CRŎTĂLUM, i, n. Crotales, sorte de castagnettes. Syn. Instrumentum musicum e laminis quibusdam æreis. Usus: Nec collegæ tui crotala et cymbala fugi.
CRŪCĬĀMENTUM, i, n. Tourment, souffrance. Syn. Cruciatus. Epith. Gravia morborum. Usus: Cruciamenta morborum interdum sunt graviora, quam tormenta carnificum.
CRŬCĬĀTŪS, ūs, m. Tourment, torture, supplice. Syn. Cruciamentum, tormentum, pœna, supplicium. Epith. Acerbissimus, mœstus, magnus, malus, summus, miseri, tetri. Usus: Magno animi cruciatu vitam agere, passer sa vie dans des chagrins perpétuels. Is se vel in cruciatum dari cupit. Cruciatu afficere aliquem. Confectus cruciatu summorum dolorum. Cui morbus tetros cruciatus ciet. Summo cruciatu supplicioque perii. Cf. [Dolor], [Affligo].
CRŬCĬO, as, avi, atum, are, a. Tourmenter, torturer. Syn. Cruciatu afficio, conficio, afflicto, torqueo, premo, exanimo, excrucio, vexo; angoribus, suppliciis, majori malo macto. Adv. Diu, impune. Phras. 1. Criminis insontem acerbe cruciavit, il a cruellement torturé un innocent. Insonti barbara feritate tormenta admovit; omnia exempla cruciatus in insontem edidit; crudelitate naturæ asperius fecit aliquid insonti; in summum cruciatum dedit hominem insontem; omnibus cruciatibus affecit, per ultimos cruciatus hominem insontem laceravit, excarnificavit. 2. Ea res me vehementer cruciat, cette affaire me tourmente beaucoup. Res me urit vehementer et sollicitat; animum discruciat, exercet; angor animo, intimis sensibus; eam ob rem gravis mihi sollicitudo incumbit; acerba me sollicitudo incessit; maximam sollicitudinem sustineo; summam acerbitatem, ægritudinem, molestiam capio, sustineo; in acerba sollicitudine, in magno angore sum; magna premor, opprimor sollicitudine; magna cura ac sollicitudo animo insidet, animum occupat, torquet, exagitat; gravi conturbor, æstuo sollicitudine; suspenso et sollicito sum animo; ægritudine prope contabesco; curis pene conficior ac consumor. Cf. [Ango], [Angor], [Cura], [Sollicitus]. Usus: Fame et vigiliis cruciatur. Tuæ te ærumnæ premunt ac cruciant. Dies noctesque tuæ te sollicitudines torquent ac cruciant. Dies noctesque cruciaris et consumeris. Cf. [Vexo], [Torqueo].
CRŪDĒLIS, e, gen. com. Dur, cruel, inhumain. Syn. Durus, inhumanus, ferreus, ferus, teter, immanis, importunus, omnis humanitatis expers, natura asper, singulari immanitate et crudelitate barbarus; barbarus atque immanis, inexorabilis, omni diritate atque immanitate deterrimus, immemor humanitatis, immansuetus, qui maxima asperitate et immanitate naturæ est. )( Clemens, misericors. Phras. 1. Homo crudelis est, cet homme est cruel. Ingenio sane est crudeli, quali nulla in barbaria quisquam tyrannus fuit; ejus immani et fœda crudelitate omnis Barbaria superata est; homo omni diritate deterrimus; cui volupe sit fœdum in modum lacerare miseros; omnia exempla cruciatus edere; omni sævitie, atrocitate plebem opprimere; optimum quemque per cruciatum necare, cum cruciatu interficere; omnibus tormentis excruciatos, omnibus cruciatibus affectos, laceratos interficere, necare; crudelitate utitur maxima; multa superbe, multa crudeliter facit; credas, feræ rabiem occupasse hominis animum, ita in quosvis sævus est et immanis; immanitate et crudelitate præditus est; crudelitatem vultu aspectuque horribili præ se fert; immanitate