A. Dēclīnā in temporibus imperfectō et perfectō passīvae vōcis: pōnō, cōniciō. B. Verte in vōcem passīvam: (i) Rōmānī castra extrā moenia posuērunt. (ii) Rōmānī oppidum exteriōre mūrō cīnxērunt. (iii) Caesar Alesiam capere nōn poterat. (iv) Rōmānī moenia dēicere nōn poterant. (v) Obsidiōnem multōs mēnsēs Gallī prōdūcēbant. (vi) Multōs Gallōs occīdimus. (vii) Cēterōs in vincula coniēcimus. (viii) Hōs tandem Rōmam attulimus. (ix) Caesar Vercingetorigem per triumphum dūxit. (x) Dux hominēs fēmināsque in forum convocāvit. C. Tū es mīles Rōmānus; Rōmānī, Caesare duce, Alesiam obsident. Dēscrībe obsidiōnem Alesiae.
QUĪNQUĀGĒNSIMA LĒCTIŌ.
Participium Perfectum Passīvum.
Triumphus Rōmānus.
Caesar victor cum Gallīs captīvīs Rōmam redierat, et Cornēlius in āgmine erat. Īnstitūtō igitur diē Semprōnia tōtam familiam spectandī causā sēcum dūxit et inter cīvēs fēstīs vestibus indūtōs prope forum sē posuit. In templīs apertīs ārae flōribus ōrnātae fūmābant. Iam Titus 'Equōs,' inquit, 'nōn videō. Ubi est pater, ubi Caesar? Cuī māter respondet: 'Caesar ōrātiōnem apud mīlitēs extrā urbem convocātōs habet; virtūtem eōrum laudat; spolia distribuit; mox autem currum ascendet et per portam Triumphālem urbem intrābit. Tum et Caesarem et patrem tuum vidēbis.' Subitō ūniversī clāmōrem tollunt; triumphus enim adest. Praeībat senātus quī Caesarem salūtandī causā convēnerat; deinde plaustra erant optimīs spoliīs onerāta; tum albī taurī aurātīs cornibus ā sacerdōtibus ad sacrificium dūcēbantur; post eōs ībat inter aliōs captīvōs Vercingetorīx, vir superbus, vinculīs vinctus; tum Caesar ipse, togā pīctā vestītus et laurō corōnātus, currū splendidō, quem quattuor equī trahēbant, vehēbātur; dēnique, novissimum āgmen, equitēs peditēsque clāmitābant 'Iō, triumphe!' et māgnā vōce cantābant; neque Cornēlius vōcem īnfantis, quī 'Pater!' iterābat, parvam inter illōs clāmōrēs audīre poterat. Postquam autem Caesar ad Capitōlium ascendit, taurī in ārīs caesī et spolia Iovī dēdicāta sunt.
PĒNSUM. A. Scrībe participium praeteritum passīvum hōrum verbōrum et cum participiīs singula nōmina: e. g. pingō–tabula pīcta. īnstituō, ornō, vestiō, convocō, onerō, vinciō, corōnō, caedō, dēdico, obsideō, fugō, fodiō, mūniō, vincō, capiō, distribuō, dō, condō, aperiō, claudō, parō, scrībō, effundō, serō. B. Respondē: (i) Quālia erant templa, plaustra, cornua taurōrum? (ii) Quāles erant cīvēs, ārae, taurī? (iii) Quālis erant Vercingetorīx, Caesar, toga Caesaris, currus Caesaris, vōx Titī, vōx mīlitum? (iv) Quō diē Semprōnia Rōmam īvit? (v) Quem sēcum dūcēbat? (vi) Quō cōnsiliō Rōmam īvit? (vii) Ubi familia Cornēliāna sē posuit? (viii) Apud quōs Caesar ōrātiōnem habuit? (ix) Quid Caesar laudābat? Quid distribuēbat? (x) Quō cōnsiliō senātus convēnerat? (xi) Quō taurī dūcēbantur? (xii) A quibus taurī dūcēbantur? (xiii) Quōmodo Caesar ībat? (xiv) Ubi taurī caesī sunt? (xv) Quōmodo pater deōrum vocātur? C. Coniunge in ūnam sentantiam: (i) Caesar corōnātus est; Caesar currum ascendit. e. g. Caesar corōnātus currum ascendit. (ii) Gallī vinctī sunt; Gallī per triumphum dūctī sunt. (iii) Gallī obsessī sunt; Gallī oppidum dēfendērunt. (iv) Vercingetorīx victus est; Vercingetorīx sē Rōmānīs dēdit. (v) Mīlitēs convocātī sunt; Mīlitēs Caesaris ōrātiōnem audīvērunt.
