MŎDĔRĀTUS, a, um, Modéré, sage, tempérant. Syn. Temperatus, æquabilis. )( Asper, durus. Phras. Vir est moderatissimus, cet homme est très modéré. Vir est summa æquitate, temperantia, et bonitate naturæ; qui rebus in omnibus mediocritatem sectatur; in quo summa verecundia et quidam quasi ornatus vitæ temperantia et modestia; quo justiorem, temperantioremque habemus neminem; vir est moderationis expertæ; medii et moderati consilii; qui et temperare suos impetus, et severitatem comitate miscere pulchre norit. Vir est, qui et iram tenere, et in ordinem sese ipse norit cogere; qui in rebus omnibus consilium et modum adhibeat; in quo nihil materiæ neque ad cupiditatem, neque ad audaciam esse videtur; qui acerbiore in neminem imperio, præterquam in se utatur. Cf. [Modestus]. Usus: Vir castus, moderatus, sanctus. Nihil in eo, nisi ingenuum, moderatum, pudens, pudicum. Convivium moderatum et modestum.

MŎDĔROR, aris, atus sum, ari, d. Modérer; régler, disposer, gouverner. Syn. Modum abhibeo, rego, tempero, guberno, moderationem adhibeo, metior. Adv. Diligenter, vehementer, magnopere. Phras. 1. Moderari sibi novit, il a appris à se modérer. Novit imperare animo, sibi, cupiditatibus; continere linguam, manus a præcipiti impetu; dare spatium iræ, continere dolorem, odium, etc.; cohibere iram, libidinem; modum figere effrenatæ cupiditati; effrenatos animi impetus tanquam in gyrum rationis ducere. Cf. [Cohibeo], [Coerceo], [Frenum], [Domo]. 2. Vix moderari mihi possum, quin, etc., je puis à peine m’empêcher de... Vix me teneo, vix teneri possum, quin, etc.; vix tempero manibus; vix me retineo; temperatum ægre est. Usus: Te hortor, ut omnia gubernes et modereris prudentia tua. Sententiam suam non sua, sed reip. utilitate moderari. Auditorum aures moderantur oratori.

MŎDESTĒ, Avec modération, mesure, modestie. Syn. Moderate. Usus: Modeste, temperanter et graviter se gessit. Cf. [Moderate].

MŎDESTĬA, æ, f. Modération, mesure, réserve, retenue, modestie. Syn. Modus, moderatio, pudor. Epith. Singularis, summa, virginalis. Usus: Modestia est in animo continens moderatio cupiditatum omnium, per quam pudor honestus claram et stabilem comparat auctoritatem. Cf. [Modestus].

MŎDESTUS, a, um, Modéré, modeste, réservé, sage. Syn. Pudens, minime ambitiosus, commodus. Phras. 1. Homo est perquam modestus, cet homme est on ne peut plus réservé. Modestissimis est moribus; summo pudore ac temperantia; ad omnem modestiam compositus; ita compositis est moribus, ut nec manum, nec oculum sine causa moveat, et decorum in statu ac incessu teneat; motu omni, ac statu pudorem, ingenuitatemque præstat; modestiæ speciem præ se fert pulcherrimam; commendat hominem verecundus pudor, index probitatis, virtutumque custos. 2. Homo est animo perquam modesto, cet homme est très modéré. Minime ambitiosus est; animo egregie imperare novit; is est, qui et fortunæ magnitudinem possit capere, nec insolentius se efferre; qui fortunam utramque modeste ferat; qui a cupiditate remotissimus; cujus ex ore nunquam neque insolens, neque gloriosum quidquam exire soleat; qui a fastu omni, ac supercilio absit quam longissime. Usus: Modestus et frugi vir. Cf. [Moderatus].

MŎDĬCĒ, Dans la mesure convenable, discrètement; médiocrement. Syn. Moderate, mediocriter, modeste. Usus: Modice et scienter honore usus est. Modice illum laudabo, aut etiam intra modum.

MŎDĬCUS, a, um, Médiocre, modique. Syn. Mediocris, paucus. Adv. Valde. Usus: 1. Pecunia mea est ad vulgi opinionem mediocris, ad meam modica. 2. Mediocris, temperatus, moyen, tempéré. Genus dicendi modicum. Esca modica uti. Cf. [Paucus].

MŎDĬFĬCĀTUS, a, um, Mesuré, modifié. Syn. Ad certum modum traductus. Usus: Verba ab oratore modificata et inflexa quodammodo, mots dont le sens a été modifié et en qq sorte détourné par l’orateur.

MŎDĬUS, ii, m. Mesure pour le blé; boisseau contenant 16 setiers ou la sixième partie d’un médimne grec. Syn. Sexta pars medimni. Epith. Multi, pleni.

MŎDO, Récemment, tout à l’heure, naguère. Syn. Paulo ante, memoria nostra, nunc, solum. Usus: 1. Modo uno tempore tot viri clari interiere. 2. Saltem, au moins, du moins. Qui hæc mediocriter modo considerarit. 3. Nunc, maintenant. A studiis ante solatium, modo salutem petimus. 4. Tantummodo, seulement, exactement. Hæc omnibus, si ea mediocriter modo considerentur, pertractata esse possunt.