FĂCĒTUS, a, um, Enjoué, fin, spirituel, divertissant. Syn. Festivus, argutus, concinnus, scitus, urbanus, venustus, elegans, salsus, acutus, dicax. )( Insulsus. Phras. Homo est mire facetus, cet homine est très spirituel. Quo nemo lepore et festivitate conditior; qui nusquam non urbanum et venustum sermonem inducat; qui persalse una et perhumaniter jocatur; longe a scurrili dicacitate remotus; cujus joci nihil de gravitate decerpant. Homo est, jocosa dicta scite admodum in quoslibet jactare gnarus; ingenio nec rustico, nec absurdo; minime omnium severo et tetrico; qui jocum movere, sermone uti vel molli, vel pervicaci queat; cui leporis plurimum inest; cujus facetiæ prorsus venustæ; qui ridiculus omnino ac festivus, vultu adjuvante et voce, et ipso genere sermonis; homo sale conditus et facetiis. Homo dulcis, festivique sermonis, ac perfacetus; in quo multus lepos, multæque facetiæ; qui dicendi sale, et acute faceteque dictis plurimum valet; ex quo rusticum nihil exeat, sed venusta multa, et perfaceta multa; natura dicax et festivitate conditus, ac ne inter seria quidem risu satis temperans. Cf. [Jocor]. Usus: Ante facete dictum emissum hærere debet, quam cogitari potuisse videatur. Faceti narratores quidam, vultu adjuvante, et voce, et ipso genere sermonis. Cavillator facetus et ridiculus.
FĂCĬES, ēi, f. Visage, figure, physionomie. Syn. Species oris, vultus. Epith. Clara, crebra, egregia, eximia, illustris, nova, pulchrior, formidolosa. Usus: 1. Quæ nobis fingere non possumus, facies, vultus, sonus. 2. Forma, status, species, conditio, forme, figure, apparence, image. Formam et tanquam faciem honesti vides. Faciem præsentis reipublicæ describere. Cf. [Vultus].
FĂCĬLE, Facilement. Syn. Libenter, nullo negotio, nullo labore, cito. )( Ægre, tristius, difficulter, vix. Phras. Sapiens facile fortunæ resistit, le sage résiste aisément à la fortune. Non difficulter, haud gravatim, non laboriose, parvo negotio, nullo negotio fortunæ resistit. Sapienti difficile non est, laboriosum non est, nihil negotii est impetum fortunæ sustinere. Difficultatis non est, laboris non est, si quis sapientia valet, tueri se ab injuriis fortunæ. Difficilis operæ non est, si quis mente ac consilio præstet, secundam æque, ac adversam fortunam ferre. Usus: Homo facile deterrimus; ordinis hujus facile princeps. Qui sperant, facilius ad laudem nobilitatis perveniunt. Cf. [Facilis].
FĂCĬLIS, e, gen. com. Facile. Syn. Proclivis, expeditus, explicatus, promptus. )( Difficilis. Phras. 1. Facilis est causa et explicata, la cause est facile et claire. Quid negotii est hic vincere? Facillime, nullo negotio, nutu impelles judices; ludus erit judices flectere. Facilis est et pervulgata causa, non laborabis admodum; perlevi momento rem efficies; nutu, quod velis, consequere; omnia ludibundus, dormiens etiam; per ludum perficies; si vel digitis concrepueris, rem perficies; non posset esse facilior et solutior causæ ratio. Omnia tibi in hac causa æqua erunt et plana, proclivia, prona, in proclivi erunt omnia; omnia in expedito; non ægerrime, non maxima contentione rem perficies, ad exitum perduces. Causæ exitus in facili erit; in promptu erit; dormienti id beneficium deferetur, ut a te stent judices; ex facili victoria tibi continget. 2. Facile tibi erit, res meas curare, il vous sera facile de prendre soin de mes affaires. Negotium tibi res meæ aut nullum, aut minimum exhibebunt, facessent; labori, aut molestiæ haud quaquam erunt; res meas optime constitutas, satis aptas, explicatas, expeditas, nullis difficultatibus implicatas offendes; haud ægre res meas curabis; facilem et solutam deprehendes rerum mearum rationem. Cf. [Facile]. Usus: 1. Mihi in causa facili et explicata perdifficilis et lubrica defensionis ratio est. Facilis et expeditus ad dicendum. Materia facilis ad exardescendum. 2. Lenis, comis, indulgens, exorabilis, traitable, bon, doux, bienveillant. )( Fastidiosus. Facilem se omnibus præbere. Comes, benigni, faciles homines. Facilis parens et indulgens.
