Sobre la inscripción del C. I. L., II, n. 1.085.—Wilmans. n. 1.280 (de Ilija, Alcalá del Rio). L. Cominio Vipsanio Salutari... proc(urator)... prov(inciae) Baet(icae)... Irenaeus Aug(usti) n(vitor) ver(na), disp(ensator) portus Ilipensis, vid. Hirschfeld, p. 142, según el cual era verosímilmente el funcionario encargado de recaudar los derechos de aduana de aquel puerto, y Cagnat, p. 70, n. 1, lo cree cajero de L. Cominio Vipsanio Salutaris, empleado verosímilmente en la administración de las minas de Sierra Morena.

[430] Hirschfeld, I p. 181. España parece haber formado para esto un distrito con otras provincias, como lo demuestra la inscripción del C. I. L., III, n. 249.—Wilmans, n. 1.290, dedicada á L. Didio Marino... proc(uratori) fam(iliae) glad(intoriae) per Gallias, Bret(aniam), Hispanias, German(ias) et Rhaetiam... «Estos procuradores tenían la inspección sobre los juegos que se verificaban en su distrito... Un liberto imperial es designado en una inscripción de Barcelona (C. I. L., II, 4.519) como tabularius ludi Gallici et Hispanici; parece, según esto, haber habido un ludus común á Italia y España,» es decir, una escuela de gladiadores.

[431] Hirschfeld, Römische Verwaltungsgeschichte, I, p. 193, comentando la inscripción del C. I. L., III, n. 536, relativa á un liberto imperial proc(urator) domini n(ostri) M. Aur(eli) Severi Alexandri... rat(ionis) purpurarum, sostiene que las fábricas de este género, mencionadas en la Notitia dignitatum, eran fundación de Alejandro Severo.

[432] Notitia dignit... ed. Seeck, XI, 3 y 71, (p. 148 y 151): Sub dispositione viri illustris comites sacrarum largitionum... procurator bafii Insularum Balearum in Hispania.

Una Constitución inserta en el Cod. Just., II, 7, 14, estableció que los privatae vel linteariae vestis magistri, thesaurorum praeposito, vei Bapheorum ac textrinorum procuratores, non ante ad rem sacri aerarii procurandam permittantur accedere, quam satisdationibus dignis eorum administratio roboretur.

[433] Cic. De republ., III, 9.

[434] «Gallis omnibus et Hispanis et Britannis hisce permisit, ut vites haberent vinumque conficerent. Hist. Aug. Prob. 18. Cf. Aurel., Vict., Epit. 37

[435] Marquardt, Römische Privatalterthümer, 2.ª ed., Leipzig, 1880, p. 431.

[436] Marquardt, p. 437.

[437] La curiosa inscripción siguiente acredita que los Romanos se esforzaron por aclimatar en España las vides Falernas, creando al efecto un funcionario especialmente encargado de este servicio. C. I. L., II, n. 2.029.—Wilmans, n. 1.279 (Cerro de León): P. Magnio Q. f. Quir(ina) Rufo Magoniano, tr(ibuno) mil(itum) IIII proc(uratori) Aug(usti) XX her(editatium) per Hisp(aniam) Baet(icam) et Lusitan(iam), item proc(uratori) Aug(usti) per Baet(icam) ad Fal(ernas) veget(andas), item proc(uratori) Aug(usti) prov(inciae) Baet(icae) ad ducen(a), Acili(a) Plec(usa) amico optima et bene de provincia semper merito d. d.