[152]: Benvenuto Cellini cité par Froude, I, 20, History of England, Shakspeare, Henri V; conversation des seigneurs français avant la bataille d'Azincourt.
[153]: Jus regale, par opposition à jus regale et politicum.
[154]: Ther be two kynds of kyngdomys, of the which that one ys a lordship callid in Latyne Dominium regale, and that other is callid Dominium politicum et regale. And they dyverson in that the first may rule his people by such lawys as he makyth hymself, and therfor, he may set upon them talys, and other impositions, such as he wyl himself, without their assent. The secund may not rule his people by other laws than such as they assenten unto. And therfor he may let upon them non impositions without their own assent.
[155]: Fortescue, In leges Angliæ, London, 1599, avec trad. anglaise. Non potest rex Angliæ ad libitum suum leges mutare regni sui. Principatu namque nedum regali, sed et politico ipse suo populo dominatur.
In corpore politica, intentio populi primum vividum est, habens in se sanguinem, viz provisionem politicam utilitati populi illius, quam in caput et in omnia membra ejusdem corporis ipsa transmittit, quo corpus illud alitur et vegetatur. Lex vero sub qua cœtus hominum populus efficitur, nervorum corporis physici efficit rationem.... Et ut non potest caput corporis physici nervos suos commutare, neque membris suis proprias vires et propria sanguinis alimenta denegare, nec rex qui caput est corporis politici; mutare potest leges corporis illius, nec ejusdem populi substantias proprias subtrahere, reclamantibus eis, aut invitis. Ad tutelam legis subditorum et eorum corporum et bonorum rex hujusmodi erectus est et ad hanc, potestatem a populo effluxam ipse habet.
Anglia statuta.... nedum principis voluntate, sed et totius regni assensu ipsa conduntur.... plus quam trecentorum electorum hominum prudentia.... (ita ut) populi læsuram illa efficere nequant, vel non eorum commodum procurare.
Élection du shériff.
In quolibet comitatu est officiarius quidam unus, regis vicecomes appellatus, qui inter cætera officii sui ministeria, omnium mandata et judicia curiarum regis in suo comitatu exsequenda exsequitur; cui officium annale est, quo ei post annum in eodem ministrare non licet, nec duobus tum sequentibus annis ad idem officium reassumetur. Officiarius iste sic eligitur: quolibet anno in crastino Animarum[155-A] conveniunt in saccario regis[155-B], omnes consiliarii ejus tam domini spirituales et temporales quam ejus omnes justiciarii[155-C], omnes barones de saccario, clericus rotulorum[155-D], et quidam alii officiarii, ubi hi omnes communi assensu nominant de quolibet comitatu tres milites vel armigeros[155-E], quos inter cæteros ejusdem comitatus ipsi opinantur melioris esse dispositionis et famæ, et ad officium vicecomitis comitatus illius melius dispositos. Ex quibus rex unum tantum eliget, quam per litteras suas patentes constituit vice-comitem comitatus....
Du jury, et des trois récusations successives, permises aux parties:
Juratis demum in forma prædicta XII probis et legalibus hominibus habentibus ultra mobilia sua possessiones sufficientes unde eorum statum ipsi continere poterunt, et nulli partium suspectis nec invisis sed eisdem vicinis, legitur in anglico coram eis per curiam totum recordatum et processus placiti....