FĂCĬLĬTAS, ātis, f. Douceur, bonté, indulgence. Syn. Lenitas, humanitas, comitas, indulgentia. )( Difficultas. Epith. Admirabilis, nimia. Usus: Qui dignitate principibus antecellit, facilitate par infimis videtur. Exercenda est facilitas et altitudo animi. Quis congressum eius, quis facilitatem sermonis et humanitatis desideravit?
FĂCĬNŎRŌSUS, a, um, Chargé de crimes. Syn. Scelestus, flagitiosus. Usus: Cum facinorosis, audacibus, injuriosis hominibus versari. Cf. [Malus], [Scelestus].
FĂCĬNUS, ŏris, n. Action bonne ou mauvaise; crime, forfait. Syn. Factum; scelus, flagitium, nefas. Epith. Civile, commune, crudelissimum, teterrimum, dignum, ferum ac immane, improbum, inauditum, indignissimum, indignum, magnum, malum, manifestum, maximum, miserum, nefarium, nobile, multis sæpe locis commemoratum, tetrum, turpissimum, voluntarium. Phras. Facinus atrocissimum admisit, il a commis un crime épouvantable. Indignum, nefarium facinus fecit, commisit; tetrum ac turpissimum facinus patravit, facinus in suos fœdum ac immane conscivit. Facinus flagitii plenum ac dedecoris ab illo admissum est. Cf. [Scelus], [Flagitium]. Usus: 1. Ad scelestum ac nefarium facinus aliquem adducere, impellere, incendere, pousser au crime. 2. Egregium factum, action d’éclat, trait mémorable. Facinus præclarissimum, pulcherrimum, rectissimum suscipere, obire, conficere, efficere. Cf. [Factum].
FĂCĬO, făcis, fēci, factum, ere, a. Faire, exécuter. Syn. Ago, efficio, conficio, perficio, præsto, creo, transigo, conflo. Adv. Abjecte, absurde, accurate, ambitiose, amice mentionem alicujus, amplius, animose, aperte, arrogantius, aspere, astute, atrocius, audacter, belle, hercle, benigne, breviter, callide, caute, celeriter, clementer, commodo, communiter, considerate, constanter, consulto, copiose, coram, crebrius, cumulate, cupide, curiosius, decore, de integro, difficilius, diligenter, dissimulanter, diu quid, dolenter, effeminate, egregie, eleganter, enucleate, etiam atque etiam, faciliter, fallacius, familiarius, feliciter, fortiter, fraterne, furiose, furtim, grate, graviter, hostiliter, honeste, honorifice, humane, jam dudum, ignave, immoderate, impensius, impie, improbe, improbius, imprudenter, impune, incontinenter, incaute, indecore, indocte, inepte, indulgenter, inhumane, inimice, inique, injuste, inscienter, insidiose, intemperanter, iracunde, justissime, libenter, prolixe, celeriter, liberaliter, libere, libidinose, liquidius, longe, magnifice, magnopere, male, malitiose, maturius, maxime, melius, modice, moderate, moleste, muliebriter, mutuo, necessario, omnino, optime, ornate, palam, parce, perbelle, perite, perperam, perpetuo, petulanter, plane, libenter, postremo, præclare, presse, pridem, probe, prolixe, prudenter, publice, pueriliter, pulcherrime, quam diligentissime, rabiose, recte, ridicule, rustice, sapienter, scelerate, scite, sedulo, serviliter, similiter, simulate, sortito, splendide, statim, studiose, stulte, subarroganter, tarde, temere, teterrime, timide, turbulenter, turpiter, vafre, vehementer, vere, vitiose, vulgo, sero. Phras. 1. Fac diligenter quod imperatum est, faites promptement ce que l’on vous a commandé. Rem age, pro virili parte confice; quas tibi imposui partes sustine; mandata nostra exhauri; noli committere, ut honoris nostri causa non libenter, et celeriter efficias; quod suscepisti onus officii, sustinendum est; postquam subiisti hanc conditionem, promissa tibi implenda sunt; standum pactis ac promissis. 