DĔĂMO, as, avi, atum, are, a. Aimer éperdûment. Syn. Valde amo. Cf. [Amo].
DĔARMO, as, avi, atum, are, a. Désarmer. Syn. Armis exuo. Usus: Dearmatum hostem, exercitum sub jugum misit.
DĔARTŬO, as, avi, atum, are, a. Démembrer. Syn. Quasi per artus concido. Usus: Transl. Deartuare opes, ruiner.
DĒBACCHOR, aris, atus sum, ari, d. S’emporter, se déchaîner avec violence. Syn. Præ ebrietate valde furo. Cf. [Furo].
DĒBELLO, as, avi, atum, are, n. et a. Terminer la guerre (par une victoire); vaincre complètement. Syn. Expugno, victoria bellum finio. Debellare est bello expugnare, pugnando vincere. Usus: Cum Antiocho uno prœlio debellatum est. Cf. [Bellum finio], [Vinco].
DĒBĔO, es, ui, ĭtum, ere, a. Devoir, être tenu à. Syn. Oportet, convenit, opus est, faciendum est, ut, etc. Usus. 1. Juvare nos et maxime debebat, et poterat. 2. Refertur ad æs alienum, devoir, être débiteur. Multos mihi nummos debet. Talenta ducenta debet. 3. Ad res alias, devoir, être forcé à faire telle ou telle chose. Hoc tibi beneficium debeo. Debeo hoc necessitudini nostræ. Reipublicæ studia omnia, meipsum debeo. Summam tibi gratiam debeo. Cf. [Æs alienum], [Debitum].
DĒBĬLIS, e, gen. com. Faible, infirme. Syn. Infirmus, imbecillus, fractus, debilitatus, levis, mancus. )( Firmus. Phras. 1. Intemperantia debilem te fecit, vos excès vous ont affaibli. Vires corporis tibi ademit vitæ ratio minime moderata; vires corporis tibi minuit, diminuit, deminuit, comminuit, infirmavit, debilitavit, abstulit, afflixit tua incontinentia, nequitia, luxus, libido; vita intemperanter, immoderate, incontinenter acta, vita dissolute, nequiter, sine modo, luxuriose traducta ad infirmitatem, ad imbecillitatem, ad tenuitatem corporis te adegit, adduxit; minus te firmum, validum, valentem, robustum, infirmiorem, imbecilliorem reddidit; longa intemperantia paulatim vires tibi carpsit, exhausit; corporis vires labefecit, labefactavit; robur enervavit. 2. Debili est stomacho, il a l’estomac malade. Stomachus illi languet; stomachi vis debilitata est, jacet, stomacho est languente; stomacho laborat; stomachus parum concoquit; ventriculo esse languenti, infirmo, imbecillo; stomachus parum valet; marcescit cibi nondum concocti onere. Cf. [Stomachus]. 3. Debili est valetudine, il a une santé faible. Valetudine utitur infirma, imbecilla; viribus est parum firmis; corpore utitur non satis firmo; valetudine utitur incommoda, tenui, affecta; valetudine est valde imbecilla; magna in eo est virium imbecillitas; fractæ sunt admodum ac imminutæ vires. Usus: Homo animo debilis, et corpore. Debilem præturam gessit. Mancus, membris omnibus captus, ac debilis. Cf. [Valetudo], [Infirmus].
DĒBĬLĬTAS, ātis, f. Débilité, faiblesse, infirmité. Syn. Infirmitas. )( Firmitas, integritas. Usus: Tarditas ingenii, stupor debilitasque linguæ. Hoc agunt, ut a se morbos, debilitates, dolores repellant. Bonum integritas corporis, miseria debilitas. Cf. [Infirmitas].
DĒBĬLĬTĀTĬO, ōnis, f. Affaiblissement. Usus: Debilitatio atque abjectio animi.
DĒBĬLĬTO, as, avi, atum, are, a. Affaiblir. Syn. Infirmo, frango, infringo, debilem facio, minuo, comminuo, exhaurio, nervos incido, corrumpo, enervo, affligo. )( Confirmo. Phras. Debilitamur indies magis, nos forces diminuent de jour en jour. Carpuntur vires, exhauriuntur; fractæ fatiscunt opes viresque; vis senescit, et prope ad nihilum venit; incisis, exsectis, solutis nervis vires paulatim defluunt. Usus: Tribunitios furores debilitare et reprimere. Ea mentio vocem mihi debilitavit, mentem dolore impedivit. Noli me, meam virtutem, spem luctu debilitare. Debilitata virtute, fracto animo. Afflictus, debilitatus, mœrens, dolore exanimatus. Urbs ipsa nervis omnibus exsectis debilitata, et soluta, abjecta metu, muta, fracta malis relinquitur. Cf. [Affligo], [Frango], [Debilis].