Numero etiam variant testes. Quædam Lepidoptera, ut Pontia Brassicæ, item Iulidæ[1632], unico gaudent; pleraque tamen insecta animalia vertebrata hic æmulantur, et testibus instruuntur duobus; in Nepa cinerea et reliquis Hemipteris quatuor vel quinque[1633], in Melolontha vulgari sex[1634], et in Cetonia aurata duodecim[1635], utrinque deteguntur. Interdum ex acinis pluribus compacti videntur, et bacciformes appellari possunt. In Lamia duodecim glandulæ in utroque teste coalitæ inveniuntur[1636], et in Tenebrione Molitore plurimæ[1637].
Quoad figuram, interdum, ut in Pontia Papilionum genere, spherici evadunt[1638]; in Gryllo pyriformes[1639]; in Ape mellifica oblongi[1640]; lineares et longissimi in Procruste coriaceo, in quo decies longitudine corpus superant[1641]; in Nepa cinerea sub-ovati, et singuli filamento longo varie convoluto et contorto terminati[1642].
In larvis etiam hæc organa detegere est. Sic in eruca Pontiæ quatuor testes sunt utrinque, vel potius unicus ex quatuor serie ordinatis, conflatus[1643]. Hi sensim coacervantur donec in sphæricum testem antea descriptum coalescant.
6. Prehensores[1644] sunt organa figura varia quibuscum mas in coitu feminæ anum corripit et comprimit. Quoddam analogum in quibusdam Mammaliis, Avibus, Piscibus, et Reptilibus[1645] invenitur, sed in insectis maxime conspicui. Eorum situs, numerus; et forma, sunt notandi.
Quoad situm—circa foramen per quem prodit penis sub ano plerumque sunt inserti, sed in Conope cornu prehensorium in segmento ventrali antepenultimo deprehenditur[1646]; et in Libellulinis, præter prehensores anales, par est aliud anum spectans, in secundo ventris segmento pone penis ipsius situm[1647]. Prehensorum numerus minime constans: plerumque duo sunt, sed in Cicada, unicus furcatus tantummodo videre est[1648]; in Lepidopteris variis, Conope, Libellulidis, tres anum armant, difformes tamen[1649]; duo paria Culicem signant[1650], Megachilem murariam[1651], et Agrionidas[1652]; in Locustis veris intra abdomen retracta sunt hæc organa; in pupa tamen L. morbillosæ, in nostro musæo asservata, quinque apparent; sex in Formicis De Geerius detexit, sed in cognato genere Myrmica, duo tantum[1653]; quatuor paribus postremo Tipula oleracea instructa est. Prehensorum forma multifarie variat, imò haud raro in specie eadem: interdum enim prehensioni soli hujusmodi instrumenta sunt adaptata, aliis diversæ figuræ compressionem efficientibus; interdum et utroque munere funguntur. In Pontia Brassicæ, in qua par unicum, concavo-convexi sunt, deltoidei, intus setis rigidis fimbriati, et apice dente incurvo armati[1654]; in Acrida varia tenues, simplices, recurvi; in Spilosomate lubricipeda, quæ tribus gaudet, laterales sunt concavo-convexi, ovati, dum intermedius brevior est, triangularis et unguiculo armatus[1655]; in Cordulia ænea, et affinibus, duo superiores sunt lineares et undulati, et inferior unicus profunde bifidus[1656]; in Vanessa Urticæ exteriores duo sunt conchiformes, par autem interius unguiforme[1657]; in Culice superiores longiores conici hirsuti, inferiores breviores et ut in præcedente unguem referunt[1658]; in Tipula oleracea, in qua octuplici prehensore anus armatus, valvulæ omnes figura diversæ—par exterius nempe concavum membranaceum reliquos includens, secundum unguiculatum, tertium subclavatum, et ultimum fere lunatum[1659]; in Megachile muraria, inter alios diversos, unum par literæ T formam habet[1660]; in Bombo forceps analis bivalvis est intus ramosus[1661]; et in Panorpa cheliformis[1662].
