Kiam li alvenis piedon de la montoj, la deka tago jam finiĝis. Efektive li estis grave trompiĝinta pri la distanco. Neniam antaŭe li vidis monton, kaj tial, kiam li ekvidis la pinton meze de la vojaĝo, li kredis ke li ĵus alvenas, kaj marŝis pli malrapide. Tri tagojn li pensis ĉiumatene, "Mi estos hodiaŭ vespere ĉe la montpiedo; morgaŭ mi suprenrampos ĝis la pinton." Sed nun li sciis, ke li estas malfrua. Li formanĝis jam la duonon de sia provizaĵo, kaj dum la lastaj mejloj li ekvidis ke lia pinto estas parto de vasta senlima montegaro, ke ĝi ankoraŭ malproksimas kaj li tute ne tiel facile supreniros. Li kalkulis ke almenaŭ oktaga nutraĵo estos necesa por reiri hejmen de la piedo de la montaro, kaj tiom li tie enterigis por la returna vojaĝo. Sekve restis nur dutaga manĝaĵo por la suprena kaj malsuprena montiro. When he came to the foot3 of the mountains, the tenth4 day was already drawing to an end. Indeed, Namezo had been greatly mistaken5 in the distance. He had never seen a mountain before, and so, when he caught sight of the peak half-way, he thought he was just getting there, and walked slower. For three days he thought every morning, "I shall be at the foot of the mountains this evening; to-morrow I'll climb6 to the top." But now he knew that he was late.7 He had already eaten up half8 of his provisions,9 and for the last few miles he was beginning to see that his peak was part of a boundless mountain-range, that it was still far off and he would by no means get up so easily. He calculated that at least eight days' food would be needed to get home from the foot of the mountain-range, and he buried10 that amount11 there for the return journey. Thus only two days' provision was left for the ascent and descent of the mountain.

1Turned out to be. To show = montr‑i; with suf. -iĝ, montriĝ-i = to show itself, to become shown. 2His course. To go = ir‑i; ending -o makes it a substantive = a going. 3To the foot. Motion; use the -n case. 4Tenth. Ten = dek; to form the ordinal numbers add -a to the cardinal. 5Mistaken. To deceive = tromp‑i; suf. -iĝ makes it intransitive. 6Climb. Supr‑a, -e, -en = upper, above, upwards. 7Late. Early = fru‑a; pref. mal- denotes opposite. 8Half. Two = du; suf. -on denotes fractions. cf. kvarono = quarter. 9Provisions. Provide‑stuff (i.e. provided stuff). 10Buried. Earth = ter‑o; in = en; suf. -ig denotes causing to be. 11That amount. Tiom. See [table of correlatives].

Tre frue do li ekiris la dekunuan tagon, kaj penadis ĉiutage supren. Vespere li vidis ke li ankoraŭ havas plenan tagvojaĝon ĝis la pinton, kaj tiel li devos tre ŝpareme uzi sian restan provizaĵon. La dekdua tago estis tre doloriga. La monto fariĝis kruta; li devis rapidi; kaj li terure malsatis pro ekmankanta manĝaĵo. Malgraŭ ĉio li alvenis montpinton je la noktiĝo. La subita ekscito, kune kun la laceco kaj malsato, estis tro: en la momenta de sukceso li falis en sveno sur la teron. Very early, then, on the eleventh1 day he set out, and toiled the whole day upwards. In the evening he saw that he still had a full day's journey to the top, and so he must be very sparing2 in the use of his remaining stores. The twelfth day was very painful.3 The mountain grew4 steep; he had to press on; and he was terribly hungry,5 as the food was beginning to give out. In spite of all, he reached the top at nightfall.6 The sudden excitement, with his weariness and hunger, was too much: in the moment of success he fell to the ground in a swoon.
Jen, dum li kuŝis senkonscie, aperis la duan fojon la sama vidaĵo. Birdo blanka alflugis, metis en lian manon semon, kaj diris la samajn vortojn. Denove li levis la manon, kaj denove li ŝajnis renversiĝi, kaj falis... falis... falis.... And lo! as he lay unconscious, there appeared to him for the second time the same vision.7 A white bird flew up, put a seed into his hand, and said the same words. Again he raised his hand, and again he seemed to turn over, and fell... fell... fell....
Rekonsciiĝinte, li trovis sin kuŝanta trankvile apud la loko mem, kie li enterigis sian returnan provizaĵon antaŭ la supreniro. Li kuŝis sur dolĉa herbo, kaj sentis sin korpe tute mallacigata, kaj granda paco regis en lia animo. Tuj kiam li malfermis la okulojn, li rigardis en sian manon, kaj tiun ĉi fojon la semo enestis. When he came to himself,8 he was lying quietly in the very place where he had buried his food for the home journey before the ascent. He was lying on soft grass, and his body felt free from its tiredness,9 and in his soul reigned a great peace. As soon as he opened10 his eyes, he looked in his hand, and this time the seed was there.

