CONSERVĀTOR, ōris, m. Conservateur, sauveur. Syn. Servator, custos. Usus: Custos, et conservator urbis et patriæ. Cf. [Custos].
CONSERVĀTRIX, īcis, f. Celle qui conserve. Usus: Omnis natura est conservatrix sui, toute nature veille à sa conservation.
CONSERVO, as, avi, atum, are, a. Conserver; observer, respecter. Syn. Custodio, tueor, servo, tutor, retineo, foveo, teneo. Adv. Benigne, comiter majestatem, constanter, facilius antiquitatem, proinde, diligenter studia, sanctissime, saltem incolumes cives, studiosissime aliquem, usquequaque religionem, maxime genus et nomen conservandum. Phras. 1. Rem mihi a parente traditam conservare satis est, c’est assez pour moi de conserver la fortune que m’a léguée mon père. Incolumem tueri; non imminuere satis est; nullam patrimonii partem amittere satis habeo; nihil de patrimonio detrahere, id vero satis est. De augendo patrimonio nihil laboro, nihil cogito, curo; curam nullam suscipio; nulla me cura tenet, nulla sollicitat, exercet cura; patrimonio contentus sum. 2. Arduum est, conservare auctoritatem, il est difficile de garder l’autorité. Tueri ac sustinere auctoritatem; exspectationem de se concitatam alere ac fovere; continere honorifica de se hominum judicia; æquabili rerum gestarum gloria, virtutis existimatione, auctoritate florere; cavere, ne quid detrimenti accipiat; ne quid jacturæ faciat; ne quam jacturam subeat; ne quod discrimen incurrat; subeat collecta diu hominum opinio et existimatio; ne collecta apud homines gratia momento effundatur. Usus: Ego hoc imperii domicilium, sartum tectum conservavi. Velim, tuam pristinam in me voluntatem, morem tuum conserves. Tuorum meritorum memoriam conservabo. Novissimos hos arborum fœtus conserva, conde, ac in hiemem repone. Cf. [Servo].
CONSERVUS, i, m. Compagnon d’esclavage. Syn. Eidem domino cum alio serviens.
CONSESSOR, ōris, m. Assesseur, celui qui siège avec un autre juge. Syn. Assessor, qui alteri assidet. Usus: Consessores convivæ. Consessores judices. Consessor et collusor.
CONSESSŬS, ūs, m. Réunion, assemblée. Syn. Homines in eodem loco considentes. Epith. Frequens theatri, magnus, maximus, turpior. Usus: In conspectu consessuque senatorum frequentissimo.
CONSĪDĔRANTĬA, æ, f. Attention, réflexion. Syn. Circumspectio. Usus: Tuam hac in re considerantiam laudo. Cf. [Providentia].
CONSĪDĔRĀTĒ, Avec réflexion, prudemment. Syn. Cogitate, consulto, meditate, prudenter, judicio. Usus: Cum ira nihil fieri recte, nihil considerate potest. Consideratius consuluisses.
CONSĪDĔRĀTĬO, ōnis, f. Examen attentif, prudence. Syn. Circumspectio, animadversio. Epith. Accurata. Usus: Est enim animorum ingeniorumque naturale quasi pabulum, consideratio et contemplatio naturæ. Ex circumspectione et accurata consideratione. Cf. [Prudentia], [Meditatio].
CONSĪDĔRO, as, avi, atum, are, a. Regarder avec soin, examiner. Syn. Reputo, cogito, commentor, circumspicio, specto, existimo, contemplor, intueor, attendo, expendo, pondero, ante oculos pono, propono; ratione animoque lustro, animo et cogitatione complector; animum ad rem refero; mente circumspicio; animo intueor; animo complector; rationem habeo. Adv. Breviter, communiter, coram, diu, diutius, etiam atque etiam, diligenter, expeditius, facilius rationem ac viam, magnopere, mediocriter, otiose, optime, valde, vehementer, vere, bene. Phras. 1. Considerare rem studiosius, examiner une chose avec plus de soin. Acie mentis dispicere; in omnem partem considerationem intendere; omni ingenii vi contemplari, inquirere; animo lustrare; omni cogitatione pertractare; percontari se ipsum; circumspicere res omnes, rationesque subducere; totam causam quam maxime intentis oculis contemplari; omnia amplecti consilio; animo ac mente circumspicere; in animo secum versare, agitare; rem secum reputare; rationes omnes secum deputare. 2. Considera, quæso, tantisper periculi magnitudinem, considérez un peu, je vous prie, la grandeur du péril. Refer, obsecro, tantisper ad animum; mentem intende tuam; mentis aciem, animum intende ad periculi magnitudinem; considera cum animo tuo; ante oculos statue, constitue; etiam atque etiam cogita, quæ sit periculi magnitudo; defige, quæso, in hoc mentem, ac cogitationem, ut, quantum discriminis subeundum sit, cognoscas; spectet hoc animus tuus, inque una hac cogitatione defixus sit; subeat animum; succurrat animo periculi magnitudo; perpende, quæso, periculi magnitudinem, et justa æstimatione metire; animum, quæso, et mentem adhibe; animum adverte; cogitationem hominis sobrii paulisper suscipe, quoque in periculo sis, etiam atque etiam vide. 3. Considera frequenter æternæ vitæ gaudia, pensez souvent aux joies de la vie éternelle. Illa animum frequenter cogitatione occupa; illa mentem subeat cogitatio; animo obversetur; tibi proposita sit cogitatio; quæ beata immortalitatis sint gaudia. Veniat in mentem sæpe; animo altissime infigatur, inscribatur, inhæreat cœlestium gaudiorum consideratio; tempus frequenter pone in acerrima et attentissima cœlestium præmiorum contemplatione; ad hoc animum adjice; huc cogitationes converte; in hac una re cogitationes omnes consume; illa te teneat cogitatio, ut, quæ virtutis in cœlo sint præmia, animo percipias. Usus: Age nunc, animum refer sic ad veritatem, et considera. Velim, cum Pompeio de eo facto consideres. Mihi vivendi ratio confiderata atque provisa est. Hoc lenti et confiderati judicis est. Utitur considerata tarditate. Cf. [Meditor], [Commentor], [Cogito], [Perpendo].