By far the greater part of the pieces which follow are printed from Professor Porson’s own manuscripts. Those which are not so, were either written from his personal dictation, or copied by his permission.
The subjoined is, perhaps, the earliest specimen of Porson’s Latinity which has hitherto appeared. The Proemium to the Notes, which, at the request of Maps, alias Nicholson, the Cambridge Bookseller, and which commences facetiously “Lectori si quis erit” was written two years afterwards. This Oration was probably delivered in the Chapel of Trinity College, at the time when it is dated.
Maii 29ᵒ 1784.
Quamvis super Caroli secundi meritis hodie privatorum hominum multæ sint et discrepantes sententiæ, tamen si publicum istius sæculi Ecclesiæ totiusq; populi suffragium respicimus, hunc diem non modo cretâ notandum sed et dignum judicabimus, qui solenni gratiarum actione quotannis celebretur. Et cum nulla neq; lex neq; consuetudo altius radices agat, aut diutius floreat, quam quæ religionis nomen prætendat; operæ pretium sit propius inspicere et exigere Caroli mores atq; ingenium; sine irâ et studio inquirere, quantum reipublicæ contulerit; quibus sive privatim sive publice virtutibus eminuerit; quantis libertatem et religionem beneficiis auxerit; quam bene denique cum regis tum hominis partes impleverit.
Si qui rex unquam fuit, qui optimis et felicissimis avibus regnum suum auspicatus est, is profectò fuit Carolus, qui tanto tamq; unanimi totius imperii consensu, in solium hæreditarium escenderit. Et quemadmodum amantium iræ (aiunt) amoris integratio est, quicquid in Carolum patrem populus deliquerat, aut quodcunq; in officio erga eum fungendo desiderari potuerat, id omne effusissimâ est, quâ filium prosequebatur benevolentiâ pensare aut supplere adnixus. Qui per tot annos sub crudelis et suspicacis tyranni dominatione gemuissent, expectatione melioris fortunæ nunc se consolabantur, si princeps ab exilio revocaretur; satiusq; duxerunt, etiam si tyranni potestatem iterum experiri necesse esset, ejus arbitrium agnoscere, ad quem lege hereditariæ successionis regnandi jus aliquatenus pertinere videretur. Cromwello igitur tandem mortuo, omnes sectæ et factiones certatim se regi restituendo accinxêre. Sperabant scilicet, fore, ut novus rex, quantum patriæ favori deberet, gratus memoriæ mandaret, et aliquando tam re quam verbis ostenderet; ut patris sui miserabili fortunâ et immaturo exitu admonitus, scopulos et syrtes in quas ille impegisset, ipse gubernator factus, cautâ et prudenti navigatione evitaret; ut neq; communia jura deminueret, neq; præter jus fasq; prærogativæ suæ fines propagaret; ut adversis rebus diu multumq; conflictatus, humanè et sine insolenti lætitiâ secundis frueretur.
His freti cogationibus regni hæreditatem stabilem et perpetuam videntur reddidisse; tantamq; vectigalium partem regiis sumptibus suppeditandis destinâsse, quanta magni principis splendori et dignitati non solum tutandæ, sed etiam ostentandæ sufficeret. Neq; de suo tantum largiti sunt, quippe qui hæc præclara propensæ in regem voluntatis argumenta ediderint, ne minimâ quidem conditionum ab ipso servandarum mentione factâ. Adeo enixe studium, suum et obedientiam probare aggressi sunt, ut quid majorum suorum memoriæ, quid sibi ipsi, quid posteritati deberent, pariter obliti essent. Sed ne quicquam requiri posset, quo se regi dicto audientes et morigeros præberent, iidem homines penes quos potissimum restituti regis gloria esset, totius gentis personâ susceptâ perduellionis erga beatum (quem vocabant) martyrem se ipse reos profitebantur et admissi facinoris a clementissimo domino veniam impetrabant. Non tamen rex eo usq; clementiâ suâ abusus est, ut neminem omnino veniâ indignum judicaret, sed lenitatem suam justâ severitate temperavit, in eosq; judices qui ex animi sententiâ et quoniam è rep. fore censuerunt, patrem suum capitis damnâssent, omnibus exemplis animadvertendum statuit. Qui autem temporis causâ hoc parricidium perpetrâssent, iis quod sibi videretur fidelibus consiliorum suorum ministris olim usurus, generosâ et sapienti sententiâ pœnam condonavit. Sed ut quod sentio liberè et sine ambagibus dicam; fatendum est ab iis quorum affectus in neutram partem proclivior est, contra regiam dignitatem, contra civilem prudentiam peccâsse Carolum, quod non præteritorum omnium facinorum memoriam penitus aboleret. Sin autem hoc fautores Stewartorum negabunt; illud certè non negabunt (neq; enim vel possunt vel audent;) suppliciorum qua a perduellibus leges exigunt, crudeliorem partem, utpote exempli parum memoris legum humanarum, remitti oportuisse.
