ēius spectābant? C. Explicā haec vocābula: nauta, mīles, agricolae, magister, fīlius, pater, puerī, pōns, arx, hostis, amīcus, castra, stilus, scūtum, gladius, galeae, crūra, sella, Massilia, fūnēs, prōra, rēmēx, magistrī nāvium, trānstrum, gubernātor, dux.
TERTIA ET TRĪGĒNSIMA LĒCTIŌ.
Adiectīva III Dēclīnātiōnis.
Mārcus Rūra Cornēlī dēscrībit.