VĂLENS, entis, gen. omn. Fort, vigoureux, robuste. Syn. Robustus, fortis, firmus, validus, potens; sanus. )( Imbecillus. Usus: 1. Robustus, valens, audax satelles. Olim ita firma et valens hæc civitas. Valens dialecticus. 2. Sanus, bien portant. Malo te sero valentem, quam semper imbecillum videre. Cf. [Robustus], [Potens].
VĂLĔO, es, ui, ĭtum, ere, n. Pouvoir, valoir, avoir de l’influence; être fort, vigoureux. Syn. Possum, polleo, potens sum, momentum affero; vim, vires, auctoritatem, pondus, momentum habeo; aliquo loco vel numero sum apud aliquem; sanus sum, belle habeo. Adv. Augustius, belle, minus, bene, etiam atque etiam in posterum, parum, maxime, melius, multum, non minimum, omnino, optime, deterius, plane, plurimum, perinde, proprie, recte. Phras. 1. Multum valet apud omnes, il a une grande influence sur tout le monde. Largiter apud omnes potest; nomen ejus apud omnes est amplissimum plurimumque potest; plurimum momenti habet ejus auctoritas; magna est ejus vis, gravissima auctoritas apud populum; magno apud omnes loco est; locum tenet, obtinet non vulgarem; quo loco, quo numero illum habeant omnes, haud facile dixero. Cf. [Gratia], [Locus]. 2. Parum vales in curia, votre autorité a peu de poids dans le sénat. Obsolevit tua auctoritas; vacillat, jacet, friget, cecidit tua auctoritas; auctoritatem tuam æmuli infregerunt, exterminarunt; nullius est momenti, nullius ponderis, quod tibi videtur; nulla aut tenui est auctoritate, nullus es; vanum est auxilium tuum; nullo apud senatum loco es; nullo in numero haberis. Usus: 1. Opibus, armis, potentia, pecunia, gratia, auctoritate, ingenio permultum valet. Hoc ad beate vivendum permultum valet. Metus ad omnes valuit. Ignarus quid virtus valeret. Sulpicius plus quam ego apud te valere videtur. 2. Recte habeo, belle habeo, meliuscule mihi est, recte mihi est, rectissime sunt apud me omnia, secunda valetudine utor, être bien portant, être en santé, en bonne santé. Si vales, bene est: ego quidem valeo. 3. Salutantis supremum, adieu, porte-toi bien. Valete desideria mea, valete. Vale, mi Tiro, vale, vale et salve. 4. Respuentis aliquid, loin de moi! nargue de! foin de! Tribuni isti, si nulla patriæ caritate tenentur, valeant cum suis illis legibus. Si talis est DEUS ut nulla hominum caritate teneatur, valeat, si DIEU est tel qu’il n’ait aucune affection pour les hommes, je n’en veux point, je le renie. Cf. [Possum].
VĂLĒTŪDO, ĭnis, f. État de santé, santé bonne ou mauvaise. Syn. Sanitas. Phras. 1. Studeamus sane virtuti, sed valetudinem ne negligamus, sans doute, appliquons-nous à la vertu, mais ne négligeons pas notre santé. Sequamur virtutem, sed valetudinem quoque non in postremis habeamus, ponamus; valetudinis cum virtute ducenda est ratio. Plurimum virtuti, aliquid tamen valetudini tribuatur; spectanda virtus est, cum ea tamen valetudo ne abjiciatur. Excubare virtutis in studio præclarum est, indormire tamen valetudini minime debemus. Excolatur animus virtutibus, non nihil tamen corpori serviatur. Virtuti quidem inprimis, deinde etiam valetudini dare operam debemus. Virtuti primum, tum valetudini nostrum quilibet serviat, consulat pareat, aliquid indulgeat oportet. Virtutis primam, alteram valetudinis curandæ habeamus rationem oportet. 2. Valetudine sum bona, j’ai une bonne santé. Valeo recte, commode, belle valeo; valetudine utor bona. Bene, satis belle, satis commode, recte me habeo, recte mihi est; mihi est, ut volo; viribus utor bonis; roboris, virium, valetudinis habeo satis. Cf. [Sanus], [Incolumis]. 3. Valetudine sum infirma, j’ai une mauvaise santé. Valetudine utor parum, minime, haud satis, nequaquam firma, paulo infirmiore, imbecilla, non optima, satis affecta, incommoda, vitiosa. Minus belle valeo; viribus parum firmis sum; vires mihi sunt parum validæ; valetudinis, firmitudinis, virium, roboris minus est; virium imbecillitate laboro. Cf. [Morbus]. 4. Assidua litterarum tractatio valetudinem lædit, une étude trop assidue nuit à la santé. Assiduo studiorum labore valetudo atteritur, infirmatur; incommodo afficitur; damnum facit. Studiorum laborem continuare diutius sine valetudinis damno non licet. Valetudinis cum detrimento fit, quoties litterarum studium pertinacius urgetur. Tenuitas virium continentem studiorum laborem non fert, sustinere non potest. Succumbat necesse est valetudo assiduæ litterarum exercitationi. Ferenda non est continenti studiorum labori virium hæc imbecillitas. 5. Valetudinem paulatim recipio, je recouvre peu à peu mes forces. Amissam valetudinem paulatim recupero, confirmo; ex afflicta valetudine paulatim emergo; languore et valetudine sensim levor; melius mihi est; meliuscule mihi est; melius mihi fit in dies; corpus vigorem recuperat; vires corporis recipio; vis morbi laxatur; salubritatem toto corpore percipio. Cf. [Convalesco]. Usus: Uti valetudine bona, commoda, tenui, infirma, imbecilla; gravi, ægra, perdita. Multum me impedit valetudinis perturbatio, gravitas, infirmitas, imbecillitas. Valetudine a negotiis impedior. Valetudinem amittere, sustentare, confirmare. Cf. [Vires].
VĂLĬDĒ, Fortement, puissamment. Syn. Enixe, summopere. Usus: Validissime ei faveo.
VĂLĬDUS, a, um, Fort, robuste, vigoureux; puissant, énergique. Syn. Valens. Usus: Cupio te quamprimum validum videre.
VALLĀRIS, e, gen. com. De rempart, de retranchement. Usus: Muralibus vallaribusque insignes coronis, couronne décernée à celui qui est entré le premier dans les retranchements ennemis.
VALLIS, is, f. Vallée. Usus: Perpetua vallis jacet. Perpetua valle submittitur regio.
VALLO, as, avi, atum, are, a. Entourer de retranchements, de remparts, fortifier; préserver, garantir, protéger. Syn. Stipo, munio. Usus: Portus et suis operibus, et natura regionis vallatus. Hæc omnia quasi sepimento quodam amicitiæ vallanda sunt. Legationis jus, hominum præsidio et divino jure vallatum.
VALLUM, i, n. Retranchement, rempart. Syn. Propugnaculum, munitio castrorum. Usus: Hostibus vallum obducere, objicere. Castra vallo ac fossa munire, cingere, circumdare. Fossa et vallo septum tenere aliquem. Cf. [Munio].
VALLUS, i, m. Pieu, palissade. Syn. Firmior palus.