Primum Albionem, &c.[86]]. Ni ita dicta fuerit ab Albione Conditore vel Debellatore ejus, quem quidem Albionem Neptuni filium fuisse asserunt[87], certe ratio sit gravis hanc appellationem rejiciendi adesse videtur, cum certum sit ac evictum, totam insularum classem, tempore Aristotelis[88], & verosimiliter jam diu ante ipsum, Britannicarum nomen gessisse. Præterea, si etiam ab albis rupibus a Phœnicibus sic fuerit nuncupata, nil tamen ex eo sequitur, quam quod fuerit nomen impositum, neutiquam genuinum, nisi affirmemus, cum quibusdam aliis[89], Phœnices fuisse primos hanc regionem incolentes, quod, antequam sufficienter fuerit demonstratum, pro evicto assumere nullus potero. Attamen admissa hac opinione, detectis metallifodinis stanno ברת־אנך[90] Barat-anac, id est agrum seu terram stanni & plumbi, eos sine dubio dixisse, idque nomen omnibus circumjacentibus insulis dedisse, cum omnes fere ejusdem naturæ & conditionis sint, tanta gaudet verisimilitudine, ut ulteriori indagine originis nominis Cassiteridis, minime opus videatur. Notum enim est, Græcos ei id nominis dedisse[91], cum eundem, quem præcedens habeat significatum & Κασσίτερον indigitet stannum, uti hoc probabit Plinius[92] & prolixius Bochartus[93]. Phœnices autem, me judice, non fuere primi incolæ, verum tantum mercatores, primi in has partes mercatum proficiscentes, suaque ibi erigentes emporia, (Factories) quemadmodum hodie Europæi in oris maritimis Africæ simile faciunt, sequitur hinc, nomen quodcunque, ejusque generis nomina ab extraneis regioni imposita, longe abesse a genuino a nativis incolis indito, ex istorum lingua nullo modo derivando. Quod in totum destruit speciosas a Cambdene[94], Baxtero[95], & Somnero[96] factas derivationes, licet hucusque receptas maximo cum applausu. Verum errari in his omnibus, dies absque dubio, cum nomen e lingua incolarum vernacula originem trahat, sitque purum putum Britannicum; posito autem me eo acquiescere, non tamen inde sequitur, hæc nomina Britannica a nativis gentibus imposita esse, peregrini potius advenientes, ad quæstiones incolis, aut Gallis datas, responsa accipientes inde ita appellandi occasionem sumsere, cum eorum linguam Phœnices calluisse nullus credendi locus, hincque signis mentem suam explicaverint necesse est. Sic manu significantibus Britanniam, nomenque sciscitantibus, alii eos altas rupes cretaceas intellectas credentes, respondere: Alben, vel Brytin, atque ea ratione e vocabulis Al, Alp, Ben, Pen, Bryd, Pryd, Bryt, Tin, vel Dyn, diversos significatus admittentibus[97], plurimæ aliæ pro diversitate ingeniorum quibus responsa dabantur, oriri potuerunt rerum & regionum appellationes, quæ pro nominibus insulæ habitæ, auctoritate donatæ ad nostra servatæ sunt tempora. non absimili modo Peru, Jucatan, Paria, tres regiones Americæ eminentiores nomina accepere, quod doctissimus Raleius affirmat & asseverat[98], etenim Hispani digitis trans fluvium sitas terras innuentibus, & primæ regionis nomen quærentibus, Indi regessere: Peru, quod forte nomen hujus amnis erat, aut aquam in genere denotabat in lingua his vernacula. Jucatan nec aliud quicquam significat, quam, Quid ais? quid tibi vis? ita enim Hispanis, rogantibus nomen loci, Barbaros (cum non intelligerant) respondisse ferunt, idque responsum Hispanos in nomen loci transtulisse. Tertiam quod attinet regionem, eodem ista modo nomen est sortita. cum Hispani de nomine regionis quærerent, manu montes excelsos monstrantes, quidam