barbarus, sanguinarius, atrox, truculentus est; omnem humanitatem exuit; cum immanissimis feris crudelitate comparandus est; ab omni humanitate remotus, derelictus. Homo atrocis ingenii, animi trucis ac implacabilis; omnes mortales crudelitate vincit; cujus immanitas brutorum animantium ferocitatem non modo adæquat, verum etiam (horreo verba tam horrida) superat; est barbarie omni crudelior, expers omnis pietatis ac humanitatis; ea est morum, non asperitate, (levi enim illi vitium istud est) sed feritate, quam ne immanissimæ quidem ferarum omnium feræ possint attingere; anhelat imo e pectore crudelitatem; ea est importunitate naturæ, ut ejus crudelitas nulla miserorum calamitate expleri, satiari, saturari possit; ut crudelitatem in omnes promiscue expromat, exerceat, adhibeat; ut necare insontes crudelitate excogitata gaudeat. 2. Severi, non crudeles in liberos esse debent parentes, les parents doivent user de sévérité et non de cruauté envers leurs enfants. Bonum est, imo necesse, pueros in culpam lapsos a parentibus castigari, sed cavendum, ne crudelitati aditum patefaciant. Sicut parentum est, juveniles refrenare liberorum impetus, ita debent illi quoque manus, immo ipsum animum ab omni sævitiæ genere vindicare; sævitiam adversus liberos exercere, crudeliter agere cum filiis nunquam debent. Tanti esse nihil debet, ut crudeles in liberos simus; ut crudeles nos liberi experiantur. Si quid agitur cum filiis, crudelitas absit; nunquam crudelitati locus sit; dedecet parentes, pœnam de liberis sumere exempli parum memoris justæ severitatis; adhibere sævitiam in liberos; acerbe crudeliterque in liberos sævire. Usus: Animus ferus, crudelis, inhumanus. Bellum crudele. Pater in liberos crudelis.
CRŪDĔLĬTAS, ātis, f. Cruauté. Syn. Sævitia, inhumanitas, feritas, acerbitas, atrocitas animi, importunitas, immanitas naturæ, morum acerbitas. )( Clementia. Epith. Arrogans, domestica, gravior, crudelior, immanis et fera, importuna in aliquem, inaudita, incredibilis, inimica, insatiabilis, nefaria, regia, singularis, summa, tanta, teterrima. Usus: Misericordia in speciem crudelitatis labi; crudelitatis odio in crudelitatem ruere, devenir cruel en haine de la cruauté. Iste spumans ex ore scelus, anhelans ex infimo pectore crudelitatem, contorquet brachium. Ejus crudelitas nulla miserorum calamitate expleri, saturari, satiari potest. Crudelitatem in omnes promiscue expromit, adhibet, exercet. Crudelitate excogitata necare insontes gaudet, nec tam gustare civilem sanguinem, quam exsorbere optat.
CRŪDĒLĬTER, Avec dureté; cruellement. Syn. Dure, acerbe; per cruciatum, cum cruciatu, omni cruciatu. )( Dissolute. Usus: Crudeliter animadvertere in aliquem. Crudelissime periit.
CRŪDĬTAS, ātis, f. Indigestion. Syn. Stomachi affectio, cum male concoxit; stomachi redundantia ex ægra confectione ciborum. Usus: Cruditas morbi causa est.
CRŪDUS, a, um, Qui n’est pas mûr, vert. Syn. Immaturus. Usus: 1. Poma ex arboribus cruda avelluntur, matura et cocta decidunt. 2. Cruditate affectus, qui digère mal, qui a l’estomac chargé. Crudior ad prandium venit. Roscius, quia crudior, agere noluit. Cf. [Stomachus].
CRŪENTO, as, avi, atum, are, a. Ensanglanter. Syn. Sanguine imbuo, sanguinem elicio. Adv. Impie. Usus: Nolebam propter me cæde civium cruentari rempublicam. Scelere cruentare secures suas. Cæde nefaria se cruentare.