1Eleven = dek‑unu; add -a to make the ordinal. 20 = dudek. 2Sparing. To save = ŝpar‑i; suf. -em denotes propensity. 3Painful. Pain = dolor‑o; suf. -ig denotes causation; ending -a makes it an adjective. 4Grew. To make = far‑i; suf. -iĝ denotes becoming made, growing. 5Hungry. Satisfied = sat‑a; pref. mal- denotes the opposite. To be hungry = mal‑sat‑i. 6Nightfall. Night = nokt‑o; suf. -iĝ denotes becoming. 7Vision. See(n)-thing; vid‑i = to see; with suffix -aĵ. 8When he came to himself. Conscious = konsci‑a; prefix re- denotes back again; suffix -iĝ denotes becoming. 9Free from tiredness. Tired = lac‑a; mal- denotes opposite; -ig denotes causing to be. 10Opened. To shut = ferm‑i; to open = malfermi.

Longa, labora kaj preskaŭ sennutra malsupreniro de la montpinto jam ne necesis, kaj la hejmvojaĝo trans la ebenaĵo prosperis, tiel ke Namezo staris baldaŭ ree en la patrina dometo. La vilaĝanoj kunvenis amase kaj multe demandis pri lia vojaĝo, ĉar neniu el ili estis iam tiel malproksimen foririnta de la hejmo. Namezo ĉion rakontis, kaj montris la semon kiun li devos planti. La najbaroj komence kredis, ke li volas mirigi ilin, kiel la vojaĝistoj amas fari, kaj ili ridis pri liaj rakontaĵoj. Sed, kiam ili vidis ke li estis serioza, ili ekkoleriĝis kaj volis forpreni lian semon kaj detrui ĝin. "'Arbo' estas sensencaĵo," ili diris; "ne povas ekzisti alia kreskaĵo, krom la rikoltoj kaj la legomoj kiujn ni kaj niaj patroj jam ĉiam kreskigis. Estas neeble ke io alia kresku kaj iĝu pli granda." Kaj unuj diris ke li estas vana sonĝisto, kaj aliaj ke li frenezas. Sed lia patrino kuraĝigis lin. A long, laborious descent from the mountain-top almost without food was now no longer needful, and on the home journey across the plain all went well, so that Namezo soon stood again in his mother's1 cottage. The villagers flocked in crowds2 and asked many questions about his journey, for none of them had ever been so far from home. Namezo told them everything, and showed the seed which he was to plant. At first the neighbours thought he was trying to astonish3 them, as travellers are wont to do, and they laughed at his tales. But when they saw that he was in earnest, they got in a rage,4 and wanted to take away his seed and destroy it. "A 'tree' is foolishness,"5 they said; "no other plant can exist, except the crops and vegetables that we and our fathers have always grown. It is impossible for anything else to grow and become6 bigger than they." And some said that he was an idle dreamer, and others that he was mad. But his mother encouraged him.