PRĪMŌRES, um, omn. gen. Qui est en avant, au bout. Syn. Summæ vel extremæ quæque res. Usus: Primoribus labris aliquid degustare, effleurer qqche du bout des lèvres. Cf. [Optimates].
PRĪMUM, D’abord, premièrement. Syn. Primo, a primo. Usus: Ut primum attigit forum. Cum primum veni. Ut modo primumque nascentia.
PRĪMUS, a, um, Premier. Syn. Primarius, princeps. )( Postremus. Adv. Facile municipii, longe civitatis. Phras. 1. Primus filiorum (Vulg. Primogenitus), le premier né, l’aîné. Maximus stirpis; maximo natu filius; liberorum natu maximus. 2. Primus ille sit qui reliquis senior est, que le plus âgé soit le premier. Priores partes, primas partes, primum locum habeat, teneat, obtineat; primas partes agat; agmen ducat, qui ætate potior; princeps ac signifer ille sit, qui natu major inter cæteros. Usus: Genere, nobilitate, opibus sui municipii facile primus. Primus in suam familiam consulatum intulit. Vir magnus in primis, cum primis locuples. Primas tibi sapientiæ defero. Primo quoque tempore te exspecto.
PRINCEPS, cĭpis, m. Le premier, le plus considérable; chef, auteur; prince, souverain. Syn. Primus, primarius, dux, caput, auctor, inventor, qui principatum tenet, obtinet; qui primos ordines ducit, qui honestissimum dignitatis locum tenet. Phras. 1. Est Princeps hereditarius, il est le prince héritier. In spem imperii genitus; Regni heres; regiæ juventutis princeps. 2. Creatus est S. R. Imperii Princeps, il a été élu empereur du Saint-Empire Romain. In Principum dignationem pervenit; in amplissimum S. R. Imperii Principum Ordinem cooptatus, adscriptus, relatus est; ad amplissimum Imperii Principum Ordinem aggregatus est; Principatus titulos in familiam suam intulit; auctus est honore S. R. I. Principum. Usus: 1. Rerum caput et orbis princeps Roma. Princeps philosophiæ. Cicero in eloquentia princeps. Principem locum tenere. Profiteri se principem et auctorem senatui. 2. Primus ordine temporeque, le premier, par rapport au rang et au temps. Sicilia princeps se ad Romanos applicuit. Qualitatum aliæ sunt principes, aliæ ex iis ortæ. Herodotus princeps hoc genus ornavit.
PRINCĬPĀLIS, e, gen. com. Premier, principal. Syn. Princeps. Usus: Causæ principales aliæ, aliæ adjuvantes, parmi les causes, les unes sont principales, les autres secondaires.
PRINCĬPĀTŬS, ūs, m. Premier rang, primauté; domination, pouvoir. Syn. Dominatus, primæ. Epith. Divinus, præstans, regius. Usus: Principatum petere, concupiscere, appetere. Principatum eloquentiæ alicui deferre, dare, tribuere. Delere principatum et auferre. Cf. [Potestas], [Guberno], [Ditio].
PRINCĬPĬO, Au commencement, dans le principe; primitivement, d’abord. Syn. Primo, initio, primum omnium. Usus: Principio omnibus animantibus est insitum, ut, etc.
PRINCĬPĬUM, ĭi, n. Commencement, origine, principe. Syn. Initium, primordium, origo. )( Exitus, Finis. Epith. Accuratum, immortale, naturale, ultimum, acutum, breve et longum, optimum, parvum, non bene provisum et diligenter exploratum, solidum et expressum, suspiciosum, tardum, verecundum; non elatis intensum verbis, sed acutum sententiis. Usus: 1. Omnium rerum magnarum principia a diis sunt petenda, ducenda. Hujus rei ego nec principium invenire, nec evolvere exitum possum. Omnium rerum principia parva suis progressionibus augentur. A principio instituere aliquid idque perficere. Principium natum est a me. 2. Causa efficiens, auctor, source, principe. Principii nulla est origo, un principe n’a pas de commencement. Omnium causarum unum est naturale principium. 3. Rudimentum, elementum, seminarium, éléments, principes. Nunc juris principia videamus. Naturæ principia quibus parendum. Fuit hoc principium et velut seminarium urbis. Cf. [Initium], [Inchoo], [Incipio], [Origo].
PRĬOR, ōris, gen. com. Qui est le premier, précédent, antérieur. )( Posterior. Syn. Primus. Usus: 1. Ita priori posterius, posteriori superius non jungitur, si vous acceptez le premier de ces principes, il faut abandonner le second; si vous posez le second, le premier tombe. Priori loco causam dicere. 2. Superior, transactus, dernier, passé. Priori æstate, anno.
PRISCĒ, A la manière antique, sévèrement, durement. Syn. Antique, horride, aspere, prisco more. Usus: Severe, graviter, prisce agere cum aliquo.