incolarum Paria respondit, quo vocabulo Rupes, Montesque innuuntur, ut alia ejusdem farinæ exempla præteream, quorum mentionem præclarus hic auctor injicit[99], & quæ omnia ad nostrum scopum æque inservire possent. Corrupta insuper genuini nominis pronuntiatio, illud ita alterare potest, ut etymologiam omnino nullam admittat. Exempla nobis sint, ea quæ nosmet ipsi civitatibus: Corunnæ, Setubal, & Portui Liburno, tribuimus nomina, barbare eas vocantes: the Groin, Saint Ubes, Leghorn. Quot quæso! in linguis peregrinis voces audimus, quas ne imitari quidem, nedum accurate scribere possumus? Omiserunt ista veteres aut mutarunt nomina. Patet hoc ex hisce a Mela dictis: “Cantabrorum aliquot populi amnesque sunt, sed quorum nomina nostro ore concipi nequeunt.”[100]. Nomina Britanniæ igitur a peregrinis ortum trahunt, unde genuinum nomen gentis a Regina Bonduica indicatum, inter deperdita facile numerari posset. Sic ab Oceano Atlantico, vel Hyperboreo, in quo sita est Britannia[101], ATLANTIA, & HYPERBOREA vocata; THULE, cum sit inter insulas notas ultima[102] ; nomen vero ROMANÆ, Romanum plane est. Denique error est apud Spedium[103], Somnerum[104], aliosque quod assertum, quod vocabulo gentis suæ ita vocari dicunt regionem, implicet Britannicum esse nomen, nil aliud indigitat, quam insulam sic a nomine incolarum vocatam, quod ex citationibus ex classicis auctoribus desumtis sat superque demonstrari potest[105]. Hac ratione incidimus in eam ab initio quæ subiit mentem, cogitationem, scilicet, an insula Britannia aut Albion ab incolis fuerit dicta? si unquam insula, Britannia, aut Albion ab indigenis dicta est, primo ejus Conditori, vel Subjugatori nomen debet, & in his acquiesco. Reliquæ inde, a capite omnium, appellationes suas habebunt.
Brittaniam, &c.] Modus scribendi nominis apud Græcos aut Βρεττανία[106], Βρεταννία[107], ἡ Βρετανική[108], vel Πρεταννία, Πρετανία[109], Πρετανὶς[110], Βρεττανίδες νήσοι[111], Ἀλβίων[112], Ἀλουίων[113], & Ἀλουβίων[114], in optimis Latinorum scriptoribus etiam Nummis BRITANNIA & ALBION habetur, in aliis ævi inferioris Britania[115], in Pausania[116], Beda & Ricardo nostro Brittania; in Ethelwerdo, Willielmo Malmesburiensi, Henrico Huntingdunensi, Rogero Hovedene &c. Brittannia, nec non in saxo urbis Grætz in Stiria.
Præf. Equit. Al. Brittannicæ[117]
Incolæ aut Βρεττανοί[118], vel Βρετανοί[119], Britanni, Brittani[120], Britones[121], vel Brittones[122] semper scribuntur; etiam ab ipsis gentis hujus scriptoribus: Ynis Prydæn, Ynis Prydein, Ynis Prydain, Ynis Bryden, Ynis Brydain, Ynis Breatin, &c. Brith, plur. Brithion & Brython, &c.
Vocarentur omnes, &c.] Catullus, ni fallor, primus Romanorum est qui BRITANNIAS in plurali numero habet, in Cæsarem epig. 30.
Hunc Galliæ timent, timent Britanniæ.
Et iterum de Acme & Septimius epigr. 46.
Unam Septimius misellus Acmen
Mavult, quam Syrias, Britanniasque.
Post ipsum Plinius[123] insulas Britannicas sequenti ordine enumerat: Britannia & Hibernia, XL Orcades, VII Acmodæ, XXX Hebudes, item Mona, Monapia, Ricina, Vectis, quam errans versus occidentem sitam affirmet, [quamvis sint, qui eam insulam ab hac distinctam faciunt, eam scilicet quam Ptolemæus Ocetin vocat.] Limnus, Andros, Siambis, Axantos, deinde Glessariæ, quas Electrides Græci recentiores appellavere, nec non & Thule, Mictis, Scandia, Dumna, Bergos & Nerigon. Johannes Chrysostomus in diversis locis de insulis in plurali numero loquitur, nominans eas Βρεττανικας νήσους[124].