Quanquam autem, ut supra demonstravimus, quod satis superq; esset frugali regiæ donâsset, tamen ut amoris quo novum regem amabant, locupletissimum darent testimonium, plures extraordinarias pensiones in ipsius fratrisq; loculos contulerunt. Ac nè quid deesset quod civium bene sentientium animos indicaret, decreto incertum magis ridiculo an absurdo, omnia quæ Senatus aut Cromwellus per viginti annos egerant, abrogabantur. Si historici hujus temporis audiendi sunt, hæc flagitia quodammodo excusari possunt, propterea quod ab ebriis ferè et discinctis nebulonibus admissa essent, quanquam facilitas ea, quæ hujusmodi homines in supremum pene gentis concilium adsciverit, non omnino laudanda videtur.
Est et alia res, levicula quidem illa, neq; tamen prorsus negligenda, cædis nempe cupido quædam et aviditas, quâ per totum regni tempus Carolus tam vehementur flagravit, ut vix suspicari possis in genitâ ejus crudelitate factum ut tot innocentes homines contra leges sanctas et jura imo interdum contra ipsius pollicitationes capite plecterentur. Verisimilius videtur talia spectacula huic principi ludi jociq; instar fuisse. Neq; equidem valdè miror, si Carolus, qui Galliæ sæpe vidisset, quantâ ibi facilitate rex morte, exilio, aut bonorum publicatione cives afficiat, quemq; Angli non minori adulatione, quam Galli Ludovicum mulcere solerent, regis Gallici potestatem in hâc quoq; parte usurpare vellet. Certè nisi pondus aliquod his excusationibus subesse concedamus, agnoscendum erit vix quicquam in omni historiâ, quod ab humanitate alienius sit de pessimis et odiosissimis tyrannis narrari, neq; quod ab omni lenitate et prudentià, ut legum violationem omittam, magis abhorreat. Inter nobiles hujus temporis reos, Vanius, Russelius et Sidneius præcipuè eminent, quorum injusta et crudelis mors Caroli memoriæ æternam dedecoris atq; intamiæ notam inuret. Si horum exemplorum atrocitatem eâ quâ par est, indignatione contemplabimur, Tiberii alterius aut Neronis scelera legere videbimur.
Quod si de domestica rerum administratione nihil quod quereremur, haberemus, bellorum à Carolo gestorum et fœderum ictorum tanta est ignominia, quantam vix Joannes noster suscepit cum a Pontifice Romano coronam precario acciperet. Misso primum contra Belgas, a quibus magnificentissimo fuerat hospitio exceptus, exercitu, avaræ et ingratæ mentis justissimas pœnas persolvit. Cum enim res Belgarum superior evasisset, iniquis Carolus est pacis conditionibus acquiescere coactus. Ut bellum gereret, spoliorum cupiditas, si verum amamus, primo regem pepulerat, quam non frustatus est eventus. Quamvis enim ex Belgio Fœderato nihil præter dedecus, reportaret, pecuniam quam in sumptus belli erogandam civium liberalitas dedisset, in rem suam ipse catus convertit. Multa vero delicta, quæ in alio quovis flagitia essent, ut in Carolo leviore nomine notentur, facit præcipuorum ejus facinorum magnitudo; quorum in numero principem locum merito obtinet, quod duo maxima totius imperii robora et firmamenta, Dunquercam et Tingen hosti turpiter prodiderit. Illud autem consilium palmam cœteris præripit, quod inter eum et Ludovicum mercenariis conditionibus convenerat.