(vi) Caesar mīlitēs convocāvit; Mīlitēs Caesaris ōrātiōnem audīvērunt. (vii) Rōmānī Gallōs obsēdērunt; Gallī oppidum dēfendērunt. (viii) Etruscī Horātium vulnerāvērunt; Horātius in flūmen dēsiluit. (ix) Dux tribūnum praemīsit; Tribūnus castra posuit. (x) Caesar Gallōs cēpit; Caesar Gallōs Rōmam dūxit. (xi) Caesar Alesiam diū obsedit; Caesar Alesiam tandem cēpit. (xii) Pōns frāctus est; Horātius pontem trānsīre nōn potuit. (xiii) Caesar mīlitēs convocāvit; Caesar mīlitēs laudāvit.
(xiv) Caesar Gallōs cēpit; Caesar cum Gallīs Rōmam rediit. (xv) Caesar mīlitēs convocāvit; Caesar apud mīlitēs ōrātiōnem habuit. (xvi) Sacerdōtēs ārās ornāvērunt; Ārae fumābant. (xvii) Centuriō vulnerātus est; Dux centuriōnī praemium dedit.
(xviii) Magister iānuam aperuit; Magister cameram intrāvit. (xix) Puer pēnsum fēcit; Puer dormītum īvit. (xx) Mīlitēs arma reposuērunt; Mīlitēs cēnāvērunt. (xxi) Spolia Iovī dēdicāta sunt; Caesar domum rediit. D. Tū es Mārcus; dēscrībe triumphum, dum Rōmānī tē praetereunt.
ŪNA ET QUĪNQUĀGĒNSIMA LĒCTIŌ.
Cornēlius lītterās scrībit.
GĀIUS QUĪNTŌ S.D.P.
Dōnum, quod nūntius tuus in manum mihi trādidit, māgnō cum gaudiō accipiō. Ego et uxor mea multās tibi grātiās agimus. Quid Rōmae nūper accidit? Quam opīniōnem senātōrēs dē Iūliō Caesare habent? haec cōgnōscere volēbās; tamen Brundisiī omnia tantā celeritāte annūntiantur. Quid novī tibi nārrāre possum?
Iūlius in diēs potentior fit et ā plēbe magis amātur; paucīs enim ante diēbus, dum Albā ad Urbem iter facit, multī exclāmābant 'Salvē, Rēx!'; at Iūlius, homō prūdentissimus, 'Caesar sum,' inquit, 'nōn rēx.' Equidem tamen dē salūte ēius metuō. Dum enim fēstō diē senātōriī iuvenēs cursum inter sē Viā Sacrā currunt et ipse ex gradibus templī spectat, māgna multitūdō convēnit; subitō autem Mārcus Antōnius diadēma illī offert; ubīque silentium fit; nēmō plaudit praeter paucōs Iūlī amīcōs. Ille diadēma rēiēcit; tum omnēs plausērunt. Antōnius autem, nōndum contentus, ter diadēma obtulit. Gaudeō quod tam stultē ēgit; in invidiam enim Caesarem addūxit. Iam plērīque senātōrēs eum ōdērunt, neque Cassius saltem, ut putō, hanc facultātem agendī praetermittet. Caesar tamen sēcūrus mihi esse vidētur. Hās lītterās Brundisium per eundem nūntium mittō. Kalendīs Mārtiīs dedī. Valē.