EXPLĀNO, as, avi, atum, are, a. Expliquer. Syn. Interpretor, interpretationem vel explanationem facio; interpretatione explico, illustro aut expono, planum et perspicuum facio, explico, aperio, patefacio. Usus: Diligentius, apertius aliquid explanare. Cf. [Explico].
EXPLĔO, es, ēvi, ētum, ere, a. Remplir. Syn. Impleo, compleo, saturo, satio, absolvo. )( Exhaurio, Exinanio. Adv. Aptius, nihilo, cumulate, insaturabiliter. Usus: Avaritiam suam pecunia, libidinem voluptatibus explere. Inimicitias, odium, diuturnam sitim satiare et explere. Mortalitatem, supremum diem explere. Legiones supplementis explere. Sic explevit, quod utrique defuit. Res perfecta expletaque omnibus numeris suis et partibus. Vita virtutibus expleta.
EXPLĬCĀBĬLIS, e, gen. com. Explicable. Usus: Difficilis res est, et vix explicabilis.
EXPLĬCĀTĒ, Clairement, distinctement. Syn. Enodate, explanate. )( Implicite, abscondite. Usus: Explicate et distincte dicere.
EXPLĬCĀTĬO, ōnis, f. Explication. Epith. Brevis quædam et circumscripta, facilis, facilior, illustris perpolitaque, mira, suspiciosa. Usus: Explicatio illustris ac perpolita. Explicatio fabularum. Cf. [Explico].
EXPLĬCĀTOR, ōris, m. Qui explique. Epith. Gravior, commodior. Usus: Prudens, severus, gravis explicator.
EXPLĬCĀTRIX, īcis, f. Celle qui explique. Usus: Oratoria, explicatrix perpetuæ orationis.
EXPLĬCĀTUS, ta, tum, Expliqué, éclairci, clair. Syn. Apertus, definitus. Usus: Veterum rerum non satis explicata recordatio. Litteræ tuæ, quibus nihil explicatius, illustrius. Explicata salutis ratio.
EXPLĬCĀTUS, ūs, m. Explication. Usus: Natura Deorum obscura est, et difficiles explicatus habet.
EXPLĬCO, as, avi, atum, are, a. Expliquer, éclaircir, débrouiller. Syn. Expono, explano, in medio pono, enodo, evolvo, aperio, extrico, interpretor, verbis rem complector, exitum reperio. Adv. Accurate, accuratius, acute, apertissime, brevi, breviter, commodius, copiose, diligenter, diligentissime, dilucide, eleganter, enodatius, expedite, facete, facile, facilius, graviter, uberius, plane, planius, planissime, præclare, ridicule, similiter, sigillatim, subtilius, valde, varie, vere, facile, omnino, prope, sane, non satis. Phras. 1. Ille locus difficulter explicatur, l’interprétation de ce passage est difficile. Difficilis explicationis locus est; res est obscura, et difficiles explicatus habet; locus est inenodabilis, vix explicabilis; verba desunt, quibus loci hujus explicatam notionem exsequar, evolvam, vix satis enucleate, aperte, ac plane exponi, exprimi potest, explanatione opus est subtili. Loci hujus non est satis explicata ratio. Cf. [Obscurus]. 2. Nondum me explicare et expedire ex his negotiis potui, je n’ai pas encore pu me débarrasser de ces affaires. Nondum mihi explicata et expedita est ejus negotii ratio; nondum evolvere me iis ex negotiis potui; nondum explicare id negotium. Hæret adhuc, pendet negotii imperfecti moles; affectum, non confectum id negotium est. Cf. [Eximo]. Usus: 1. Explicare se dicendo; mentem suam et cogitationem litteris. Factum, sententiam suam explicare. 2. Absolvo, libero, expedio, dégager, délivrer. Urbem hostibus cinctam explicavit. Negotia, quæso, mea explica. Explica te, ut ad nos quamprimum venias. Se laqueis, insidiis, periculis explicare. Provinciam alicui explicatam tradere. 3. Excutio, enarro, raconter, exposer. Vitam alterius totam explicare, et sub conspectum ponere. 4. Produco, déployer, dérouler. Ædificium ad aliquem locum usque explicare. Aciem, ordines explicare.