EXĂGĬTO, as, avi, atum, are, a. Poursuivre; inquiéter, tourmenter. Syn. Vexo, divexo, insector, jacto, exerceo. Adv. Scite, palam. Usus: 1. Exagitare aliquem. Exulceratus primum plebis sermonibus, dein palam a consulibus exagitatur. 2. Tracto, commemoro, disceptando excutio, débattre, discuter. Ea causa, ea dissensio diu fuit exagitata. Fraudes alicujus et fallacias exagitare. Errorem suum exagitare, commovendo augere. Cf. [Vexo], [Agito].
EXALBESCO, is, bŭi, ere, n. Devenir blanc. Syn. Expallesco, extimesco. Usus: Tremere metu et exalbescere. Exalbesco in principio dicendi; objecta re horribili.
EXĀMEN, ĭnis, n. Essaim. Syn. Apum congregatio. Usus: Examen apum in scenam venit.
Exāmen conscientiæ, Examen de conscience. Syn. Recognitio sui ac erratorum suorum; arcana disquisitio factorum dictorumque; quotidiana perscrutatio intimorum animi recessuum. Phras. Examen conscientiæ facere, faire son examen de conscience. Excutere conscientiam; in semetipsum diligenter inquirere; mente omni alia cogitatione soluta recognoscere delicta sua; recolere errata sua non sine acri doloris morsu; discutere cogitationes, sermones et actiones suas; sua dicta factaque diligentissime recognoscere; seipsum excutere; explorare quotidie latebras conscientiæ, et diurna facta, ad Christianæ legis pietatisque rationem exquirere; quotidiana perscrutatione intimos animorum recessus inspicere; totum diem secum scrutari et excutere; facta dictaque omnia noctu remetiri; cognoscere de moribus suis; quid dixeris, quid egeris, commemorare vesperi; excutere se, et accusatoris primum partiras fungi, deinde judicis; in semetipsum descendere, suæque vitæ rationem a se repetere; dicta, facta, cogitata coram DEO quam diligentissime reputare; seipsum ad calculos vocare; quotidianarum actionum cognitionem exercere.
EXĀMĬNO, as, avi, atum, are, a. Apprécier, juger, examiner. Syn. Perpendo, expendo, pondero, excutio, exquiro. Phras. 1. Examinanda est diligenter hominis doctrina, il faut examiner avec soin la doctrine de cet homme. Momentis suis ponderanda; cognoscenda accurate; cum rationis ac religionis legibus conferenda; revocanda ad rationis ac religionis leges; lente et fastidiose probanda; ad hujus doctrinæ disquisitionem magnam adhiberi attentionem necesse est; omnia ad rationis leges dirigenda, et ad solidæ disciplinæ præcepta sunt æstimanda. 2. Examinare sub finem anni studiososi, examiner les progrès des élèves à la fin de l’année. Quem in litteris progressum fecerint, explorare, perscrutari; periclitari doctrinam; periculum doctrinæ facere; quam studiose didicerint, inspicere, excutere. Usus: Rem suis ponderibus examinare. Rem non populari quadam trutina, sed artificis statera examinare. Cf. [Inquiro], [Tento].
EXĂMUSSIM, Régulièrement, parfaitement. Usus: Hic examussim rem narrat.
EXĂNĬMĀTĬO, ōnis, f. Effroi, épouvante. Epith. Fracta. Usus: Examinatio est metus subsequens, et quasi comes palloris. In perturbationes et exanimationes incidere.
EXĂNĬMIS, e, vel EXĂNĬMUS, a, um, * Mort, inanimé. Usus: Ictu exanimem equo præcipitat.
EXĂNĬMATUS, a, um, Saisi d’effroi, épouvanté. Syn. Consternatus, metu conturbatus. Usus: Exanimatus sum tuis litteris. Exanimatus metu, abjectus, perterritus, mutus; vix vivus relinquebar.
EXĂNĬMO, as, avi, atum, are, a. Effrayer, consterner, faire mourir. Syn. Perturbo, perterrefacio. Usus: Me quidem exanimant et interimunt hæ voces. Tulliæ meæ morbus metu me exanimat. Cf. [Terreo].