HĂBĔO, es, ŭi, ĭtum, ere, a. Avoir, posséder. Syn. Possideo, utor, est mihi, non deest, penes me est. )( Careo. Adv. Accurate orationem, acerrime delectum, amplius centum cives, angustius, belle, belle se, bene, commodius se, rem, copiose et diligenter constitutam disciplinam, diutius sollicitos, deterius se, diligenter rationem, diligentius prædam notatam, descriptam, diligentissime delectam, extrinsecus rationes suspensas vivendi, generatim honores, graviter se, jam pridem multa, aliquem in promptu, liberius mulierem, melius se, memoriter orationem, nauci, non necessario, omnino non locum, optime se, palam decretum in aliquem, plane inimicum, plane nihil, quod scribas, præcipue hoc juris, præclare se, publice honores, quam plurimum secum aliquem, quaquaversus pedes quinque, recte, satis superque tuto, libere senatum, vere quod narres, vitiose se, ultro citroque verba. Haberi commodissime, de integro quæstionem, quam liberalissime victu, prudentissimum sapientissimumque. Phras. 1. Amicos multos et opes habet, il a beaucoup d’amis et de richesses. Beatissimus est ab opibus; nummorum plurimum possidet; copiosus est ab opibus; summa rerum abundantia potitur; amicis et fortunis floret, præditus est; amicis utitur potentissimis; plurimorum amicitias tenet, obtinet; et opibus ornatus est et amicis; facultas nummorum ingens illi est, suppetit, nec amicitiæ pauciores. Cf. [Dives], [Amicus]. 2. Habemus totam Italiam, nous possédons toute l’Italie. Tota Italia in potestate nostra est, Italia nostra est; omnes Italiæ fines, oræ atque littora claustris imperii nostri continentur; Italiam tenemus totam, Italia potimur. Italiam totam obtinemus, Italia imperio nostro paret. 3. Habeo hominis chirographum, j’ai en mains un autographe de cet homme. Ad manum est, in manibus est hominis chirographum. 4. (Habebatur pro pigro, Vulg.), on le regardait comme un paresseux. In ejus nomine insedit penitus atque inveteravit pigritiæ macula; in desidum numero ducebatur; pigritiæ nota illi inurebatur alias; haud intactus erat a pigritiæ vitio; pigritia ejus nomini labem nonnullam asperserat. Cf. [Infamia]. Usus: 1. Habere animum magnum; habere aliquem vel aliquid in potestate sua; habere cum aliquo commercium, inimicitias. 2. Scio, possum, avoir (à dire ou à répondre). Nihil habeo scribere; tantum habeo polliceri; sic habeto, quod. 3. Tracto, facio, faire, prononcer. Habere verba, sermonem. 4. Judico, regarder, juger. Aliquid in bonis, in perditis, in desperatis habere. Aliquid in beneficio, pro derelicto; aliquem in loco aliquo et numero habere. 5. Tracto arcte, duriter, traiter qqn. Parce aliquem, arcte contenteque habere. Habere aliquem in deliciis. 6. Notat statum rei, être, se trouver (dans tel et tel état). Præclare se res habet, (Vulg. Res bene stat), l’affaire va bien. Ego me belle habeo. 7. Cum participiis passivis: Ita persuasum, perspectum, exploratum habeo, avoir (comme en français l’auxiliaire). 8. Promiscue: Habere in votis, désirer. Religioni habere, se faire scrupule. Honorem alicui, gratias habere, rendre grâces. Rationem absentis habere, tenir compte d’un absent.
HĂBĬLIS, e, gen. com. Habile, convenable. Syn. Aptus, accommodatus. )( Ineptus. Usus: Res habiles, accommodatæ ad naturam. Habilis ad pedes calceus. Cf. [Aptus].
HĂBĬLĬTAS, ātis, f. Habileté. Syn. Agilitas. Usus: Omitto habilitates, opportunitatesque reliqui corporis.
HĂBĬTĀBĬLIS, e, gen. com. Habitable. Usus: Regio habitabilis.
HĂBĬTĀTĬO, ōnis, f. Habitation. Syn. Usus domicilii. Usus: De habitatione alicui accommodare. Cf. [Domus].
HĂBĬTĀTOR, ōris, m. Habitant. Syn. Incola.
HĂBĬTO, as, avi, atum, are, a. Habiter. Syn. Colo, domicilium habeo, incolo, habeo, sum. Adv. Frequentissime. Phras. Romæ habitare constituit, il résolut de résider à Rome. Domum Romæ conduxit, comparavit; sedem Romæ et domicilium comparavit, collocavit; sedem omnium rerum ac fortunarum suarum Romæ collocavit; Romam incolere, colere statuit; Romæ sedem perpetuam statuere, figere decrevit. Usus: 1. Laxe et magnifice habitare. 2. Moror, assiduus sum, ne pas quitter. Habitare in foro, in libris. In vultu illius mei oculi habitant.
HĂBĬTŪDO, ĭnis, f. Manière d’être, état. Syn. Habitus. Epith. Bona. Usus: Corporis habitudo.
HĂBĬTŬS, ūs, m. Habitude, disposition. Syn. Affectio manens, consuetudo, exercitatio, confirmatio. Epith. Consentaneus naturæ, moderati æquabilesque opimi corporis, præclarus, solidus. Usus: 1. Habitus est animi aut corporis constans et absoluta in re aliqua perfectio, ut virtutis vel artis. Justitia est habitus animi. Quiquam sine doctrina, naturæ ipsius habitu prope divino moderati exstitere et graves. 2. Forma, figura, habitudo, ratio corporis, manière d’être (au physique), santé, état. Metellus integerrima ætate, optimo habitu, maximis viribus corporis. Oris et vultus habitus. Orationis ejus habitus non erat inurbanus. 3. Pro habitu pravo, mauvaise habitude, rectius dicetur: Corroborata jam studio et consuetudine, vel usu ac vetustate malitia.
HACTĔNUS, Jusqu’ici. Syn. Hucusque, ad hunc locum. Servit loco rectius quam tempori. Phras. Hactenus nihil de his auditum est, c’est la première fois que nous entendons parler de cela. Ante hoc tempus, ad hunc diem, usque ad hoc tempus, ad id locorum; adhuc locorum inaudita hæc sunt et peregrina; adhuc ista nos fugerant. Usus: Hoc hactenus, redeo ad urbana. Hæc artem duntaxat hactenus requirunt, ut certis dicendi luminibus ornentur. Cf. [Eatenus].