2. Hanc rem optime facies, vous ferez très-bien cette chose. Rem optime tuo ductu geres; in negotii tractatione, gestione solertiam unus adhibebis maximam; prolixe, reor, cumulateque facies; rem pro dignitate administrabis, curabis, effectam dabis. A te res ista optime proficiscetur, et ad exitum perducetur. 3. Omnia quæ vis faciam, je ferai tout ce que vous voudrez. Omnia cupio, quæ tu imperas; obsequar voluntati tuæ; omnibus in rebus fore me in potestate tua scito; vincam meis officiis cogitationes tuas; mandata exhauriam; quæ vis, quæque imperas, prolixe, cumulateque faciam, perficiam, exsequar; postulata peragam; quod mandas, factum et curatum dabo. 4. Rerum gestarum gloria odiosum me facit, mes actions glorieuses m’ont valu l’envie de bien des gens. Invidiam mihi fecit, confecit, conflavit, peperit, concitavit, attulit; in invidiam me adduxit. Cf. [Odium], [Odiosus]. 5. Quis hoc fecit? Qui a fait cela? Ad quem id maleficium pertinet? Quis auctor delicti? Quis facinus istud conscivit, patravit? Quis dux, princeps, caput scelesti consilii? Quæ fax nefarii huius incendii, belli, seditionis? Quo fonte profluxit, profectum est immane hoc facinus? Cf. [Causa]. 6. (Ille est fac totum, Vulg.), c’est un factotum. Omnium rerum actor et administer est; idem est, per quem, quæ volumus, omnia auferemus; princeps est in amicitia et gratia Regis; heri sui dextella est. 7. Omnia facit arbitratu suo, il fait tout à sa guise. Suo utitur consilio; sibi uni obtemperat; præter se audit neminem; se unum adhibet in consilium; ad arbitrium libidinemque agit omnia; ut libido fert; ut quæque in mentem, aut libidinem venerint, ita exsequitur. Usus: 1. Facere aliquid humaniter, turpiter, studiose, libenter, consulto, contra leges. Sumptus, cœnam, impetum, sui copiam, injuriam, poema, versus facere. 2. Æstimo, judico, estimer, priser. Parvi, magni aliquem facere. 3. Fingo, induco, supposer, feindre. Plato facit Socratem disputantem. 4. Colligo, cogo, se procurer, amasser. Pecuniam facere; manum facere, copias facere. 5. Affero, infero, apporter, causer, faire. Convitium, plagam, cædem, favorem, honorem, timorem, vim facere. 6. Exerceo, pratiquer, exercer. Piraticam, argentariam, mercaturam, præconium, quæstum facere, faire le métier de pirate, faire la banque, le commerce, l’usure, etc. 7. Sacrifico, faire un sacrifice. Junoni consules facere debent. Rem divinam ad aras facere. 8. Patior, souffrir. Detrimentum, naufragium, jacturam gloriæ, rei facere. 9. Procuro, faire, rendre, exécuter. Facere judicium, funus, justa. 10. Fingo, simulo feindre. Facio me dormire. 11. Convenio, partes alicujus sequor, être du parti de qqn. Mecum facit; a me facit. 12. Promiscue, locutions diverses: Compendium, conjecturam, conjurationem, contumeliam, convitium, discessionem, exsecutionem, fallaciam, fidem, fœdus, frugem, fugam, gratiam, indicium, metum, medicinam, operæ pretium, obnoxium sibi aliquem, pactionem, pacem, periculum, verba, vim facere.
FĀCTĬO, ōnis, f. Faction, parti, ligue. Syn. Partes, secta. Epith. Contraria. Phras. 1. Civitas divisa est in duas factiones, la ville est divisée en deux factions. In duas partes discessit, scissa est; dissociati civium animi sunt, aliis has, aliis illas partes foventibus. 2. Factioni se adjunxit, il se joignit à ce parti. Illarum partium est; partibus infectus est; partibus illis studet, favet; sectam illorum secutus est; illorum partes fovet; illorum partibus addictus, deditus est. Usus: Provinciam per vim et factionem obtinuisti. Respublica coitionibus factionibusque oppressa est. Adversariæ factionis duces. Cf. [Pars].
FACTĬŌSUS, a, um, Intrigant, factieux. Syn. Seditiosus. Usus: Si quis potens et factiosus. Cf. [Seditiosus].