CASTUS, a, um, Pur, vertueux, chaste, pieux. Syn. Purus, integer, incorruptus. Adv. Maxime. Phras. Corpore et animo integerrimus; insigni castimonia; summa castimonia et integritate; a voluptatum illecebris alienus, expers labis; immunis a fœda libidinis contagione; castimoniæ laude insignis; spectata integritate ac continentia; incorruptis castissimisque moribus; pudore septus. Usus: Pompeius vir integer, castus, gravis. Casta domus. Vir castus a cruore civili. Cf. [Purus], [Integer], [Verecundus], [Pudicus].
CĀSŬS, ūs, m. Hasard, accident. Syn. Fortuna, eventus, sors. Epith. Acerbissimus, cæcus, calamitosus atque funestus, multis innocentibus communis, incertus, dissimilis, dubius, fatalis vel gloriosus, gravis et miserabilis, repentinus, improvisus incredibilis ac pene divinus, infestus, iniquissimus, mediocris, mirificus, fatalis, nec opinatus, pessimus, tristior, voluntarius, ultimus. Casus adversi, alieni, ancipites incertique dicendi, varii, barbari, bellici, conjunctiores reip., conversi, dubii, gladiatorii, graves civitatis, gravissimi, horribiles miserique, humani, innumerabiles, multi, novi, plures, rariores, similes exitu, tanti tamque præcipites, tetri, tristes. Phras. Casu accidit, il arriva par hasard. Forte evenit, ut etc. Repentina aliqua voluntate, ac fortuito; non consulto, sed casu in hoc iter incidi. Casus me in hoc negotium induxit. Forte fortuna factum est. Peropportune te mihi fortuna obtulit, qui me adjuvares. Casus hæc invexit. Forte ita casus tulit. Temere ac fortuito incidi in rem. Casus gubernabat consilium meum. Cf. [Accidit], [Fortuna]. Usus: 1. Casus incidit mirificus, il arriva un prodige étonnant. Casus intervenit. Multa is casu potius et felicitate, quam virtute et consilio gessit. Varii sunt rerum humanarum casus. 2. Infortunium, malheur, accident. Meum illum casum gravissimum tecta ipsa urbis lugebant. Aliorum opibus casus meos sustento. 3. Ruina, ruine. Eo ictu me ad casum dedit. Cf. [Fortuna].
Casus conscientiæ, Cas de conscience. Phras. (Docere casus conscientiæ. Vulg.) Explicare quæstiones de moribus ad christianam vitam conscientiamque moderandam; tradere officia hominis christiani; res ad officium christianum pertinentes exponere; doctrinam de officio christiani hominis tradere; explicare controversias, quæ ad conscientiam pertinent, quæ docentur de finibus bonorum ac malorum in re christiana. Controversias, quæ ad forum interius pertinent, tractare.
CĂTĂCHRĒSIS, is, f. Catachrèse. (fig. de rhét.) Syn. Abusio verbi.
CĂTĂDŪPA, ōrum, n. pl. Catadupes, une des cataractes du Nil. Syn. Loca, ubi se Nilus ingenti sonitu præcipitat.
CĂTĂPULTA, æ, f. Catapulte, machine de guerre à lancer des traits. * Syn. Machina bellica, qua jaculum aut saxum longius torquetur. Usus: Catapultas, balistas, tormentaque alia oppugnandæ urbi comparata devehunt.
CĂTĂRACTA, æ, f. Herse de bois ou de fer qui défend l’entrée d’une place de guerre. * Syn. Fores pendulæ e ligno ferroque, quæ demitti, ac attolli possunt. Usus: Dejecta cataracta porta clausa erat.
CĀTE, Habilement, adroitement. Syn. Astute.
Catechismus, i, m. Catéchisme. Phras. Catechismum tradere, enseigner le catéchisme. Christianis præceptis pueritiam imbuere, expolire, excolere; christianæ disciplinæ elementa, fidei christianæ præceptiones, dogmata; initia legis christianæ pueris exponere; doctrina christiana, christianis rudimentis, lege christiana imbuere, erudire rudem ætatulam; fidei nostræ mysteriis, christiana institutione populum formare; christianæ doctrinæ rudimentis instituere pueros. Instituere pueritiam christianis præceptionibus. Prima sanctioris doctrinæ rudimenta tradere, fidei nostræ præceptionibus pueritiam formare.
Catechumenus, i, m. Catéchumène. Syn. Sacri lavacri candidatus; primæ christianæ disciplinæ auditor, discipulus, alumnus; qui rudimentis doctrinæ sacræ, quæ salutari lavacro præmitti solet, imbuitur.