«Pulsa itaque quum Persarum acies paullatim cederet, matres et uxores eorum obviam occurrunt; orant in praelium revertantur. Cunctantibus, sublata veste, obscoena corporis ostendunt, rogantes «num in uteros matrum vel uxorum velint refugere». Hac repressi castigatione, proelium redeunt: et facta impressione, quos fugiebant, fugere compellunt» (Just., Hist., I, 6).

[103] Vid. mis observaciones preliminares sobre esta comedia en el tomo VI de la edición académica de Lope de Vega.

[104] Gesta Romanorum, ed. de Hermann Oesterley (Berlín, 1872), pp. 399-409 (De mirabili divina dispensatione et ortu beati Gregorii Papae), y las versiones que cita el mismo Oesterley, p. 725.

[105] Le Violier des histoires romaines. Ancienne traduction françoise des «Gesta Romanorum». Nouvelle édition, revue et annotée par M. G. Brunet (Paris, 1858), pp. 197-198.

[106] «En tiempo deste dicho rey Don Ramiro hera abad de Montemayor un noble omne e grand fidalgo e de buena vida, que avia nombre don Johan. Yendo un dia á maitines la noche de Navidad, falló un niño que yacía á la puerta de la iglesia echado; este niño era fijo de dos hermanos, fecho en grand peccado. Como el abad lo vió, ovo dél grand piedad; tomólo en sus braços e metiólo en la iglesia é fízolo bautizar e púsole nonbre Garçia. Criolo muy viçiosamente, atanto e más que si fuera su fijo».

Así Diego Rodríguez de Almela, en su Compendio Historial, que es el primer texto que consigna esta novela.

Vid. La leyenda del abad Don Juan de Montemayor, publicada por R. Menéndez Pidal. Dresden, 1903 (t. II de la Gesellschaft für romanische literatur), p. 5.

[107] Cf. en el Gesta Romanorum, ed. de Oesterley, pp. 510-532, y la lista de paradigmas, p. 737. El Apolonio no formaba parte del primitivo texto del Gesta. Era una novela aislada: De tribulatione temporali, quae in gaudium sempiternum postremo conmutabitur.

[108] Por D. Pedro José Pidal en la Revista de Madrid, 1844.

[109] En su tesis tantas veces citada acerca de Boccaccio, pp. 84, 152, 163.