Le tableau suivant indique, d’après Beltran, la première personne de chaque temps simple ou composé de l’indicatif et du subjonctif; la troisième du prétérit défini, la seconde et la troisième de l’impératif.

Première conjugaison.Deuxième conjugaison.
Indicatif présent.nacal in cah.ten cambezic.
Imparfait.nacal in cah cuchi.ten cambezic-cuchi.
1ʳᵉ pers. Prétérit.nac-en.in cambezah.
3ᵉ — —nac-i.u cambezah.
Plus-que-parfait.nac-en ili cuchi.in cambezah ili-cuchi.
Futur simple.bin nacac-en.bin in cambez.
Futur composé.nac-en ili cochom.in cambezah ili-cochom.
2ᵉ pers. sing. Impér.nac-en.cambez.
3ᵉ — —nacac.u cambez.
Subjonctif présent.ten nacac-en.ten in cambez.
Imparfait.hi nacac-en.hihuil in cambez.
Prétérit.hihuil nacac-en cuchi.hihuil in cambez cuchi.
Plus-que-parfait.hi nacac-en ili cuchi.hihuil in cambezili cuchi.
Futur.hi nacac-en ili cochom.hihuil in cambez cochom.
Infinitif.nacal, se lever.cambez, instruire.
Troisième conjugaison.Quatrième conjugaison.
Indicatif présent.ten tzicic.ten yacuntic.
Imparfait.ten tzicic-cuchi.ten yacuntic-cuchi.
1ʳᵉ pers. sing. Prét.in tzicah.in yacuntah.
3ᵉ — —u tzicah.u yacuntah.
Plus-que-parfait.in tzicah ili-cuchi.in yacuntah ili-cuchi.
Futur simple.bin in tzice.bin in yacunte.
Futur composé.in tzicah ili-cochom.in yacuntah ili-cochom.
2ᵉ pers. sing. Impér.tzice.yacunte.
3ᵉ — —u tzice.u yacunte.
Subjonctif présent.ten in tzice.ten in yacunte.
Imparfait.hihuil in tzice.hihuil in yacunte.
Prétérit.hihuil in tzice cuchi.hihuil in yacunte cuchi.
Plus-que-parfait.hihuil in tzice ili cuchi.hihuil in yacunte ili cuchi.
Futur.hihuil in tzice cochom.hihuil in yacunte cochom.
Infinitif.tzice, obéir.yacunte, aimer.

DU VERBE MODERNE.

Avant de continuer l’examen de la grammaire de Beltran, nous ajouterons ici, pour l’instruction du lecteur, les verbes auxiliaires yantál, avoir, et laytál, être, dont Gallatin ne parle pas, et que nous donnerons en entier d’après la grammaire moderne de Ruz: nous y joindrons ensuite un verbe actif conjugué d’après le même. Un simple coup d’œil sur ce tableau suffira ainsi pour juger de l’ensemble de la conjugaison maya et des modifications qu’un siècle d’intervalle a pu apporter à cette langue.

TABLE TROISIÈME.

INDICATIF PRÉSENT.

IMPARFAIT.

PRÉTÉRIT DÉFINI.