Exarat, invitus servio; Roma, vale.

Mausolea mihi non quaero, pyramidasve,

Glebae contentus gramine; Roma, vale.

Respuo delicias tantas, tantosque tumultus;

Cornutas frontes horreo; Roma, vale.

Sed ne nugari videar tociens repetendo,

Roma, vale, cesso dicere, Roma, vale.

Chi così scriveva era un abate agostiniano, che forse vide Roma co' proprii occhi. Un monaco Cluniacense, Bernardo di Morlas, che fioriva nella prima metà del XII secolo, prorompe in queste più aspre parole[73]:

Est modo mortua Roma superflua; quando resurget?

Roma superflui, afflua corruit, arida, plena;