7. De semine ipso insectorum paucula sunt notanda. Fluidum est spissum, lacteum, granulis repletum; sub lente punctula numerosa, nigra, oblonga, incurva, in illo deteguntur. Quoad analysin ejus, neque alkalinum neque acidum est, sed quoddam neutrum inter hos intermedium. Ex sanie vel sanguine deoxydato, et durante coitu copiosissime secernitur: in aqua tepida solvitur, et conquassatum fundum petit: spiritu vini rectificato superfuso flocculi quidam formantur[1663].
ii. Genitalia feminea vulva excepta antea tractavi[1664], hæc est tubus subcylindricus, foramine ovali vel lunato ab ano distincto, cum matrice connexus, et per quem semen in coitu transmittitur. In Scorpionibus duplicem esse vulvam affirmatur duobus ovariis connexum[1665].
II. Coitus.—Coitum insectorum tractaturo paucula de lenociniis amatoriis, et aliis ejusmodi, quæ antecedunt, sunt prædicenda. Olfactu mares Phalænarum interdum feminam latentem, uti canis leporem, odorantur[1666]; splendore phosphorico Lampyrides et quorundam aliorum insectorum feminæ maritum ad lectum gramineum prælucent; et huc referri forsan debet plurium cæcus ardor lumina circumvolandi, vel etiam in lumen irruendi; sonus excitat feminas Cicadarum et Gryllinarum[1667], &c. ad amores, et cantu stridulo querelisque amatoriis diem ducit mas cupidus, donec sponsa advolat, et tori foliosi fit haud invita particeps. Sonitu etiam uterque sexus formidati Anobii mutuo sese provocant ad venerem[1668].
In plurimis tamen insectis femina fit modestiæ et pudicitiæ exemplar, et non nisi difficillime et capite averso maris ardori se tradit. In insectorum moribus et œconomia virtutum plurimarum typum quendam et delineationem nobis proposuit Deus O. M., quem imitari nos voluit, interdum jussit[1669]. Sic excitare nos ad laborem indefessum, ad prudentiam item et amorem erga prolem Formicæ dedit[1670]: Api ad devotam sui consecrationem, et omnium facultatum et virium ad reipublicæ emolumentum, ad obsequium quoque verum erga parentes et regem[1671]; atque ita, ut jam dictum est, in re amatoria insectorum feminæ sæpe speciem præ se ferunt pudoris et castitatis, et virginibus verecundiam, virtutum omnium custodem, et sexûs sui ornamentum maxime proprium, moribus suis prædicant. Hujus modestiæ exemplar insigne præbent Libellulinæ. Œstro amoris concitus, mas feminæ collum prehensore anali triphyllo arripit et avolat, illam quasi prædam secum gerens; sponsæ sic electæ, persuadere in animo est ut caudam suam inflecteret, et ad coitum se daret, quod, illa invita, fieri nequit; maris enim genitalia, ut antea dictum est, in basi ventris sita, feminæ vero in extremo ano; hinc, nolente illa, vix fit coitus, et sæpissime longo et vano labore, huc illuc volando virginem protervam frustra solicitat; sed tandem lacessitus aquas petit, quas sponsæ cauda longa, me teste, sæpius flagellat, donec defatigata, et quasi ex frigido calorem concipiens, demum et sensim caudam inflectit, et se reddit amori[1672]. Araneam ferocem, sævam etiam in amoribus, mas caute appropinquat, et, si blanditiis ejus minus propitiam sese ostendat, cito resilit, ne osculorum loco morte donetur: coitu etiam peracto, pede veloci ab uxore se subducit, quæ illum, imo post Veneres, aliàs forsan voraret[1673]. In genere mares feminas antennarum et abdominis motibus et frictione lenocinantur et ad coitum provocant.
Insecta sunt alia, ut Phalænæ, Muscidæ quædam, et Apis mellifica, in quibus inversa est hæc naturæ lex casta; harum enim feminæ marem petunt, vel blanditiis alliciunt ad amores.