Lactant. de M. persecut. c. VII, 23. «Adeo major esse cœperat numerus accipientium quàm dantium... Filii adversus parentes suspendebantur...»—Une sorte de guerre s'établit entre le fisc et la population, entre la torture et l'obstination du silence. «Erubescit apud eos, si quis non inficiando tributa, in corpore vibices ostendat.» Ammian. Marc., in Comment. Cod. Theod., lib. XI, tit. 7, leg. 3a.
20—page [85]—Sous le nom de Bagaudes...
Prosper Aquit., in Chronic: «Omnia penc Galliarum servitia in Bagaudam conspiravêre.»—Ducange, vo Bagaudæ, Bacaudæ, ex Paul. Oros., l. VII, c. XV; Eutrop., lib. IX; Hieronymus in Chronico Euseb.: «Diocletianus consortem regni Herculium Maximianum assumit, qui, rusticorum multitudine oppressa, quæ factioni suæ Bacaudarum nomen indiderat, pacem Gallis reddit.» Victor Scotti: «Per Galliam excita manu agrestium ac latronum, quos Bagaudas incolæ vocant, etc.» Pæanius Eutropii interpres Gr.: «Στασιάζοντος δὲ ἐν Γάλλοις τοῦ ἀγροιχιχοῦ, χαὶ Βαχαύδας χαλοῦντας τοὺς συνχροτηθέντας, ὄνομα δὲ ἔστι τοῦτο τυράννους δηλοῦν ἐπιχωρίους...» Βαγεύειν est vagari apud Suidam. At cùm Gallicam vocem esse indicet Aurelius Victor, quid si à Bagat, vel Bagad, quæ vox Armoricis et Wallis, proinde veteribus Gallis, turmam sonat, et hominum collectionem?—Catholicum Armoricum: «Bagat, Gall., assemblée, multitude de gens, troupeau.—Cæterum Baogandas, seu Baogaudas habet prima Salviani editio, ann. 1530.—Baugaredos vocat liber de Castro Ambasiæ, num. 8. Baccharidas, Idacius in Chronico, in Diocletiano.—Non desunt, qui Parisienses vulgo Badauts per ludibrium appellant, tanquam à primis Bagaudis ortum duxerint.—Turner, Hist. of A. I. Bagach, in Irish, is war-like. Bagach, in Erse, is fighting.—Bagad, in Welsh, is multitude.—Saint-Maur-des-Fossés, près Paris, s'appelait le château des Bagaudes. Voy. Vit. S. Baboleni.
21—page [86]—Constantin, né en Bretagne...
Schæpflin adopte cependant une autre opinion. V. sa dissertation: Constantinus Magnus non fuit Britannicus. Bâle, 1741, in-4o.
22—page [87]—Lois de Constantin...
«Cessent jam nunc rapaces officialium manus...» Lex Constantini in Cod. Theod., lib. I, tit. VII, leg. 1a.—Si quis est cujuscumque loci, ordinis, dignitatis, qui se in quemcumque judicum, comitum, amicorum, vel palatinorum meorum, aliquid... manifeste probare posse confidit, quod non integre, atque juste gessisse videatur, intrepidus et securus accedat; interpellet me, ipse audiam omnia;... si probaverit, ut dixi, ipse me vindicabo de eo, qui me usque ad hoc tempus simulatâ integritate deceperit. Illum autem, qui hoc prodiderit, et comprobaverit, in dignitatibus et rebus augebo.» (Ex lege Constantini in Cod. Theod., lib. I, tit. I, leg. 4a.)—«Si pupilli, vel viduæ, aliique fortuno injuriâ miserabiles, judicium nostræ serenitatis oraverint, præsertim cùm alicujus potentiam perhorrescant, cogantur eorum adversarii examini nostro suî copiam facere.» Ex lege Constantini, lib. I, tit. leg. 2a.—«A sextâ indictione... ad undecimam nuper transactam, tàm curiis, quàm possessori... reliqua indulgemus: ita ut quæ in istis viginti annis... sive in speciebus, sive pecuniâ... debentur, nomine reliquorum omnibus concedantur: nihil de his viginti annis speret publicorum cumulus horreorum, nihil arca amplissimæ præfecturæ, nihil utrumque nostrum ærarium.» Constantini in Cod. Theod., lib. XI, tit. XXVIII, leg. 16a.—«Quinque annorum reliqua nobis remisisti», dit Eumène à Constantin. (V. Ammian. Marc. in Comm. Cod. Theod., lib. XI, tit. XXVIII, leg. 1a.)