DŬPLUS, a, um, Double. Syn. Alterum tantum. Usus: Subire pœnam dupli. Duplo major, et altero tanto major. Duplum et triplum intervallum. Mulcta in duplum ibit, les dommages-intérêts seront doubles.

DŬPONDĬUS, ii, m. Monnaie valant deux as. Syn. Asses duo, libræ æris duæ. Si dupondius tuus ageretur, s’il s’agissait de deux as (de la moindre partie) de ton bien.

DŪRESCO, is, ere, n. Devenir dur, durcir. Syn. Durus fio. Usus: Humor aquilonibus durescit.

DŪRĬTAS, ātis, f. Dureté, rudesse. Syn. Severitas, duritia, acerbitas. )( Lenitas, comitas. Usus: Duritas, severitas, mœstitia orationis. Quanta in hoc duritas, in illo comitas!

DŪRĬTER, Durement. Usus: Verba, duriter translata, métaphores peu naturelles. Durius accipere videris. Nihil dixi durius.

DŪRĬTĬA, æ, et DŪRĬTĬES, ĕi, f. Dureté, rudesse. Syn. Firmitas, asperitas. Epith. Immanis, virilis. Usus: Animi duritia, sicut corporis stupor. Duritia, et patientia virilis. In summa parcimonia et duritia vivere. Cf. [Severitas], [Asperitas].

DŪRO, as, avi, atum, are, n. Durer, patienter; persévérer, subsister. Syn. Maneo, diuturnus sum, stabilis permaneo, persevero. Phras. 1. Tua hæc gloria non diu durabit, votre gloire ne sera pas de longue durée. Perpetua non erit, non stabit, non consistet; vetustatem, ætatem non feret; æterna non erit; ad longinquum tempus non permanebit; non erit diuturna; fluxa nimium est et caduca. 2. Hæc si bella durabunt, actum est de salute patriæ, si les guerres continuent c’en est fait du salut de notre pays. Hæc si bella perpetua, diuturna, fixa erunt; si, quo cœpere cursu, bella procedent; si longius producentur bella; nisi bello finis imponatur; nisi bella ad exitum perducantur, desperata omnis patriæ salus est. 3. Tempestas tota nocte duravit, la tempête a duré toute la nuit. Tempestas totam noctem tenuit, obtinuit; tempestas non nisi inclinata jam nocte posuit, remisit; tempestas non nisi aperiente se die conquievit, appetente die se fregit; a tempestate quies tota nocte non erat. Usus: Sensus moriendi ad exiguum tempus durat. Cf. [Persto], [Persisto], [Persevero], [Diuturnus].

DŪRUS, a, um, Dur; cruel, inhumain. Syn. Transl. Crudelis, asper, inhumanus, incultus, ferreus, horridus, agrestis, vehemens, inexorabilis, implacabilis, importunus, natura asper, inclemens, immitis, animo agresti et duro. )( Mollis. Phras. 1. Homines duris assueti sunt, les hommes sont accoutumés à une vie dure, pénible. Durati usu armorum, invicto ad laborem corpore; in patientia laboris et periculi ferrei prope corporis et animi; a parvulis duritiei et labori student; vitæ cultu sunt aspero; fatigatis humus cubile est; cibus eos, quem occupant, satiat; tempora somni arctiora, quam noctis sunt; multum ab omni luxu abhorrent. 2. Est homo durus, c’est un homme cruel, méchant, sans cœur. Mollitiem dudum animo ejecit omnem; benignitas in eo clausa est; duritiæ se a puero dedit; ut vita, sic oratione durus est et horridus; animo est inexpugnabili; asperi procul dubio animi est, ingenio duro est et inexorabili, quod nulla res frangat, nulla commoveat; durus est et ferreus; duriter omnia inclementerque agit. Cf. [Agrestis], [Asper]. Usus: Durum se et agrestem præbere. Durissima reipublicæ tempora. Verbum durum, insolens. Moribus asper et durus. Dura servitus. Cf. [Inhumanus].

DŪUMVĬRĀTUS, ūs, m. Duumvirat. Usus: Duumviratum gerere.

DŬŪMVĬRI, ōrum, m. p. Les duumvirs. Duumvirum judicium.